Knipsels 08/2012

Afdrukken

 

 


We hebben niet de media die we verdienen

 

De grenzen van de privacy en van de professionele deontologie worden herhaaldelijk overschreden. De media huppelen met volle geweld van de ene emo-case naar de andere. Voor Tom Naegels is het een idee-fixe dat men niet anders kan. De recente case met Parweiz Sangari lijkt er echter op te wijzen dat de grenzen van de correcte berichtgeving steeds meer met voeten getreden wordt. We verdienen betere media dan de huidige.

In het juninummer van Sampol (Samenleving en politiek, ‘geëngageerd niet-partijgebonden maandblad voor een sociale democratie’, nr 6/12), behandelen Hilde Van den Bulck en Steve Paulussen (*) de vraag: ‘Hebben we als samenleving de media die we verdienen?’
Een uittreksel uit hun bijna zeven bladzijden tellende analyse

De grillen van de markt

‘Klik-, oplage- en kijkcijfers zijn voor mediabedrijven de voornaamste, zo niet de enige, graadmeter voor het succes van hun titels. Ze vormen op vele redacties de richtsnoer om te bepalen wat de nieuwsconsument wenst. Bovendien zijn ze het belangrijkste wapen in het aantrekken van adverteerders. Als de media dus beslissen om het nieuws te brengen zoals ze het brengen, dan mogen we ervan uitgaan dat de cijfers hen daarin sturen. Wat we daaruit mogen afleiden, is dat de consument zich makkelijk laat verleiden door sensationele headlines, een personalisering van het nieuws, verhalen over celebrities en zogenaamd 'soft news'. De kritiek dat de media te veel inspelen op de guilty pleasures en het buikgevoel van het publiek mag dan al terecht zijn; het is wel datzelfde publiek dat bepaalt of de media rendabel kunnen blijven. Zijn het in dat opzicht niet de gebruikers zelf die vandaag de norm voor de journalistiek bepalen?
Deze vraag pleit de media uiteraard niet vrij. Hun verantwoordelijkheid blijft. De eindbeslissing over wat al dan niet gebracht wordt, ligt nog steeds bij de redacties. Het zijn uiteindelijk zij die, in hun constante drang hun publiek te plezieren, soms foute beslissingen en uitschuivers maken. Dit gaat van de overmatige media-aandacht voor de frituur of later het dieet van Bart De Wever tot de onverkwikkelijke berichtgeving in de roddelpers rond de zelfdoding van de zangeres Yasmine. Het is echter opmerkelijk hoe de media telkens , door (een deel van) datzelfde publiek, dat via de achterdeur gretig meeleest, aan de voordeur met pek en veren worden ingesmeerd.’

De media die we verdienen

‘De toegenomen tijdsdruk, als gevolg van technologische ontwikkelingen, zorgt in combinatie met de commercialisering van de pers dus voor een structurele patstelling in de journalistiek. Wat we daarmee bedoelen, is dat we als samenleving de journalistiek hebben die we verdienen. Zolang het publiek verwacht dat de media er als de kippen bij zijn als er iets gebeurt om alle feiten en emoties onmiddellijk vanuit alle mogelijke perspectieven en tot in de kleinste details te brengen, zal de tijd voor reflectie blijven ontbreken. Zolang consumenten weglopen van zodra ze denken dat ze elders meer waar voor hun geld - of, beter nog, gratis - kunnen krijgen, zullen de commerciële media alle middelen blijven inzetten om hun publiek aan de eigen titels te binden.’

Daarna bespreken ze drie recente cases die vragen opriepen over de kwaliteit van de journalistiek.

Case 1: de berichtgeving van het NRC-Handelsblad in februari ’12 rond het skiongeval van prins Friso, zich baserend op geheime medische informatie. De conclusies van een onafhankelijk onderzoek over die berichtgeving waren uiterst streng voor de krant, waarna pas Peter Vandermeersch hiervoor zijn excuses aanbood.
Case 2: een busongeval met Belgische schoolkinderen in het Zwitserse Sierre in maart ‘12. Het Nieuwsblad pakte zelfs uit met een extra avondeditie van de krant, die volledig gewijd was aan het busdrama. Het Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws publiceerden foto’s van de overleden kinderen op hun voorpagina. (NvdR: De zichzelf ‘kwaliteitskranten’ noemende bladen De Standaard en De Morgen brachten elf volle pagina’s over het ongeval.)
Case 3: de berichtgeving door Humo over seksuele intimidatie op het werk door Pol Van Den Driessche in de tijd dat hij hoofdredacteur van Het Nieuwsblad was (1995-1999, nu dus ruim meer dan tien jaar geleden en lang verjaard), en de nog zwaardere beschuldigingen van seksueel machtsmisbruik in Reyers Laat aan het adres van Jos Ghysen (nu 85), zonder enig wederwoord (voor feiten die ongeveer 40 jaar oud zijn).

Lees meer


Burgerinitiatief dode mus

 

Zware voorwaarden

Die bevindingen blijken uit onderzoek naar burgerinitiatieven door het Instituut Maatschappelijke Innovatie in opdracht van Netwerk Democratie. Het landelijke burgerinitiatief is sinds 2006 mogelijk. Nu blijkt dat sindsdien slechts vier van de twaalf burgerinitiatieven door de toets van de Tweede Kamer kwamen. De voorwaarden om goedkeuring te krijgen blijken te zwaar. Zo mag het onderwerp op geen enkele manier in de voorgaande twee jaar door de Tweede Kamer zijn besproken. De Publieke Zaak, een platform voor maatschappelijke ontwikkeling, roept de Kamer op het burgerinitiatief serieus te nemen of ermee te stoppen.


Evaluatierapport naar de Tweede Kamer

Morgen overhandigt het Instituut Maatschappelijke Innovatie haar bevindingen in een eigenevaluatierapport aan de Commissie Burgerinitiatieven van de Tweede Kamer. Deze Kamercommissie buigt zich de komende maanden over voorstellen om de huidige regeling aan te passen. Een eventueel besluit daarover ligt bij de nieuwe Tweede Kamer. Op 12 september wordt de nieuwe Kamer verkozen.

Toen het burgerinitiatief zes jaar geleden werd ingevoerd was de verwachting dat er dertig initiatieven per jaar zouden worden ingediend. En dat het zou leiden tot 5% meer spreektijd van Kamerleden.

 

Link naar artikel

 

De evaluatie van het Burgerinitiatief


NetwerkDemocratie en het Instituut voor Maatschappelijke Innovatie hebben Het Burgerinitiatief geëvalueerd. Met een burgerinitiatief dat door 40.000 mensen ondertekend is kan een onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer worden gezet. Zo wordt de politiek gedwongen iets wat burgers belangrijk vinden te bespreken.

Onder andere de initiatiefnemers en Petities.nl hebben ervaringen gedeeld voor een advies aan de Tweede Kamer. De evaluatie is ineen rapport (PDF) terechtgekomen met een aantal aanbevelingen.

Dit is in onder andere in het nieuws gekomen bij Nieuwsuur (uitzending 2 juli 2012 van 23:45 tot 30:09)BNR Nieuwsradio (met Rense Bos van het IMI en Helma Neppérus van de Kamercommissie in de uitzending) en de Volkskrant

De aanbevelingen luiden:

 

  • Honoreer initiatieven uit de samenleving

  • Organiseer nieuwe verbindingen tussen parlement en samenleving

  • Motiveer en verantwoord publiekelijk waarom een burgerinitiatief wel of niet ontvankelijk wordt verklaard

     

  • In detail kan dit bijvoorbeeld betekenen een e-mail terug te sturen naar de ondertekenaars met het antwoord (het doel van petities.nl uiteindelijk), spreektijd in een Kamer vol met politici en niet moeilijk doen over wat toelaatbaar is.

     

    Link naar artikel