Geen gewone zondag in Antwerpen

Afdrukken

Nog enkele dagen en we weten of een meerderheid van de Antwerpenaren voor of tegen de Lange Wapper zijn, en vooral, hoevelen onder hen vrijwillig naar de stembus trekken. Wat ook de uitslag moge zijn, één ding is zeker: op 18 oktober zal Antwerpen geschiedenis schrijven. Maar ook en vooral heeft het proces dat voorafging aan het referendum het beleid en de politiek terug dichter bij de Antwerpse burger gebracht. De media hebben uitvoerig over de problematiek bericht; politici werden gedwongen kleur te bekennen. Als wakkere burger kon je er de laatste maanden niet om heen. Feit is dus dat al die commotie rond het Oosterweel-referendum dit belangrijk dossier voor de Antwerpenaren op de agenda heeft gezet.

 

Voor sommigen zal het worst wezen, anderen kijken echt uit naar zondag. Voor die laatsten betekent aanstaande zondag dan ook een hoogdag voor de democratie. Onderzoeken wijzen uit dat grote delen van de bevolking het vertrouwen in de politieke instellingen hebben verloren. De bestaande vertrouwensbreuk tussen de burgers en de overheidsinstellingen vraagt om grondige en fundamentele hervormingen. Zou het dan ook geen grote sprong voorwaarts betekenen indien we voor burgers de mogelijkheden tot medebeslissen gaan uitbreiden naar bijvoorbeeld een bindend referendum? Directe democratie als tegengewicht voor de particratie.

Want een directe lijn tussen de burger en het wetgevend en uitvoerend stelsel is er al lang niet meer. Ten tijde van de invoering van het algemeen stemrecht, eind 19e eeuw, behoorde men tot deze of gene ideologie (de christelijke, socialistische of liberale) maar tegenwoordig denken mensen niet meer zo verzuild. De samenleving zit anders ineen, het denken en doen van haar burgers ook.  In vele aspecten van de maatschappij is de burger een pak mondiger geworden, alleen de politiek is niet gevolgd.

Nog zo’n voorbijgestreefd idee is dat van de stemplicht. In een kiessysteem dat de burgers de vrijheid laat al dan niet te gaan stemmen, moeten partijen en politici veel meer moeite doen om de kiezers te overtuigen om naar de stembus te gaan. Het zou de legitimiteit van de volksvertegenwoordigende instellingen alleszins ten goede komen. Daarom… schaf de opkomstplicht gewoon af. En meer, verlaag de stemgerechtigde leeftijd van achttien jaar naar zestien jaar. Heel wat aspecten van het dagelijkse leven (onderwijs, verkeer, milieu, gezondheid, e.a.) hebben immers betrekking op jongeren. Daarom is het belangrijk dat hun stem over al deze materies wordt gehoord. Hiervoor bestaan al een aantal doeltreffende kanalen zoals bijv. de jeugdraad, het scholierenparlement en nu ook het referendum. Ook daarom is het referendum in Antwerpen belangrijk: voor de 16- en 17-jarigen wordt het hun "eerste keer".

Criticasters van het referendum zullen zeggen dat het organiseren van een referendum duur en tijdrovend is.  Vooral voor kleinere steden en gemeenten is het vaak kostelijk en belastend voor de gemeentelijke diensten om een referendum te organiseren. Wij stellen dan ook al langer voor om in de toekomst lokale volksraadplegingen te groeperen en te organiseren tijdens nationale of regionale verkiezingen. Er moet dan immers sowieso een organisatie op poten worden gezet en op die manier worden burgers veel meer betrokken bij belangrijke beslissingen in hun gemeente zonder dat dit een meerkost moet betekenen. Een winwin-situatie voor iedereen dus.

Zondag 18 oktober wordt geen gewone zondag in A. Zorg dat je kan zeggen: ik was erbij!

 

Roland Duchâtelet, Voorzitter Vivant, senator Open Vld

Bea Hendrickx, politiek coördinator Vivant

Nele Lijnen, senator Open Vld

(c) Muurkrant 16 oktober 2009