Een Digitaal Direct Democratisch Experiment

Afdrukken

 

 

verder helpen.

 

Paul Nollen doet al enkele jaren onderzoek naar de mogelijkheden die de internetrevolutie
bieden bij de rechtstreekse besluitvorming door de burger.
Het onderzoek startte toen hij, via het internet uiteraard, een digitaal direct democratisch
beslissingssysteem leerde kennen in Zweden. Het inspireerde hem om zelf zo'n systeem voor
België uit te werken: 3D of Digitale Directe Democratie.
Paul heeft internationaal verwante organisaties bij elkaar gebracht en in België start hij, samen
met verschillende andere belangstellenden een direct democratische partij waarbij de burgers
het standpunt van de verkozenen bepalen. Dit heeft als gevolg dat elke burger kan meedoen!
Het direct democratisch beslissen is het enige doel van de partij. Het 3D systeem, dat zich
aan het uitkristalliseren is, kan voor alle vormen van direct democratische beslissingen dienen
en richt zich dus tot alle burgerinitiatieven. Via de gemeenten maakt dit systeem het de meeste
kans om wereldwijd gebruikt te worden. Doe je mee?
We laten nu Paul aan het woord om te vertellen hoe hij tot inzicht kwam dat het Zweeds
experiment ook in andere particratieën kon toegepast worden:
“Demoex startte op rond het jaar 2000 toen in een lokale school een jonge leraar, Per Norback,
zijn leerlingen enthousiast wist te maken voor politiek dank zij een uniek project.
Zijn plan bestond er in om, samen met de politici van de traditionele partijen, een internet forum
op te starten waar alle gemeentelijke projecten konden voorgesteld worden en alle politici en
burgers konden discuteren over wat werd voorgelegd.
Dan zouden de burgers op de speciaal daarvoor ontwikkelde website hun stem kunnen
uitbrengen en zo zelf de politiek in hun gemeente bepalen.
Demoex zou ook deelnemen aan de verkiezingen en hun verkozenen zouden zich
uitsluitend houden aan de beslissingen van de burgers op het burgerforum.
1.1. Hoe Demoex ontstond.
De historiek van Demoex tot hiertoe is dat zij na Ă©Ă©n zetel te hebben veroverd in de
gemeenteraad in 2002, hun stemmenaantal verdubbeld hebben in 2006. Dit gaf echter geen
tweede mandaat. In 2010 is hun stemmenaantal terug gedaald door de sterke opkomst van
de “anti immigratie” partij.
Dit was wel verwacht maar het doet velen wel terugdenken aan wat de dioxine crisis en de 5%
drempel voor nieuwe partijen als Vivant betekende. Gelukkig minder fataal dan toen, maar de
echte doorbraak is daarmee op zijn minst toch enige tijd afgeremd. De “demoex” beweging is
nu ook nationaal opgestart (aktiv demokrati).
1.2. Politieke bedrijven zijn elkaars vijand.
De grote ontgoocheling voor Demoex, verwoord door Per Norback op hun blog in “Demoex,
failure or success” was echter dat de politici van de traditionele partijen niet tot samenwerking
bereid waren en integendeel alles in het werk stelden om de werking van Demoex onmogelijk te
maken.
Er is ook een media stilte “opgelegd”, spreekverbod over Demoex in de school waar Demoex
ontstond, informatie wordt zo lang mogelijk achtergehouden enz…
Demoex heeft tot vandaag Ă©Ă©n zetel in de gemeenteraad maar ondertussen hebben ze
verscheidene plaatsvervangende mandaten in adviesraden waardoor ze tijdig aan cruciale
informatie geraken die hen anders onthouden wordt.
1.3. Vrije mandatering
Een ander fenomeen dat Demoex heeft waargenomen is de lage participatiegraad op het
burger forum.
We zijn ervan overtuigd dat Directe Democratie maar waardevol kan zijn als er een voldoende
groot aantal burgers bij betrokken is.
Dit wordt bij Demoex in de praktijk gecompenseerd door het invoeren van de “vrije
mandatering”. Het is alleen niet duidelijk of de “vrije mandatering” mede oorzaak is van de lage
participatie daar deze vanaf de start werd ingevoerd.
In de politieke werking zoals we die gewend zijn is “vrije mandatering” totaal afwezig en is enkel
de verplichte, of “afgedwongen mandatering”, voor vier of meer jaren van toepassing.
Met alle gevolgen van dien.
Verkozen politici menen zich op dit verplicht mandaat te mogen beroepen om wat dan ook
te beslissen, vele jaren lang. Waarbij zelfs het zo heilige “programma” of de “democratische
congres beslissingen” vrolijk genegeerd worden als dat in de kraam van de partij past.
De “vrije mandatering” heeft echter in het bedrijfsleven een lange en goede reputatie en is ook
in vele organisaties welbekend en functioneert vrijwel probleemloos.
De “vrije mandatering” is bekend in het bedrijfsleven in de “aandeelhoudersvergadering”
waar iedere aandeelhouder mandaat kan geven aan wie of wat hij wenst
bv. een
aandeelhoudersvereniging, en dit mandaat ook vrij kan terug nemen als hij dat wenst.
In de politieke toepassing van vrije mandatering heeft iedere burger eenzelfde aandeel en is de
aandeelhoudervergadering niet jaarlijks maar continu.
In het verenigingsleven is het systeem bekend als “stemming bij volmacht”.
Demoex past dit principe toe en zo heeft de verkozene een “mandaat” voor zijn standpunten,
die hij op voorhand bekend maakt. De burgers die mandaat verlenen kunnen dat mandaat op
elk ogenblik en voor elke stemming op het burgerforum terugnemen en zelf stemmen als zij dat
wensen.
En, zoals vermeld, de uitslag van de stemming op het burgerforum is bindend voor de Demoex
verkozene.
In het voorbeeld op de tekening is bv de figuur rechts de verkozene. De stemming op het
burgerforum stelt hem in de minderheid en zijn stem in de gemeenteraad zal JA zijn.
De linkse figuur in de tekening kan dan bij voorbeeld een mandaathouder zijn die niet verkozen
is. In het voorbeeld is er slechts Ă©Ă©n verkozene. Bij meerdere verkozenen kan ofwel het
meerderheidsprincipe toegepast worden ofwel het evenredigheid principe. Het zijn de burgers
zelf die beslissen over welk systeem er wordt toegepast.
1.4. Liquid democracy
Dank zij de digitale technologie (PC en internet) is
het invoeren van de “vrije mandatering”, ook in
het politieke systeem, geen probleem meer.
In de literatuur is de “vrije mandatering” in het
politieke systeem terug te vinden onder “Liquid
democracy” of “Proxy voting”. (*1)
Bij de vrije mandatering moet men in principe
geen mandaat geven aan een verkozene van
welke partij dan ook. Men kan dit mandaat,
zoals in de aandeelhoudersvergadering van een
bedrijf, aan eender wie geven.
Het zou ook eenvoudig zijn om een redelijk
deelname quorum in te voeren. Dit quorum moet
hoog genoeg zijn om een relevante deelname te
waarborgen, bv 10%, en toch laag genoeg om de
boycot val te vermijden.
Ook hier is het uiteindelijk de burger zelf die moet beslissen of dit systeem, en in welke
variante, wordt toegepast of niet. Met andere woorden; de burger moet ook (eerst) zijn direct
democratisch systeem bepalen.
1.5. Het rangschikken van de verschillende voorstellen
Een andere evolutie van de digitale technologie in de besluitvorming is het rangschikken van
voorstellen. In vroegere jaren werd de direct Democratie wel eens verweten dat het een ja/neen
systeem was dat enkel op Ă©Ă©n voorstel kon toegepast worden. Dat is nu verleden tijd.
Het rangschikken van verschillende voorstellen, en daaruit het voorstel uitfilteren dat op
de meeste instemming kan rekenen is nu geen probleem meer, bv het Condorcet Schulze
systeem. (*2)
Voorbeeld: 45 stemmers rangschikken naar voorkeur 5 voorstellen.
5 ACBED (betekent dat 5 stemmers de voorkeur : A > C > B > E > D hebben)
•
5 ADECB
•
8 BEDAC
•
3 CABED
•
7 CAEBD
•
•
2 CBADE
•
7 DCEBA
8 EBADC
•
Voorstel E heeft in dit geval het grootste maatschappelijk draagvlak.
In de politieke toepassing gaan we dit terugvinden onder “Liquid Feedback” (*3).
Wat Initiatief en Referendum betekent weten de lezers van www.democratie.nu ondertussen
wel, maar hoe denken we het toe te passen in ons project?
1.6. Initiatief:
1.7. Elke burger heeft het recht om op het burgerforum een voorstel in te dienen en voor
dit voorstel een maatschappelijk draagvlak aan te tonen.
Over dit voorstel kan gediscuteerd worden en er kunnen amendementen ingediend worden
waarop ook iedereen zijn voorkeur kan weergeven.
Het is de indiener die uiteindelijk beslist voor welk(e) voorstel(len) het maatschappelijk
draagvlak nagegaan zal worden (de klassieke handtekeningwerving).
Er zouden gelijktijdig alternatieve tegenvoorstellen ingediend kunnen worden, hetzij door
burgers, of zoals in Zwitserland, door de verkozenen.
De voorstellen die een voldoende maatschappelijk draagvlak kunnen aantonen, bv 2% van de
bevolking (bv; in Brasschaat, waar 3D bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen start, is dat
dan 744 “handtekeningen”), worden dan in een referendum aan de burgers voorgelegd waarbij
het voorstel met het grootste maatschappelijk draagvlak bepaald wordt (Liquid Feedback).
Het is duidelijk dat de burgers zelf zullen bepalen hoe de technische afhandeling van
voorstellen en tegenvoorstellen zal verlopen.
Het voorstel dat aanvaard wordt zal dan als wetsvoorstel ingediend worden door onze
verkozenen.
1.8. Referendum
Als de gemeenteraad een wetsvoorstel of beslissing bekendmaakt wordt dit op het burgerforum
geplaatst. Voorafgaand is er over deze beslissing of wetsvoorstel al zoveel mogelijk
bekendgemaakt, wat eigenlijk de taak is van een vrije pers die hopelijk deze taak naar behoren
vervult. Zo is Wikileaks ook een deel van de vrije pers uiteraard. Met het 3D forum wordt de
alleenheerschappij van de pers echter minder machtig omdat de burgers zelf de rol van de
journalisten aanvullen.
Indien er een voldoende maatschappelijk draagvlak kan aangetoond worden, bv 2% van de
bevolking (bv; in Brasschaat is dat dan 744 “handtekeningen”), om tegen de beslissing van de
gemeenteraad of het wetsvoorstel een referendum op te starten dan zal dit op het burgerforum
opgestart worden. De uitslag van dat referendum bepaalt het standpunt van onze verkozenen.
Het is wel zo dat als we niet de meerderheid behalen in de gemeenteraad het stemgedrag van
onze verkozene(n) op zich niet beslissend is. Maar het is de gemeenteraad wel bekend hoe de
stemmen op het burgerforum zich verhouden.
Zo wensten de nieuwe gemeenteraadsleden in Vallentuna (Zweden) zichzelf in 2002 een
weddenverhoging toe te kennen, wat door de overgrote meerderheid der burgers op het
burgerforum werd afgekeurd. Parisa Molagholi, de eerste Demoex verkozene, heeft dit
standpunt verdedigd en de weddenverhoging werd door de gemeenteraad zelf dan toch maar
afgewezen. Dit verzuurde natuurlijk wel enigszins de relaties.
1.9. De digitale revolutie ten dienste van het rechtstreeks beslissingsrecht.
De digitale revolutie staat ondertussen ook niet stil. Aan een van onze universiteiten, de UCL,
is samen met mensen van Harvard een stemsysteem ontwikkeld dat kan toegepast worden in
een internetomgeving, Helios (*4). Het is het eerste systeem waarbij de stemmers hun stem
kunnen volgen tot in de telling der totalen, en de stemming toch geheim is. Ondertussen zijn ze
al aan versie 3.0 en is er een “twitter” versie voor belangstellenden. Ook in Zwitserland zijn in
verschillende kantons al sinds 2001 experimenten aan de gang met stemmen via internet. Dat
belet niet dat bv bij belangrijke stemmingen gebruik zou kunnen gemaakt worden van stemmen
per bief, iets waar alle Zwitsers al decennialang gebruik van kunnen maken als zij dat wensen.
Ook hebben we test stemmingen met de eID (elektronische identiteitskaart) uitgevoerd op een
speciaal daarvoor ingerichte website, met goed gevolg.
1.10. Demoex het werkend voorbeeld
Zoals het Alaska fund een onschatbare studiebron is voor de voorstanders van het
basisinkomen omdat het het enige werkende voorbeeld is, is Demoex het werkend voorbeeld
voor de voorstanders van een gemeentelijke directe democratie.
Demoex Vallentuna geeft ons de gelegenheid om in de praktijk na te gaan wat een klein direct
democratisch initiatief op basisniveau kan betekenen. Per Norback zal zijn ervaringen in een
boek publiceren einde van het jaar. De opbrengst is gedeeltelijk voor onze internationale.
1.11. E2D
Wereldwijd zijn er ondertussen, soms onafhankelijk en zonder mekaar te kennen, gelijkaardige
initiatieven opgestart. Door mij samengebracht op www.pParticipedia.net , een wiki van enkele
universiteiten in de US, hebben we dit jaar (2011) een eigen internationale website opgestart
onder de naam Electronic Direct Democracy (E2D). (*5)
- “Senator On Line” (SOL) in Australië heeft reeds tweemaal deelgenomen aan hun nationale
verkiezingen
- In Spanje heeft “Partido de Internet” zijn eerste verkiezing ervaringen opgedaan in Cadiz.
In andere landen (Canada, België. ..) staan mensen en vereniging klaar om de uitdaging aan te
gaan. Sommigen hebben na jaren vruchteloos aan de weg timmeren hun activiteit opgeschort
(Demexp France) en anderen zijn juist opgestart met enkele mensen of starten opnieuw.
Met de internationale samenwerking hopen we de morele steun te kunnen verlenen die bij een
dergelijk lange termijn project noodzakelijk is.
We moeten weten dat we met ons project niet alleen zijn in de wereld en dat het mogelijk is om
te slagen. Ook al zal het misschien niet direct in eigen land zijn.
1.12. Perspectieven
Voor de grondbeginselen van de directe democratie verwijs ik naar het boek van Jos Verhulst.
*6 dat vrij beschikbaar is op het internet.
Ik ben er van overtuigd dat het huidige systeem van particratie uiteindelijk zichzelf zal
vernietigen. Het kan niet toevallig zijn dat overal in de oude “representatieve democratieën”
dezelfde initiatieven ontstaan met dezelfde motiveringen. Het zwakke punt is wellicht dat het
meestal techniekers zijn die dan de huidige technisch/politieke mogelijkheden goed kunnen
inschatten maar die niet de mogelijkheden en de kennis hebben om het publiek aan te spreken.
Het is in de gemeentepolitiek dat de basis gelegd kan worden voor directe besluitvorming
door de burgers zelf. Zo dicht mogelijk bij de leefwereld bij de burgers. Dan zijn we klaar voor
verdere ontwikkelingen.
Voor België is het Zwitsers systeem van directe democratie een mooi voorbeeld dat als lange
termijn doelstelling voorop gesteld kan worden. Het is een land dat in vele opzichten gelijk is
aan België maar het heeft wel een goed uitgebouwde directe democratie. Met het zwaartepunt
in de gemeentelijke autonomie. (*7)
1.13. Een gebrekkig wettelijk kader.
Een en ander moet echter wel gebeuren in het huidige wettelijk kader. We mogen geen
bindende referenda organiseren die direct de verkozenen tot iets zouden verplichten. In
België zijn we verplicht om de bindende referenda enkel de partijlijn te laten bepalen. Maar de
bewustwording van de burger dat zij zelf kunnen beslissen als zij dat wensen is essentieel. Ook
de verantwoordelijkheid die daarmee gepaard gaat is iets dat zal moeten groeien.
De huidige “informatieve” referenda die sinds het succes van het “Lange Wapper referendum'
overal ontstaan doet echter het beste vermoeden.
De verplichting van onze verkozenen om zich te houden aan wat de burgers beslissen op het
burgerforum is niet wettelijk afdwingbaar in België. We kunnen wel een intentieverklaring laten
onderschrijven maar wettelijk afdwingbaar is dit niet. Enkel de toepassing van de partijdiscipline
zoals ze in alle partijen wordt toegepast kan ons hier enige zekerheid bieden, wat een toegift is
op het persoonlijke geweten, maar ja, we moeten ergens beginnen.
1.13.1.1.
1.14. 3D - Digitale Directe Democratie
Als gemeenschappelijke naam voor ons initiatief gebruiken we:
3D - Digitale Directe Democratie
Voor Vlaanderen is dat concreet: www.3d-vlaanderen.be dat
tevens als naam op de kiesbrief gebruikt wordt.
Voor Wallonie is dat: www.3d-wallonie.be
Elk gemeentelijk initiatief is vrij de groepsnaam te gebruiken. We hebben maar Ă©Ă©n
gemeenschappelijke werkwijze; het directe beslissingrecht van de burgers via initiatieven en
referenda.
De gemeenschappelijk naam is de motor voor gelijkaardige initiatieven.
De testen met een initiatief en referendum website starten vanaf begin 2012 op www.iniref.be
Doe je mee?
Paul Nollen
Voorwoord door Bert Penninckx
blueprint-voor-belgie/opinie-1194722040951.htm#

1. Hoe de digitale technologie het rechtsreeks beslissingsrecht door de burger flink kan verder helpen.

Paul Nollen doet al enkele jaren onderzoek naar de mogelijkheden die de internetrevolutiebieden bij de rechtstreekse besluitvorming door de burger.Het onderzoek startte toen hij, via het internet uiteraard, een digitaal direct democratischbeslissingssysteem leerde kennen in Zweden. Het inspireerde hem om zelf zo'n systeem voorBelgië uit te werken: 3D of Digitale Directe Democratie.Paul heeft internationaal verwante organisaties bij elkaar gebracht en in België start hij, samenmet verschillende andere belangstellenden een direct democratische partij waarbij de burgershet standpunt van de verkozenen bepalen. Dit heeft als gevolg dat elke burger kan meedoen! Het direct democratisch beslissen is het enige doel van de partij. Het 3D systeem, dat zichaan het uitkristalliseren is, kan voor alle vormen van direct democratische beslissingen dienenen richt zich dus tot alle burgerinitiatieven. Via de gemeenten maakt dit systeem het de meestekans om wereldwijd gebruikt te worden. Doe je mee?

We laten nu Paul aan het woord om te vertellen hoe hij tot inzicht kwam dat het Zweedsexperiment ook in andere particratieën kon toegepast worden:“Demoex startte op rond het jaar 2000 toen in een lokale school een jonge leraar, Per Norback,zijn leerlingen enthousiast wist te maken voor politiek dank zij een uniek project.Zijn plan bestond er in om, samen met de politici van de traditionele partijen, een internet forumop te starten waar alle gemeentelijke projecten konden voorgesteld worden en alle politici enburgers konden discuteren over wat werd voorgelegd.Dan zouden de burgers op de speciaal daarvoor ontwikkelde website hun stem kunnenuitbrengen en zo zelf de politiek in hun gemeente bepalen.Demoex zou ook deelnemen aan de verkiezingen en hun verkozenen zouden zichuitsluitend houden aan de beslissingen van de burgers op het burgerforum.

1.1. Hoe Demoex ontstond.

De historiek van Demoex tot hiertoe is dat zij na één zetel te hebben veroverd in degemeenteraad in 2002, hun stemmenaantal verdubbeld hebben in 2006. Dit gaf echter geentweede mandaat. In 2010 is hun stemmenaantal terug gedaald door de sterke opkomst vande “anti immigratie” partij.Dit was wel verwacht maar het doet velen wel terugdenken aan wat de dioxine crisis en de 5%drempel voor nieuwe partijen als Vivant betekende. Gelukkig minder fataal dan toen, maar deechte doorbraak is daarmee op zijn minst toch enige tijd afgeremd. De “demoex” beweging isnu ook nationaal opgestart (aktiv demokrati).

1.2. Politieke bedrijven zijn elkaars vijand.

De grote ontgoocheling voor Demoex, verwoord door Per Norback op hun blog in “Demoex,failure or success” was echter dat de politici van de traditionele partijen niet tot samenwerkingbereid waren en integendeel alles in het werk stelden om de werking van Demoex onmogelijk temaken.Er is ook een media stilte “opgelegd”, spreekverbod over Demoex in de school waar Demoexontstond, informatie wordt zo lang mogelijk achtergehouden enz…Demoex heeft tot vandaag één zetel in de gemeenteraad maar ondertussen hebben zeverscheidene plaatsvervangende mandaten in adviesraden waardoor ze tijdig aan crucialeinformatie geraken die hen anders onthouden wordt.

1.3. Vrije mandatering

Een ander fenomeen dat Demoex heeft waargenomen is de lage participatiegraad op hetburger forum.We zijn ervan overtuigd dat Directe Democratie maar waardevol kan zijn als er een voldoendegroot aantal burgers bij betrokken is.Dit wordt bij Demoex in de praktijk gecompenseerd door het invoeren van de “vrijemandatering”. Het is alleen niet duidelijk of de “vrije mandatering” mede oorzaak is van de lageparticipatie daar deze vanaf de start werd ingevoerd.

In de politieke werking zoals we die gewend zijn is “vrije mandatering” totaal afwezig en is enkelde verplichte, of “afgedwongen mandatering”, voor vier of meer jaren van toepassing.Met alle gevolgen van dien.Verkozen politici menen zich op dit verplicht mandaat te mogen beroepen om wat dan ookte beslissen, vele jaren lang. Waarbij zelfs het zo heilige “programma” of de “democratischecongres beslissingen” vrolijk genegeerd worden als dat in de kraam van de partij past. De “vrije mandatering” heeft echter in het bedrijfsleven een lange en goede reputatie en is ookin vele organisaties welbekend en functioneert vrijwel probleemloos. De “vrije mandatering” is bekend in het bedrijfsleven in de “aandeelhoudersvergadering”waar iedere aandeelhouder mandaat kan geven aan wie of wat hij wenstbv. eenaandeelhoudersvereniging, en dit mandaat ook vrij kan terug nemen als hij dat wenst.In de politieke toepassing van vrije mandatering heeft iedere burger eenzelfde aandeel en is deaandeelhoudervergadering niet jaarlijks maar continu.In het verenigingsleven is het systeem bekend als “stemming bij volmacht”.Demoex past dit principe toe en zo heeft de verkozene een “mandaat” voor zijn standpunten,die hij op voorhand bekend maakt. De burgers die mandaat verlenen kunnen dat mandaat opelk ogenblik en voor elke stemming op het burgerforum terugnemen en zelf stemmen als zij datwensen.En, zoals vermeld, de uitslag van de stemming op het burgerforum is bindend voor de Demoexverkozene.

In het voorbeeld op de tekening is bv de figuur rechts de verkozene. De stemming op hetburgerforum stelt hem in de minderheid en zijn stem in de gemeenteraad zal JA zijn.De linkse figuur in de tekening kan dan bij voorbeeld een mandaathouder zijn die niet verkozenis. In het voorbeeld is er slechts Ă©Ă©n verkozene. Bij meerdere verkozenen kan ofwel hetmeerderheidsprincipe toegepast worden ofwel het evenredigheid principe. Het zijn de burgerszelf die beslissen over welk systeem er wordt toegepast.

1.4. Liquid democracy

Dank zij de digitale technologie (PC en internet) ishet invoeren van de “vrije mandatering”, ook inhet politieke systeem, geen probleem meer.In de literatuur is de “vrije mandatering” in hetpolitieke systeem terug te vinden onder “Liquiddemocracy” of “Proxy voting”. (*1)Bij de vrije mandatering moet men in principegeen mandaat geven aan een verkozene vanwelke partij dan ook. Men kan dit mandaat,zoals in de aandeelhoudersvergadering van eenbedrijf, aan eender wie geven.

Het zou ook eenvoudig zijn om een redelijkdeelname quorum in te voeren. Dit quorum moethoog genoeg zijn om een relevante deelname tewaarborgen, bv 10%, en toch laag genoeg om de boycot val te vermijden.Ook hier is het uiteindelijk de burger zelf die moet beslissen of dit systeem, en in welke variante, wordt toegepast of niet. Met andere woorden; de burger moet ook (eerst) zijn directdemocratisch systeem bepalen.

1.5. Het rangschikken van de verschillende voorstellen

Een andere evolutie van de digitale technologie in de besluitvorming is het rangschikken vanvoorstellen. In vroegere jaren werd de direct Democratie wel eens verweten dat het een ja/neensysteem was dat enkel op Ă©Ă©n voorstel kon toegepast worden. Dat is nu verleden tijd.Het rangschikken van verschillende voorstellen, en daaruit het voorstel uitfilteren dat opde meeste instemming kan rekenen is nu geen probleem meer, bv het Condorcet Schulzesysteem. (*2)

Voorbeeld: 45 stemmers rangschikken naar voorkeur 5 voorstellen.

- 5 ACBED (betekent dat 5 stemmers de voorkeur : A > C > B > E > D hebben)
- 5 ADECB
- 8 BEDAC
- 3 CABED
- 7 CAEBD
- 2 CBADE
- 7 DCEBA
- 8 EBADC


Voorstel E heeft in dit geval het grootste maatschappelijk draagvlak.
In de politieke toepassing gaan we dit terugvinden onder “Liquid Feedback” (*3).
Wat Initiatief en Referendum betekent weten de lezers van www.democratie.nu ondertussenwel, maar hoe denken we het toe te passen in ons project?

1.6. Initiatief:

1.7. Elke burger heeft het recht om op het burgerforum een voorstel in te dienen en voor dit voorstel een maatschappelijk draagvlak aan te tonen.

Over dit voorstel kan gediscuteerd worden en er kunnen amendementen ingediend wordenwaarop ook iedereen zijn voorkeur kan weergeven.Het is de indiener die uiteindelijk beslist voor welk(e) voorstel(len) het maatschappelijkdraagvlak nagegaan zal worden (de klassieke handtekeningwerving).Er zouden gelijktijdig alternatieve tegenvoorstellen ingediend kunnen worden, hetzij doorburgers, of zoals in Zwitserland, door de verkozenen.De voorstellen die een voldoende maatschappelijk draagvlak kunnen aantonen, bv 2% van debevolking (bv; in Brasschaat, waar 3D bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen start, is datdan 744 “handtekeningen”), worden dan in een referendum aan de burgers voorgelegd waarbijhet voorstel met het grootste maatschappelijk draagvlak bepaald wordt (Liquid Feedback).Het is duidelijk dat de burgers zelf zullen bepalen hoe de technische afhandeling vanvoorstellen en tegenvoorstellen zal verlopen.Het voorstel dat aanvaard wordt zal dan als wetsvoorstel ingediend worden door onzeverkozenen.

1.8. Referendum

Als de gemeenteraad een wetsvoorstel of beslissing bekendmaakt wordt dit op het burgerforumgeplaatst. Voorafgaand is er over deze beslissing of wetsvoorstel al zoveel mogelijkbekendgemaakt, wat eigenlijk de taak is van een vrije pers die hopelijk deze taak naar behorenvervult. Zo is Wikileaks ook een deel van de vrije pers uiteraard. Met het 3D forum wordt dealleenheerschappij van de pers echter minder machtig omdat de burgers zelf de rol van dejournalisten aanvullen.Indien er een voldoende maatschappelijk draagvlak kan aangetoond worden, bv 2% van debevolking (bv; in Brasschaat is dat dan 744 “handtekeningen”), om tegen de beslissing van degemeenteraad of het wetsvoorstel een referendum op te starten dan zal dit op het burgerforumopgestart worden. De uitslag van dat referendum bepaalt het standpunt van onze verkozenen.

Het is wel zo dat als we niet de meerderheid behalen in de gemeenteraad het stemgedrag vanonze verkozene(n) op zich niet beslissend is. Maar het is de gemeenteraad wel bekend hoe destemmen op het burgerforum zich verhouden.Zo wensten de nieuwe gemeenteraadsleden in Vallentuna (Zweden) zichzelf in 2002 eenweddenverhoging toe te kennen, wat door de overgrote meerderheid der burgers op hetburgerforum werd afgekeurd. Parisa Molagholi, de eerste Demoex verkozene, heeft ditstandpunt verdedigd en de weddenverhoging werd door de gemeenteraad zelf dan toch maarafgewezen. Dit verzuurde natuurlijk wel enigszins de relaties.

1.9. De digitale revolutie ten dienste van het rechtstreeks beslissingsrecht.

De digitale revolutie staat ondertussen ook niet stil. Aan een van onze universiteiten, de UCL,is samen met mensen van Harvard een stemsysteem ontwikkeld dat kan toegepast worden ineen internetomgeving, Helios (*4). Het is het eerste systeem waarbij de stemmers hun stemkunnen volgen tot in de telling der totalen, en de stemming toch geheim is. Ondertussen zijn zeal aan versie 3.0 en is er een “twitter” versie voor belangstellenden. Ook in Zwitserland zijn inverschillende kantons al sinds 2001 experimenten aan de gang met stemmen via internet. Datbelet niet dat bv bij belangrijke stemmingen gebruik zou kunnen gemaakt worden van stemmenper bief, iets waar alle Zwitsers al decennialang gebruik van kunnen maken als zij dat wensen.Ook hebben we test stemmingen met de eID (elektronische identiteitskaart) uitgevoerd op eenspeciaal daarvoor ingerichte website, met goed gevolg.

1.10. Demoex het werkend voorbeeld

Zoals het Alaska fund een onschatbare studiebron is voor de voorstanders van hetbasisinkomen omdat het het enige werkende voorbeeld is, is Demoex het werkend voorbeeldvoor de voorstanders van een gemeentelijke directe democratie.Demoex Vallentuna geeft ons de gelegenheid om in de praktijk na te gaan wat een klein directdemocratisch initiatief op basisniveau kan betekenen. Per Norback zal zijn ervaringen in eenboek publiceren einde van het jaar. De opbrengst is gedeeltelijk voor onze internationale.

1.11. E2D

Wereldwijd zijn er ondertussen, soms onafhankelijk en zonder mekaar te kennen, gelijkaardigeinitiatieven opgestart. Door mij samengebracht op www.pParticipedia.net , een wiki van enkeleuniversiteiten in de US, hebben we dit jaar (2011) een eigen internationale website opgestartonder de naam Electronic Direct Democracy (E2D). (*5)- “Senator On Line” (SOL) in Australië heeft reeds tweemaal deelgenomen aan hun nationaleverkiezingen- In Spanje heeft “Partido de Internet” zijn eerste verkiezing ervaringen opgedaan in Cadiz.In andere landen (Canada, België. ..) staan mensen en vereniging klaar om de uitdaging aan tegaan. Sommigen hebben na jaren vruchteloos aan de weg timmeren hun activiteit opgeschort(Demexp France) en anderen zijn juist opgestart met enkele mensen of starten opnieuw.Met de internationale samenwerking hopen we de morele steun te kunnen verlenen die bij eendergelijk lange termijn project noodzakelijk is.We moeten weten dat we met ons project niet alleen zijn in de wereld en dat het mogelijk is omte slagen. Ook al zal het misschien niet direct in eigen land zijn.

1.12. Perspectieven

Voor de grondbeginselen van de directe democratie verwijs ik naar het boek van Jos Verhulst.*6 dat vrij beschikbaar is op het internet.Ik ben er van overtuigd dat het huidige systeem van particratie uiteindelijk zichzelf zalvernietigen. Het kan niet toevallig zijn dat overal in de oude “representatieve democratieën”dezelfde initiatieven ontstaan met dezelfde motiveringen. Het zwakke punt is wellicht dat hetmeestal techniekers zijn die dan de huidige technisch/politieke mogelijkheden goed kunneninschatten maar die niet de mogelijkheden en de kennis hebben om het publiek aan te spreken.Het is in de gemeentepolitiek dat de basis gelegd kan worden voor directe besluitvormingdoor de burgers zelf. Zo dicht mogelijk bij de leefwereld bij de burgers. Dan zijn we klaar voorverdere ontwikkelingen.Voor België is het Zwitsers systeem van directe democratie een mooi voorbeeld dat als langetermijn doelstelling voorop gesteld kan worden. Het is een land dat in vele opzichten gelijk isaan België maar het heeft wel een goed uitgebouwde directe democratie. Met het zwaartepuntin de gemeentelijke autonomie. (*7)

1.13. Een gebrekkig wettelijk kader.

Een en ander moet echter wel gebeuren in het huidige wettelijk kader. We mogen geenbindende referenda organiseren die direct de verkozenen tot iets zouden verplichten. InBelgië zijn we verplicht om de bindende referenda enkel de partijlijn te laten bepalen. Maar debewustwording van de burger dat zij zelf kunnen beslissen als zij dat wensen is essentieel. Ookde verantwoordelijkheid die daarmee gepaard gaat is iets dat zal moeten groeien.De huidige “informatieve” referenda die sinds het succes van het “Lange Wapper referendum'overal ontstaan doet echter het beste vermoeden.

De verplichting van onze verkozenen om zich te houden aan wat de burgers beslissen op hetburgerforum is niet wettelijk afdwingbaar in België. We kunnen wel een intentieverklaring latenonderschrijven maar wettelijk afdwingbaar is dit niet. Enkel de toepassing van de partijdisciplinezoals ze in alle partijen wordt toegepast kan ons hier enige zekerheid bieden, wat een toegift isop het persoonlijke geweten, maar ja, we moeten ergens beginnen.

1.14. 3D - Digitale Directe Democratie

Als gemeenschappelijke naam voor ons initiatief gebruiken we:

3D - Digitale Directe Democratie

Voor Vlaanderen is dat concreet: www.3d-vlaanderen.be dattevens als naam op de kiesbrief gebruikt wordt.
Voor Wallonie is dat: www.3d-wallonie.be. Elk gemeentelijk initiatief is vrij de groepsnaam te gebruiken. We hebben maar Ă©Ă©ngemeenschappelijke werkwijze; het directe beslissingrecht van de burgers via initiatieven enreferenda.De gemeenschappelijk naam is de motor voor gelijkaardige initiatieven.De testen met een initiatief en referendum website starten vanaf begin 2012 op www.iniref.be

Doe je mee?

Paul Nollen http://www.facebook.com/paul.nollen

Voorwoord door Bert Penninckx

(*1) http://en.wikipedia.org/wiki/Demoex

http://wiki.liqd.net/Main_Page

(*2) http://en.wikipedia.org/wiki/Schulze_method

(*3) http://www.public-software-group.org/liquid_feedback (opgericht in 2009)

(*4) http://heliosvoting.org/

test het systeem op https://vote.heliosvoting.org/

of stem via Twitter met Vowee http://heliosvoting.org/2009/08/11/vowee-launched/

(*5) http://e2d-international.org/

(*6) http://www.democracy-international.org/book-direct-democracy.html

(*7) http://www.knack.be/opinie/vrije-tribunes/de-zwitserse-meta-democratie-als-blueprint-voor-belgie/opinie-1194722040951.htm#