Brazilianen wijzen verbod op vuurwapens van de hand

Afdrukken

De Braziliaanse kiezer heeft zich met een grote meerderheid uitgesproken tegen een verbod op de verkoop van vuurwapens.
De duidelijke overwinning van het nee-kamp wordt gezien als een duidelijke waarschuwing voor de overheid, die er zelf niet in slaagt voor veiligheid te zorgen.

Op het eerste zicht hadden de Brazilianen redenen te over om enthousiast te zijn over het voorstel om de verkoop van vuurwapens aan particulieren aan banden te leggen. Vorig jaar zijn er niet minder dan 36.000 mensen omgekomen bij incidenten met vuurwapens, een kwart meer dan in de Verenigde Staten bijvoorbeeld.
Bovendien had president Lula da Silva zich met zijn volle gewicht achter de ja-campagne geschaard en was ook de Kerk gewonnen voor het verbod. En toch stemde meer dan 64% van de kiezers op het moment van de waarheid tegen de baanbrekende plannen van de overheid, ondanks een hoge opkomst van ruim 78%.
En dat heeft alles te maken met de neecampagne, die handig inspeelde op de vaststelling dat de Braziliaanse politie er nu ook niet in slaagt de burgers te beschermen tegen mensen met vuurwapens.
Wie stemde voor de beperking van de wapenverkoop, zo luidde het, geeft enkel het recht uit handen om zichzelf te verdedigen, want criminelen kopen hun wapens niet netjes in de winkel. «Ik hou er niet van dat mensen gewapend over straat lopen. Maar aangezien alle bandieten wapens hebben, moet je thuis ook een vuurwapen hebben», aldus taxichauffeur Mohammed Osei.
Daarnaast heeft de president flink aan populariteit ingeboet door corruptieschandalen binnen zijn partij en is het aannemelijk dat een deel van de kiezers hem in het referendum wilde afstraffen.
Volgens lokale politicologen heeft een wapenverbod geen zin zonder zware investeringen in politie en justitie. «Ja of nee, het maakte in feite niks uit», stelt professor David Fleischer. «Dit referendum was belangrijk omdat de burgers luid en duidelijk hebben gezegd dat ze meer veiligheid willen. Helaas gaan ze het de eerste jaren niet krijgen.»
www.freemetro.be
25 oktober 2005

HET BRAZILIAANSE REFERENDUM

Commentaar van Jos Verhulst November 2005

Op 23 oktober heeft in Brazilië een belangrijk nationaal referendum plaatsgevonden, over een voorstel om verkoop van vuurwapens en munitie quasi totaal te verbieden. Dit voorstel volgde op een wet, die het parlement op 23-12-03 had goedgekeurd, en die de vuurwapenverkoop en het recht op vuurwapendracht reeds sterk inperkte. In Brazilië sterven per 100.000 inwoners en per jaar ongeveer 21,7 personen ten gevolge van vuurwapengebruik.

Het Sim-kamp werd gesteund door de regeringspartijen, door het overgrote deel van de pers en door de katholieke kerk en verschillende protestantse kerken. Een maand voor de stembusgang leek de zaak reeds volledig beklonken, want opiniepeilingen wezen uit dat ongeveer 80% van de Braziliaanse kiezers het vuurwapenverbod goedkeurde.

De zaak kantelde echter toen het debat voluit op gang kwam. Het referendum werd voorafgegaan door een intens debat, waarbij de openbare omroep kosteloze zendtijd ter beschikking stelde van beide kampen. Dit debat werd systematisch gewonnen door het Não-kamp, zodat totaal verrassend de uitbanning van de vuurwapenverkoop werd afgekeurd door 64% van de kiezers. In geen enkele deelstaat haalde het ‘sim’-kamp een meerderheid en in het zuidelijke Rio Grande do Sul waren er zelfs 87% ‘não’-stemmen.

Wat waren de argumenten die de Brazilianen overtuigden?

Vooreerst was er het principiële en libertaire argument: de staat hoort zich niet te moeien met de vraag, hoe en in welke mate ik mij als burger wens te verdedigen, indien ik word aangevallen. Reinaldo Azevedo formuleerde, op een ogenblik dat het Sim-kamp nog op grote voorsprong stond, dit argument op uiterst scherpe en heldere wijze als volgt: “A primeira questão, pois, de princípio está no meu “direito de escolha”. A minha escolha, que fique claro, é não ter uma arma. Mas isso decido eu; não preciso que o Estado onipotente decida por mim. (…) Se me fosse dado aconselhar alguém, recomendaria que não reagisse a um assalto, mas não reconheço no Estado autoridade para impedir a pessoa de reagir, privando-a de meios de defesa. Trata-se de uma exorbitância e de uma clara invasão da esfera dos direitos individuais” (‘De eerste, principiële vraag betreft dus mijn keuzerecht. Mijn klaar en duidelijk gemaakte keuze is: geen wapen dragen. Maar dat heb ikzelf beslist. Het is niet de almachtige staat die dit voor mij heeft uitgemaakt (…) Indien ik iemand raad zou moeten geven, zou ik adviseren om bij een overval geen verzet te plegen. Maar ik erken niet de autoriteit van de staat om aan een persoon het recht op reactie te ontzeggen, door de betrokkene de middelen tot zelfverdediging te ontzeggen. Het gaat hier om de overschrijding van een grens en om een duidelijke schending van de individuele rechtssfeer’). De Braziliaanse president Luiz Lula da Silva verantwoordde zijn ja-stem als volgt: “Eu acho que uma pessoa comum ter armas não vai dar segurança, por isso eu votei no 'sim' “ (‘ik stem ‘ja’ omdat ik geloof dat een modale mens door wapendracht niet zal bijdragen tot de veiligheid’). Maar de vraag is natuurlijk niet, zoals Azevedo opmerkt, wat president Lula of enige andere persoon hierover denkt; de vraag is, of de staat op dit domein überhaupt een bepaalde opvatting moet opleggen.

http://www.primeiraleitura.com.br/auto/entenda.php?id=6338

Aansluitend werd ook beargumenteerd dat de burger zich in principe moet kunnen weren tegen onterecht staatsgeweld (het não-kamp gebruikte in tv-spotjes ondermeer beelden van Tienanmen). In dit verband speelden de slechte ervaringen van de Braziliaanse burgers met de politie zeker een grote rol. Maar ook het besef, dat de staat onmogelijk altijd en overal ter plekke kan zijn om bescherming te bieden, werd in de loop van de debatten steeds sterker. Daarom haalde ‘não’ met name in dun bevolkte en geïsoleerde gebieden opvallend veel stemmen. Reuters citeerde een houtvester uit de regenwoudstaat Para: “This region is very isolated. If you don’t have a gun here you don’t have protection”. Eigenlijk is dat de logica zelve.

http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/N23715222.htm

Uit deze Braziliaanse stembusgang zijn verschillende interessante lessen te trekken. Vooreerst zien we nog eens, hoe sterk de opvattingen en voorkeuren van de heersende kaste en de modale burger kunnen uiteenlopen. De Braziliaanse burger heeft hier gestemd tegen een machtig front van meerderheidspartijen, kerken en pers. Maar nog opvallender is, hoe grondig de mening van Jan Modaal kan veranderen, wanneer een open debat plaatsvindt waar voor- en tegenstanders van een voorstel op gelijke wijze hun argumenten kunnen uiteenzetten. Blijkbaar was de verpletterende pro-sim meerderheid, die men nog in augustus kon vaststellen, het gevolg van het feit dat er geen evenwichtig debat was, maar slechts een ideologische campagne die compleet beheersd werd door de kaste die de lakens uitdeelt (en die uiteraard de burgers zo machteloos mogelijk wil maken, ook op het vlak van wapenbezit). Zodra de open discussie begon, en alle argumenten naast en tegen elkaar konden verschijnen, begon het oordeel bij de vele burgers massaal te schuiven. Zeker ongeveer de helft van de kiezers heeft in die tussenperiode zijn mening herzien. Merkwaardig genoeg steeg in de laatste weken voor de stembusgang zelfs de belangstelling voor schietclubs en wapenverkoop aanzienlijk. Voor de Braziliaanse politieke kaste is deze ervaring een waarschuwing, en het valt te verwachten dat de spontane neiging om nog meer referenda in te richten bij de elite serieus zal bekoeld zijn. Dit belangwekkende Braziliaanse referendum leert ons, hoe onontbeerlijk direct-democratische besluitvorming voor de burger is, om de excessen van de heersende kaste te kunnen afblokken, en tevens leren we hier, hoe verreikend de impact van een vrij debat en van een vrije opiniezetting kan zijn, zelfs op korte termijn. Om te onthouden.