Wahlstreik!

Afdrukkenwahlstreik
De recente ervaringen in ons land hebben het nogmaals aangetoond: van de politieke partijen hebben we inzake democratie niets, maar dan ook volstrekt niets te verwachten. Ikzelf heb in de loop der jaren met heel wat politici gesprekken gevoerd over de invoering van directe besluitvorming in ons land. Politici veinzen belangstelling en ze nemen zelfs pro-democratische hervormingen op in partijprogramma’s en regeringsverklaringen. Maar uiteindelijk komt er niets van. Nooit.

Bij de driemaandelijkse enquête die De Standaard houdt, was in februari 2005 ook een vraag opgenomen met betrekking tot het EU-referendum: “Moet er in België een referendum komen over de goedkeuring van de Europese Grondwet?

Antwoord: 63,5% Ja; 31%: neen; 5,5%: weet niet.

De resultaten van een peiling die een week later in De Morgen (04-03-05, p.6) werd gepubliceerd bevestigde in grote lijnen dit beeld. In Wallonië waren 63% voorstanders en 14% tegenstanders; in Vlaanderen zou 47% pro zijn en 26% tegen.

De meeste burgers willen zo’n referendum wel. Maar de politieke kaste wil blijkbaar niet. Commentaar van De Standaard (26-02-05, p.4): “Moet er in België een referendum komen over de goedkeuring van de Europese Grondwet? De Kamer debatteert er al maanden over en staat op het punt de raadpleging voorgoed te begraven. Dat lijkt tegen de zin van de Vlaamse bevolking te gebeuren. Liefst 63,5 procent van de Vlamingen wil wél een raadpleging. 31 procent is tegen (...) Zeker bij de Vlaams Belang-kiezers (72 procent) leeft de raadpleging. Zoals bekend wil het Belang er een vraag over een mogelijke toetreding van Turkije tot de EU aan koppelen. Wie is nog voorstander? Studenten, arbeiders en mensen uit de iets lagere klassen. Tegen een raadpleging zijn mensen uit de hoogste sociale klassen, zelfstandigen en de kiezers van CD&V/N-VA”.

Het verbod op de volksraadpleging over de EU-grondwet komt van de PS, een partij waarop de Vlamingen zelfs geen electorale greep hebben. Di Rupo stelde als alternatief een referendum voor over de splitsing van België. Hij hoopte misschien om zo’n eenmalig referendum te winnen en dit dan uit te spelen tegen het Vlaams Belang. Nadat Vlaams Belang en N-VA het voorstel positief ontvingen, trok de PS-voorzitter het voorstel weer in. Ach.

Uiteraard is dit alles ideologische politieke stratego die niets te maken heeft met democratie. In een democratisch bestel zou over elke aangelegenheid afzonderlijk een bindend referendum moeten plaatsvinden, tenminste indien voldoende burgers hun belangstelling voor zo’n referendum kenbaar maken. Desgewenst zouden er dus gescheiden referenda moeten komen over de EU-Grondwet, over de toetreding van Turkije tot de EU en over de eventuele splitsing van België. Zolang de burgers zelf niet kunnen bepalen welke referenda wél en welke referenda niet kunnen plaatsvinden, en zolang die referenda niet bindend zijn, is van democratie geen sprake. Wat we momenteel meemaken is een puur staaltje van particratische touwtrekkerij: de partijleidingen eigenen zich het recht toe om te bepalen waarover de burgers zich eventueel mogen uitspreken, en de politieke kaste in haar geheel reserveert de soevereiniteit voor zichzelf door alle uitslagen in elk geval als louter consultatief te bestempelen.


Illusies opgeven en radicale inzichten consequent ontwikkelen en uitdragen

De beweging voor directe democratie heeft een gelukkige radicalisering doorgemaakt. Vooreerst wordt duidelijk gebroken met het gebruik, om het bestaande systeem überhaupt een ‘democratie’ te noemen. Ikzelf heb een vergelijkbare evolutie doorgemaakt. Voor mijn boek over democratie, dat in 1998 verscheen, wilde ik een titel als “Het direct-democratisch argument”. De uitgever verkoos echter “Het verdiepen van de democratie” en ik legde me daarbij neer. Toch was ik me bewust van het feit dat deze titel eigenlijk fout was, omdat hij impliceert dat het bestaande systeem reeds een democratie is. Toch heb ikzelf jarenlang het bestaande systeem omschreven als “representatieve democratie” of “vertegenwoordigende democratie”. Maar in feite verdoezelen al deze uitdrukkingen de simpele en belangrijke waarheid dat in ons systeem van democratie structureel geen sprake kan zijn. Het werd mij ook duidelijk dat onze grondwet volkssoevereiniteit tamelijk expliciet uitsluit. Dus stapte ik enkele jaren geleden  over naar de radicale en duidelijke stelling dat België helemaal geen democratie is, doch een particratie. Ook de Duitse beweging voor directe democratie stelt dit nu uitdrukkelijk:

“Demokratie ohne Volksabstimmung ist gar keine Demokratie”
http://www.wahlstreik.de/101.html (Mogelijk offline)
en:

"Gewissensfragen kann man nicht an Politiker delegieren, man kann sie an niemanden delegieren. Deshalb brauchen wir auf Bundesebene unbedingt das Abstimmungsrecht"
http://www.wahlstreik.de/193.html


Parallel daarmee groeide bij mij ook het bewustzijn dat het inpraten op beroepspolitici, in de hoop dat deze vrijwillig en op basis van puur inzicht een democratisch systeem zullen invoeren, een uitzichtloze onderneming is. De politieke klasse zal nooit de democratie en de volkssoevereiniteit invoeren, omdat haar eigen belangen daarmee compleet in tegenstrijd zijn. Politiek zou over ideeën moeten gaan; maar particratische politiek gaat ten gronde niet over ideeën doch over macht, plundering en ideologische controle over de samenleving die wordt uitgemolken. Ook dit inzicht blijkt bij de Duitse beweging wortel te hebben geschoten:

“Die Mitarbeiter des OMNIBUS (omnibus, lat., für alle, durch alle, mit allen) rechnen nicht mehr damit, daß unsere Politiker die Volksabstimmung freiwillig einführen, obwohl laut der letzten FORSA-Umfrage im vergangenen Jahr 87% der Bundesbürger das Volksabstimmungsrecht auf Bundesebene wünschen”
http://www.wahlstreik.de/193.html
Dit belet niet dat nog heel wat illusies circuleren. De pro-democratische beweging in Duitsland lanceert nu een ‘Wahlstreik’. Het idee is, dat burgers maar eens moeten ophouden met deelname aan de parlementaire verkiezingen (en daarmee een schijnlegitimiteit verlenen aan de particratische machthebbers) zolang het burgerreferendum niet is ingevoerd.

Dat is een goed voorstel. Maar  de initiatiefnemers van de ‘Wahlstreik’-actie geloven ook dat men door zo’n Wahlstreik druk kan uitoefenen op de politieke partijen omdat deze laatsten, bij massale stemonthouding, minder belastingsgeld zullen kunnen wegroven ten eigen bate. Dat is natuurlijk naïef. Het zijn immers de partijen zelf die bepalen hoeveel belastingsgeld ze uit de staatskas kunnen stelen om hun werking te financieren. Momenteel bepaalt de betrokken roofwet dat de som geld die een partij krijgt evenredig is met het aantal stemmen dat op die partij werd uitgebracht. Maar in geval van nood kan men dit bedrag per stem eenvoudig verhogen, of een andere financieringswet stemmen.

Het is een illusie om te geloven dat de politieke partijen vrijwillig de democratie zullen invoeren. Maar het is evenzeer een illusie om te denken, dat de partijen onder druk kunnen worden gezet om de democratie in te voeren. Een partij die daadwerkelijk de democratie zou invoeren, zou daarmee ophouden om een partij te zijn. Het invoeren van een reële democratie behoort eenvoudigweg niet tot het soort daden waartoe dit soort organisaties bekwaam is. Men kan een hond niet alleen niet overtuigen om te vliegen; men kan een hond ook niet dwingen om te vliegen, want het beest heeft gewoon geen vleugels. Op dezelfde manier kan men een partij noch overhalen, noch dwingen tot het invoeren van enige reële vorm van democratie.

De waarheid is dat democratie door voldoende individuen moet worden gewild. En aan die wil dient vooreerst een minimum aan inzicht vooraf te gaan dat blijkbaar tijd nodig heeft om te rijpen. De geestelijke breuk die de individuen moeten maken met het bestaande bestel: dat is wat telt. Het volledig innerlijk afwijzen van de bestaande particratie: daarop komt het aan. De ‘Wahlstreik’ is een goed idee, precies omdat zo’n burgerstaking neerkomt op een groot aantal breuken, die individuen maken met het systeem. En nog eens: daarop komt het aan. Nog eens: al de rest is illusie.