Wit Bericht 25/01/2003

Afdrukken1. Amsterdamse burger wil zelf burgemeester kiezen
2. Wereldwijd onderzoek: "democratie" niet democratisch volgens meeste burgers, en 'volks'vertegenwoordiging niet te vertrouwen
3. Eerste Zwitsers referendum met internet-stemmogelijkheid
4. Perspectieven voor het volksreferendum in België lichtjes verbeterd
Inhoud
  1. Amsterdamse burger wil zelf burgemeester kiezen
  2. Wereldwijd onderzoek: "democratie" niet democratisch volgens meeste burgers, en 'volks'vertegenwoordiging niet te vertrouwen
  3. Eerste Zwitsers referendum met internet-stemmogelijkheid
  4. Perspectieven voor het volksreferendum in België lichtjes verbeterd

     

     

----------------------------------------





1. AMSTERDAMSE BURGER WIL ZELF BURGEMEESTER KIEZEN


uit: Het Parool, 21-1-2003


AMSTERDAM - Een meerderheid van de Amsterdammers wil een mogelijke opvolger van Job Cohen zelf kunnen kiezen. Zestig procent is hier voorstander van, 24 procent vindt dat de gemeenteraad een nieuwe burgemeester moet kiezen en 17 procent houdt vast aan een benoemde burgemeester. De bereidheid van Cohen premier te worden, heeft in Amsterdam een positief effect voor de PvdA bij de verkiezingen.


Dat blijkt uit een peiling die onderzoeksbureau O+S gisteren heeft verricht

onder vierhonderd mensen.


Volgens de huidige wetgeving is het niet mogelijk dat de bevolking haar burgemeester geheel zelf kiest. Wel is een zogeheten burgemeestersreferendum mogelijk, waarbij gekozen wordt uit twee kandidaten die door de gemeenteraad zijn aangewezen. Dit referendum is niet bindend, maar in de praktijk respecteert de politiek wel de uitslag. 57 procent van de ondervraagden is voor een dergelijk referendum, 29 procent is tegen en 14 procent heeft geen mening.





2. WERELDWIJD ONDERZOEK : 'DEMOCRATIE' NIET DEMOCRATISCH VOLGENS MEESTE BURGERS, EN 'VOLKS'VERTEGENWOORDIGING NIET TE VERTROUWEN


Een recente peiling in 46 landen levert volgend resultaat op:


* Over heel de wereld is de voornaamste “democratische” instelling in een land (parlement, congres enz) de minst vertrouwde van de 17 onderzochte instellingen... (Around the world, the principal democratic institution in each country (i.e., parliament, congress, etc.) is the least trusted of the 17 institutions tested...)


* Niet minder dan twee derden van de over heel de wereld ondervraagden verwerpen de bewering dat hun land “wordt bestuurd door de wil van het volk”.


(Fully two-thirds of those surveyed worldwide disagree that their country is "governed by the will of the people”.)



Voor vergelijkbare resultaten in Vlaanderen, zie : Mark Elchardus “Anatomie en oorzaken van het wantrouwen” VUB Press2002, p.16 : 9,4% van de Vlamingen had in de jaren negentig “veel vertrouwen” of “zeer veel vertrouwen” in de politieke partijen, terwijl dit cijfer voor het gerecht 16,0%, voor de regering 16,3% en voor het parlement 16,8% bedroeg. Daarmee vormen deze vier de hekkesluiters uit een reeks van 27 “instellingen”.





3. EERSTE ZWITSERS REFERENDUM MET INTERNET-STEMMOGELIJKHEID


De ruim duizend bewoners van het Zwitserse dorpje Anières waren de eersten, die bij een lokaal bindend referendum internetsgewijs hun stem konden uitbrengen.

De kiezers beschikken nu over drie mogelijkheden om hun stem uit te brengen: in het lokale basisschooltje, per brief, of over het internet.

De inzet van het referendum was de vraag, of lokaal belastingsgeld mag besteed worden aan de renovatie van een gerenomeerd plaatselijk restaurant.

Het voorstel werd goedgekeurd met 451 tegen 284 stemmen.

63,77% van de dorpsbewoners brachten hun stem uit.

323 personen stemden via het internet. Bij de internet-stemmers overwogen eerder de oudere burgers.


Voor meer details, zie bv.:

http://www.geneve.ch/chancellerie/E-government/e-voting.html




4. PERSPECTIEVEN VOOR HET VOLKSREFERENDUM IN BELGIE LICHTJES VERBETERD


Op 23 januari verscheen in Le Soir, onder de titel "La consultation populaire prend forme", het nieuws dat Waals minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe een ontwerp van decreet aan de Waalse regering zal voorleggen, betreffende de invoering van de volksraadpleging. Het bericht maakt melding van het feit, dat een soortgelijk ontwerp van decreet in Vlaanderen op een negatief advies van de Raad van State is gebotst. Binnen de Vlaamse regering zijn stemmen opgegaan om toch door te zetten, tegen het advies in.


Ecolo en de Waalse liberalen steunen het initiatief van de socialist Van Cauwenberghe.


Belangrijker is dat Van Cauwenberghe zich uitspreekt ten gunste van een grondwetsherziening. Het parlement moet (volgens de meeste grondwetspecialisten) de grondwetsartikelen 33 en 42 voor herziening vatbaar verklaren, opdat tijdens de volgende legislatuur het referendum op volksinitiatief zou kunnen ingevoerd worden. Merkwaardig is de argumentatie van Van Cauwenberghe, die vreest dat het referendum zou kunnen uitgroeien tot een splijtzwam tussen Vlaanderen en Wallonië:


"[b]Je suis favorable à cette modification. D'abord parce que la plupart des spécialistes la disent indispensable. Ensuite parce qu¹un problème politique se pose: si nous ne plaidons pas pour cette révision constitutionelle, nous courons le risque que le parlement flamand pousuive son travail - un avis n'est jamais qu'un avis! - et que cela débouche sur de mauvaises surprises: des consultations au nord du pays sur des questions sensibles. Pour éviter ce dééquilibre, autant demander aussi cette révision puisque les esprits sont prêts[/b]" ("Ik ben voorstander van deze herziening. Vooreerst omdat ze volgens de meeste specialisten absoluut is vereist. Vervolgens omdat zich een politiek probleem stelt: indien we niet achter deze grondwetsherzieining staan, lopen we het risico dat het Vlaams parlement toch doorzet – een advies verplicht tot niets - en dat zulks uitloopt op onaangename verrassingen: volksraadplegingen in het Noorden van het land, over gevoelige kwesties. Om dit onevenwicht te vermijden, is het beter om de herziening aan te vragen, temeer daar de geesten ervoor klaar zijn").


We moeten niet te optimistisch zijn. Het huidige Vlaamse ontwerp van decreet betreft een niet-bindende en niet-afdwingbare volksraadpleging op regionaal niveau. Dat is dus een lege doos: een volksinitiatief kan 150.000 handtekeningen verzamelen, en het parlement kan daarna toch nog de volksraadpleging weigeren, of - indien de volksraadpleging wordt toegestaan - de uitslag negeren. In Wallonië denkt men aan een soortgelijk pseudo-referendum, waaruit alleen maar meer frustraties voor de burgers kunnen uit voortkomen.


Maar indien de grondwet voor herziening wordt vatbaar verklaard, staat tijdens de volgende legislatuur in principe de poort open voor de invoering van een écht (bindend en afdwingbaar) volksreferendum. Bij de bevolking bestaat hiervoor een grote meerderheid (In 1998 bleek 71% van de Vlamingen gewonnen voor de invoering van het referendum op federaal Belgisch niveau, tegen 24% tegenstanders ; Knack, 7 oktober 1998), bij de politieke klasse helemaal niet. Autoritaire partijen als de CD&V en NV-A verzetten zich zelfs frontaal tegen het bindend referendum, en ook Elio Di Rupo heeft zich tegen uitgesproken. De SP.A wil enkel een bindend referendum indien dit met opkomstplicht gepaard gaat enz. De weg naar een Belgische democratie zal dus nog lang zijn.



.