Hamburg: burgers dwingen nieuwe kieswetgeving af (Update 3 - 31 mei)

Afdrukken
De Hamburgse meerderheidspartijen hebben zopas een ontwerp van volkswetgeving aanvaard dat voor deelstaatverkiezingen het cumuleren en panacheren invoert. Het was voor de partijen de enige manier om een bindend referendum over de volledige afschaffing van de lijststem te voorkomen. In het door Mehr Demokratie aanvaarde compromis zullen de kiezers zelf mogen beslissen of ze hun vijf stemmen aan kandidaten of aan partijen schenken. Het verloop van deze politieke thriller kunt u hier volgen.
 

Achtergrond 

Hervormen de Hamburgers op 27 september 2009 zelf hun kieswetgeving? De enige mogelijkheid om een met de parlementsverkiezingen samenvallend referendum over de afschaffing van de lijststem en de invoering van cumuleren en panacheren (*) in de deelstaat Hamburg te voorkomen, is dat de actiegroepering Faires Wahlrecht zelf van de volksraadpleging afziet. Precies daarop lijken de Hamburgse politici nu aan te sturen.

Klik hier voor informatie over de moeilijke aanloop naar het referendum.

 

13 mei

Hamburg - partijen in paniek over kiesrechtreferendum?

Vandaag bericht Die Welt over een compromisvoorstel van de CDU, dat ook alle andere Hamburgse partijen zouden steunen. Bij deelstaatverkiezingen in Duitsland worden zowel 'kieskringafgevaardigden' (Wahlkreisabgeordnete) als 'deelstaatafgevaardigden' verkozen. Het voorstel van de CDU bestaat erin, het cumuleren en panacheren tot de eerste groep te beperken en op deelstaatniveau de lijststem te behouden.

De steun van de andere partijen voor het compromisvoorstel is opvallend omdat het referendum mee gedragen werd door Die Grünen, de liberale FDP en prominenten van de SPD (of de SPD als partij het initiatief al dan niet steunde kan ik niet met zekerheid bevestigen). Mehr Demokratie heeft nog niet officieel gereageerd, ook omdat (nog volgens Die Welt) de CDU (nog) geen schriftelijk voorstel gedaan heeft. De aanvraag voor het referendum moet ten laatste half juni ingediend worden. De tijd dringt dus. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

(*) een kiessysteem waarbij de kiezer meerdere stemmen (in dit geval: vijf) over verscheidene kandidaten, niet noodzakelijk van dezelfde partij, kan verdelen. Men kan een kandidaat ook meer dan één stem geven.

 

Update 1 - 18 mei

Hamburg - vuile truken tegen referendum in de maak

De taz-online brengt vandaag meer details over de manier waarop de Hamburgse partijen het referendum over een nieuw kiesrecht willen saboteren. Neen, dat woord lijkt niet overdreven.

Als Mehr Demokratie het 'compromisvoorstel' van de partijen (cumuleren en panacheren enkel invoeren voor de locale lijsten, niet voor de deelstaatlijsten) niet aanvaardt, zou het Hamburgs parlement het wetsvoorstel van Mehr Demokratie zelf goedkeuren, om het na de verkiezingen meteen weer te wijzigen.

Op die manier zouden de partijen twee vliegen in één klap slaan: ze ontlopen zowel het bindend referendum op 27 september als de onlangs in de Hamburgse grondwet ingeschreven bescherming van volkswetgeving: als 30 000 burgers zich tegen de wijziging van een per referendum ingevoerde wet verzetten, krijgt de bevolking het laatste woord. Een gewone wet kan via de normale parlementaire weg gewijzigd worden.

Nog volgens het taz-artikel noemde een SPD-fractielid dit plan 'alleen maar theoretisch mogelijk', terwijl een CDU-verkozene het onomwonden bevestigde. Woensdagavond bespreken alle betrokken partijen het 'compromisvoorstel' op een gezamenlijke bijeenkomst.

 

Update 2 - 24 mei

Hamburg - actieplatform wijst compromisvoorstel af. Weg naar referendum ligt open.

Het Hamburgse actieplatform Faires Wahlrecht, dat voldoende handtekeningen verzamelde om in september een bindend referendum over een kieswethervorming af te dwingen, heeft het op de valreep voorgestelde compromisvoorstel van de partijen (voornamelijk CDU-SPD) afgewezen.
 
Over het compromisvoorstel zijn intussen meer details bekend. Geïnteresseerden vinden ze hier. De weg naar het referendum op 27 september ligt nu open. Alleen door het wetsvoorstel Faires Wahlrecht integraal over te nemen kan het Hamburgse parlement, de Bürgerschaft, een referendum nog voorkomen.
 
 
Update 3 - 31 mei

Hamburg: compromis over nieuwe kieswet bereikt - referendum wellicht overbodig

In de strijd voor een nieuwe kieswetgeving in de Duitse deelstaat Hamburg hebben de partijen en Mehr Demokratie op de valreep een compromis bereikt. Op een enkele toegeving na zal het Hamburgse parlement het volledige wetsontwerp van Mehr Demokratie omzetten, waardoor een referendum op 27 september overbodig wordt.

De toegeving betreft de belangrijke Landesliste (de 'deelstaatlijst', die bepalend is voor het aantal verkozenen waarop een partij recht heeft). Voor deze lijst wordt de lijststem niet volledig afgeschaft, maar zullen de kiezers zelf mogen beslissen of ze hun stemmen aan kandidaten of aan partijen geven. Voor de Bezirksliste (de 'districtlijst', waarop locale kandidaten verkozen worden) vervalt de lijststem wel. Het wetsontwerp van Mehr Demokratie voorzag de volledige afschaffing van de lijststem.
 
De nieuwe wet zal grondwettelijk worden verankerd, zodat ze achteraf alleen met een tweederdemeerderheid te wijzigen is. Bovendien kunnen de burgers in dat geval een correctief referendum afdwingen, zodat de bevolking het laatste woord heeft over de voorgestelde wijzigingen.
 
Het compromis, overigens gebaseerd op de kieswetgeving in Bremen, kwam onder grote tijdsdruk tot stand, aangezien de termijn om een referendum aan te vragen op 13 juni verstrijkt. Mehr Demokratie heeft laten weten dat het voor alle zekerheid het referendum zal aanvragen.
 
Het is al de tweede keer in korte tijd dat een deelstaatparlement een ontwerp van volkswetgeving van Mehr Demokratie overneemt alvorens het tot een referendum komt. In april versoepelde Thüringen de wetgeving voor gemeentelijke referenda. Ook toen ging een korte maar verbeten strijd met vooral de CDU vooraf.
 
Meer weten?
- berichtgeving in Die Welt, Taz, Hamburger Abendblatt,
- commentaren in Die Welt, Hamburger Abendblatt.