Democratische sprokkels uit Duitsland - december 2008

Afdrukken
Geert van Hout bericht ons op http://berlijnsedemocratie.blogspot.com/ over enkele interessante initiatieven i.v.m. directe democratie. Allereerst is er de nieuwe grondwetswijziging in de Hamburgse deelstaat. Hierdoor krijgen referenda een bindend karakter.
Dat deze nieuwe macht voor de hamburgse bevolking welgekomen is, lezen we in een tweede bericht. Een actiegroep binnen Mehr Demokratie gaat handtekeningen inzamelen en wil zo via referendum de huidige kieswetgeving aanpassen.
Het derde bericht toont dat ook in de Duitse deelstaat Brandenburg de directe democratie leeft.
Tot slot vestigen we nog even de aandacht op de nieuwe uitgave van het standaardwerk van de directe democratie voor Duitsland "Mehr direkte Demokratie wagen. Volksentscheid und Bürgerentscheid: Geschichte, Praxis, Vorschläge" van Otmar Jung en Hermann Heuβner.
Hamburg (1) : referenda eindelijk bindend

Na een jarenlange verbeten strijd tussen voorstanders van het referendum en (hoofdzakelijk) de Hamburgse christen-democraten keurde de Bürgerschaft, het Hamburgse deelstaatparlement, op 10 december 2008 unaniem een grondwetswijziging goed, waardoor referenda in de Hansestad bindend worden.
 
De nieuwe regeling voorziet dat het parlement wetgeving die per referendum tot stand kwam niet meer zonder meer kan wijzigen. Als 2,5 percent van de stemgerechtigden een oproep tegen een wijziging van zo'n wet ondertekenen, krijgt de bevolking het laatste woord. Belangrijk is ook dat referenda in de toekomst altijd op verkiezingsdagen zullen plaatsvinden. In het verleden sneuvelden nogal wat initiatieven aan het hoge opkomstquorum.

De voorbije jaren lapte de Hamburgse CDU-meerderheid wel eens vaker het resultaat van referenda aan haar laars. Nadat in 2004 bijna 600 000 Hamburgers (76,8 % van de opgekomen kiezers) hun veto uitspraken over de privatisering van de stedelijke ziekenhuizen, liet burgemeester Ole von Beust (CDU) zich niet van zijn plan afbrengen en privatiseerde hij de ziekenhuizen. Nog in 2004 gaven de Hamburgers zichzelf een nieuwe kieswetgeving. Ook deze wet werd nooit omgezet, omdat de CDU de belangrijkste wijzigingen ongedaan maakte.

Echter, bij de vorige deelstaatverkiezingen verloor de CDU haar volstrekte meerderheid. De afspraak om referenda bindend te maken maakte deel uit van de coalitiegesprekken met Die Grünen. Ook het feit dat een actiegroep rond Mehr Demokratie in Hamburg de laatste maanden volop handtekeningen inzamelde voor een referendum "Red het referendum!" (Rettet den Volksentscheid!), verhoogde de druk. Deze campagne is nu stopgezet.
 


Hamburg (2) : referendum voor een betere kieswetgeving in de maak

De Hamburgers gaan hun nieuwe macht meteen goed gebruiken. Een actiegroep rond Mehr Demokratie wil tussen 23 januari en 13 februari 2009 62 000 handtekeningen verzamelen om vervolgens in september 2009 via een referendum ('Ein faires Wahlrecht für Hamburg!') een nieuwe kieswetgeving (met onder meer cumuleren en panacheren) af te dwingen. Of liever: om een oud onrecht te herstellen.

Zoals al werd aangehaald schonken de Hamburgers zichzelf in 2004 met een 2/3-meerderheid een nieuwe kieswet, maar maakte de CDU in 2006 gebruik van haar absolute meerderheid om de belangrijkste wijzigingen weer te neutraliseren. Het Hamburgs grondwettelijk Hof floot de CDU maar voor één van de vier wijzigingen terug (2007). Nu krijgen de burgers het laatste woord, zoals het in een democratie hoort.
 


Brandenburg – moeizaam referendum tegen nieuwe bruinkoolwinning

Energieleverancier Vattenfall wil in de deelstaat Brandenburg verscheidene nieuwe sites voor bruinkoolwinning in dagbouw aanleggen. Vier dorpen in de Lausitz moeten hiervoor ontruimd worden. De deelstaatregering van Brandenburg staat achter de plannen.

Een referenduminitiatief tegen dit project (Keine neuen Tagebaue!) heeft het moeilijk om aan de nodige handtekeningen te geraken. Ook al ligt de drempel in Brandenburg met 4 % van de stemgerechtigden (80 000 handtekeningen) eerder laag, toch staat de teller vandaag (halfweg de inzameltermijn) op slechts een goeie 6 200 handtekeningen. Volgens de initiatiefnemers ligt dat aan het feit dat de vrije inzameling van handtekeningen in Brandenburg verboden is. De burgers moeten dus naar het stadhuis, waar vaak lange wachttijden ontstaan.


  
Nieuwe uitgave van Mehr direkte Demokratie wagen

Het standaardwerk van de directe democratie voor Duitsland is in een tweede, geheel herwerkte uitgave verschenen. "Mehr direkte Demokratie wagen. Volksentscheid und Bürgerentscheid: Geschichte, Praxis, Vorschläge" van Otmar Jung en Hermann Heuβner telt 480 pagina's en kost 34,90 euro. Uitgegeven bij Olzog.

Mehr Demokratie : 5000 leden

Mehr Demokratie heeft de kaap van 5000 leden gehaald. Vandaag 14 december staat de teller op 5050.

  • Sinds 1956 vonden in Duitsland maar liefst 2225 referenda plaats (bron).
  • In Berlijn alleen al zijn momenteel vijf referenda in de maak.
  • Op www.abgeordnetenwatch.de kunnen Duitse kiezers het stemgedrag van hun verkozenen in het federaal parlement volgen en vooral: de verkozenen kritische vragen stellen (die in 90 % van de gevallen beantwoord worden).
  • De zogenaamde Freie Wähler (Vrije Kiezers), een onafhankelijke burgerbeweging (geen partij) die op heel wat plaatsen in Duitsland bij gemeenteraadsverkiezingen opkomt (en nu ook bij deelstaatverkiezingen), telt zo'n 200 000 leden.

 


Beieren is het mekka van de Duitse burgerdemocratie en doet ook zondag 28/9/2008 die titel alle eer aan.

In zo'n twintig gemeenten mogen de burgers mee beslisen over de meest uiteenlopende thema's:

  • de inwoners van Landshut over de uitbreiding van hun luchthaven
  • die van Münster over de installatie van een zonnestroomcentrale.
  • In Reichertshofen gaat het om de uitbreiding van een industriegebied
  • terwijl de gemeenteraad van Rimsting via een referendum bij de bevolking steun zoekt voor haar weigering om nieuwe mobilofoonantennes te bouwen.
  • De inwoners van Langenaltheim mogen zich dan weer uitspreken over de toegestane hoogte van windturbines.
  • En in drie andere gemeenten (Bernau, Schwanstetten en Uffenheim) beslissen de kiezers of er al dan niet nieuwe detailhandels mogen komen.