Een belangrijke juridische overwinning voor de direkte democratie in de USA

Afdrukken

"Dit vonnis is een overwinning voor het volk en voor zijn mogelijkheid om het beslissend Referendum op volksinitiatief te gebruiken" (goeverneur Kirk Fordice van Mississippi, erevoorzitter van het 'Initiative & Referendum Institute').

"Het recht van het volk op zelfbeschikking behaalde een cruciale overwinning vandaag" (Dane Waters, president van het 'Initiative & Referendum Insitute')

"Vandaag behaalden niet enkel de inwoners van Colorado, maar alle Amerikanen, een geweldige overwinning. Het Hooggerechtshof heeft een halt toegeroepen aan een fundamentele aantasting van enkele uiterst fundamentele rechten" (John Berthoud, voorzitter van de 'National taxpayers Union'.

Waarover gaat het?

In 24 Amerikaanse deelstaten bestaat een of andere vorm van beslissend referendum op volksinitiatief. De laatste 20 jaar kent de direct-democratische besluitvorming in de USA een stijgende populairteit. Bepaalde restricties die door sommige Vlaamse partijen worden verdedigd, zoals deelnamequorums (VLD, VU) of opkomstplicht (SP), zijn in de USA totaal onbestaande. Maar niettemin is het burgerreferendum een doorn in het oog van heel wat Amerikaanse politici, en sinds de jaren '90 ziet men dan ook overal in de USA pogingen opduiken om het volksreferendum wettelijk te bemoeilijken. De Amerikaanse politici concentreren zich vooral op de procedure inzake inzameling van handtekeningen, die ze op allerhande manieren proberen te verzwaren. De spits beet daarbij de staat Colorado af, waar bij wet een waaier van zware beperkingen werden opgelegd aan handtekeningverzamelaars. Tegen deze wet werd bij het Amerikaanse Hooggerechtshof klacht ingediend door het 'Initiative & Referendum Institute' en de 'American Constitutional Law Foundation'.

Het Hooggerechtshof vernietigde inderdaad de wet op grond van twee overwegingen. Ten eerste moet een actie voor de inzameling van handtekeningen gezien worden als een zuivere vorm van politieke vrije meningsuiting en dient zo'n actie daarom de hoogste vrijheid en bescherming tegen restricties te krijgen. Ten tweede moet iedere publieke regeling inzake referenda bewijsbaar gericht zijn op de bescherming van de integriteit van het democratisch proces. De wetgever moet dus aantonen dat de regelgeving inzake handtekeningverzameling de bescherming tegen fraude beoogt en ook als zodanig fungeert. Beperkingen die niet aan dit criterium beantwoorden zijn ongrondwettelijk. De aangevochten wet in Colorado had helemaal dit doel niet, maar wou direct-democratische besluitvorming als zodanig verzwaren en hinderen.

De initiatiefnemers van de klacht onderzoeken nu of niet langs dezelfde weg andere juridische hinderpalen kunnen teruggedrongen worden, die de politieke klasse in diverse deelstaten recent tegen de Directe democratie heeft opgeworpen. In zeker 17 van de 24 staten heef de politieke klasse recent wetten ingevoerd die gebruik van het volksreferenudm bemoeilijken.