Congo houdt referendum over nieuwe grondwet

AfdrukkenVele Congolezen kennen de inhoud van de nieuwe Congolese grondwet niet, maar wachten op een kans om hun stem uit te brengen bij de verkiezingen van volgend jaar. Goedkeuring effent pad voor hele reeks verkiezingen.
Congo spreekt zich zondag 18/12/2006 per referendum uit over een nieuwe grondwet. De goedkeuring ervan effent het pad voor een reeks verkiezingen die eind juni afgerond moeten zijn. Dan eindigt het overgangsproces dat in 2003 begon. Indien de grondwet wordt verworpen, dreigt Congo volgend jaar in een juridisch vacuĂĽm terecht te komen. President Kabila stelt een 'neen' gelijk aan een catastrofe.

Joseph Kabila riep de Congolezen vorige week op een scenario zoals dat zich in Kenia heeft afgespeeld te vermijden. Vorige maand verwierpen de Kenianen een nieuwe grondwet om daarmee president Mwai Kibaki zelf te treffen.

Vele Congolezen kennen de inhoud van de nieuwe Congolese grondwet niet, maar wachten op een kans om hun stem uit te brengen bij de verkiezingen van volgend jaar. Kabila probeerde zijn landgenoten vorige week duidelijk te maken dat die verkiezingen er enkel kunnen komen indien ze 'ja' stemmen.

De grondwet legt de basis voor parlements-, senaats- en presidentsverkiezingen en lokale verkiezingen. Het hele verkiezingsproces moet uiterlijk op 30 juni zijn afgerond en dit krachtens de overgangsgrondwet van april 2003. Die overgangsgrondwet werd aangenomen vier maanden na de ondertekening van een akkoord dat in december 2002 een punt zette achter een oorlog die in 1998 begon.

De akkoorden leidden tot een regering van nationale eenheid. President Kabila werd overeenkomstig de formule '1+4' geflankeerd door vier vice-presidenten, van wie drie vertegenwoordigers van de strijdende partijen. De overgangsperiode werd geplaagd door verschillende crisissen. De appreciatie voor de regeringsploeg door de Congolese bevolking wordt verwoord in de slogan '1+4 = 0'.

De nieuwe grondwet, die in mei de zegen kreeg van het overgangsparlement, voorziet in een semi-presidentieel regime en een sterk gedecentraliseerde staat. De president wordt rechtsreeks verkozen voor een termijn van vijf jaar. Inmiddels hebben zich reeds 15 kandidaten gemeld.

De president benoemt de premier na overleg met de meerderheid in het parlement. Tegenstanders van de nieuwe grondwet vinden echter dat de president de persoon tot premier moet benoemen die door de meerderheid wordt voorgedragen.

De verkiezingen hadden oorspronkelijk reeds in juni moeten plaatsvinden. Die datum bleek onhaalbaar en daarom werd de overgangsperiode in juni voor een eerste maal met een half jaar verlengd. Donderdag stemde het parlement voor een verlenging tot eind juni 2006, de uiterste limiet volgens de overgangsgrondwet.

In theorie betekent een verwerping van de nieuwe grondwet geen ramp, zo stelt de Senegalese grondwetspecialist El Hadj Mbodj, een van de architecten van het overgangsproces. Voorwaarde is dan wel dat voor 30 juni een herziene versie van de grondwet per referendum aan de bevolking wordt voorgelegd en dat ook nog verkiezingen worden georganiseerd.

Indien de limiet van 30 juni wordt overschreden, komt Congo in een juridisch vacuĂĽm terecht. Dan moeten er volgens de Senegalese expert opnieuw onderhandelingen worden gevoerd die moeten leiden tot een nieuw overgangsproces. De VN zouden in een dergelijk scenario een belangrijke rol kunnen spelen, zo meent El Hadj Mbodj, die naar de toestand in Ivoorkust verwijst. Daar gingen de verkiezingen van eind oktober niet door. De VN besliste daarop dat president Laurent Gbagbo een jaar extra aan de macht kan blijven.

De VN-Veiligheidsraad zou volgens de Senegalese grondwetspecialist ook met betrekking tot Congo een resolutie kunnen aannemen. Die zou de overgangsperiode verlengen op voorwaarde echter dat de voorbereiding van de nieuwe toekomst van Congo binnen de nieuw afgesproken termijn kan worden afgerond.
Tijd van 16 december 2005.

   ---> Commentaar van Bert Penninckx: Na 40 jaar mogen de Congolezen eens iets in de pap brokkelen. De klassieke mechanismen die we gezien hebben bij de referenda over de EU-grondwet zien we hier ook terug; de meeste Congolezen weten niet over wat het gaat; Kabila dreigt met chaos als het voorstel verworpen wordt alhoewel dit niet bewezen is, zelfs tegengesproken wordt en alsof er nu geen vuiltje aan de lucht is.
Met het Congolese referendum zet het zijn vroegere kolonisator voor schut. Wanneer mogen de Belgen zelf over belangrijke aangelegenheden beslissen?