Nieuws

Partijprogramma Le Pen & Macron in het licht van de directe democratie

De partijprogramma's van de 2 Franse presidentskandidaten Marine Le Pen en Emmanuel Macron in het licht van de (directe) democratie

  

A. Le Pen: ‘Au nom du peuple’ is haar slogan. Le Pen is vurige voorstander van bindende referenda. Le Pen doet beroep op zowel:

 

1. plebiscieten (waar Democratie.Nu evenwel zeer sceptisch tegenover staat): meteen na haar aanstelling tot presidente wil Marine Le Pen onderhandelen over de 4 soevereiniteiten:

- monetair

- wetgevend

- territoriaal

- economisch

 

Exact 6 maand na de onderhandelingen met de EU in Brussel wil Le Pen een referendum, waarbij het Franse volk de volgende keuze wordt voorgelegd: ‘Frexit: ja of nee?’

 

 

2. als op het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF: vanaf 500.000 handtekeningen kan de burger zélf een referendum in gang zetten, over alle onderwerpen.

 

 

B. Macrons positie over directe democratie is niet gekend; de directe democratie komt in zijn programma niet aan bod.

 

 

 

Anomalieën in het Franse (en Belgische) kiessysteem

Beschouwing naar aanleiding van de Franse presidentsverkiezingen

 

De Franse presidentsverkiezingen zijn ‘historisch’, in de zin dat de traditionele machtspartijen - links vs rechts - werden afgestraft en in de tweede ronde schitteren door hun afwezigheid.

 

Het duel vindt nu plaats tussen enerzijds het ‘extreem-rechtse’ Marine le Pen en de

‘onafhankelijke’ bankier en ex-minister Emmanuel Macron.

 

Even markant is dat beide programma’s elkaars tegenpolen vormen.

 

Zo schuift Marine Le Pen de nood aan protectionisme (complete beheersing van de Franse grenzen) naar voren, om zo het hoofd te kunnen bieden aan de migratiestromingen.

 

Emmanuel Macron daarentegen verwacht alle heil van meer migratie en meer Europa.

 

Benieuwd naar hun partijprogramma in het licht van de (directe) democratie? Klik hier.

 

 

Democratie.Nu wil echter wijzen op een fundamenteel probleem: het (Franse) kiessysteem zélf.

 

 

We belichten drie fundamentele anomalieën uit het Franse (én Belgische) kiessysteem.

 

1. Partijprogramma’s = totaalpaketten: te nemen of te laten

 

Een partijprogramma is een koppeling van standpunten over een ganse resem onderwerpen: sociale zekerheid, tewerkstelling, migratie, klimaat, enz. De kiezer moet het partijprogramma in zijn geheel aanvaarden: men moet kiezen tussen volledige pakketten en kan niet kiezen tussen afzonderlijke standpunten.

 

Ook het Belgische verkiezingssysteem kampt met eenzelfde probleem.

 

Bent u bv voor de standpunten van de SP.a wat sociale zekerheid betreft? Pak er hun migrantenstandpunt dan maar bij.

Of gaat u akkoord met het direct-democratische standpunt van het Vlaams Belang, dan aanvaardt u en passant ook hun vreemdelingenstandpunt.

 

Of: wilt u die doos waspoeder kopen? Dat kan, maar dan moet u er die tube tandpasta bij nemen.  In de economie noemt men dit ‘gekoppelde verkoop’: dit is wettelijk verboden, maar in de ‘democratie’/politiek is diezelfde praktijk wél schering en inslag.

 

Bovendien is niet enkel die verplichte koppeling van standpunten problematisch, maar ook de polarisering tussen links en rechts. Een partijprogramma is namelijk ofwel links (progressief), ofwel rechts (conservatief).

 

Dit doet afbreuk aan de realiteit. Want, zijn er vandaag geen goede redenen om bijvoorbeeld:

 

- naar ‘rechts’ op te schuiven als men sceptisch is over globalisering, migratiebeleid, moslimfundamentalisme en multiculturele maakbaarheid?

- naar ‘links’ op te schuiven als men begaan is met armoedebestrijding, de kloof tussen arm en rijk en de milieuproblematiek?

 

Anders gesteld: gans de links vs rechts-tweedeling is ongenuanceerd, te algemeen en te star. Links en rechts zijn contextgebonden en veranderen doorheen de tijd. Een kritische geest herpositioneert zich, al naargelang de zich wijzigende context.

 

We worden dus verplicht te stemmen volgens compleet achterhaalde methoden.

 

 

2. Het verkiezingssysteem is gebaseerd op strijd en uitsluiting

 

- strijd: politici zijn strijders. Zij zijn het kampen zodanig gewoon dat zij strijd voeren, zelfs wanneer overleg voor alle betrokkenen veel voordeliger is. Er is nood aan een consensus-democratie, aan een politiek van samenwerking. Binnen het huidige particratische systeem is dat onmogelijk, maar dit kan wél via het konkordanz-systeem (zie verder)

  

- uitsluiting: de praktijk van 'coalitievorming' - mét uitsluiting van een zogezegde 'oppositie' die men in particratieën bijna universeel aantreft - komt neer op stemmenvernietiging ten nadele van de kiezers die voor de uitgesloten 'oppositie' stemden. De stemmen van kiezers die stemden op een partij die – al dan niet toevallig – in de oppositie terechtkomt, worden vernietigd (de oppositie kan niet deelnemen aan het wetgevende werk) . Daarom vervormt het smeden van (kunstmatige) coalities de kiesuitslag. Minderheden worden bijgevolg systematisch en structureel uitgesloten.

Het systeem van ‘coalities smeden’ is particratisch bedrog en valt niet democratisch te verantwoorden.

 

3. Ons kiessysteem leidt tot een personencultus en een klasse van beroepspolitici

Ons bestuurlijke (particratische) systeem leidt tot een klasse van beroepspolitici met de focus op het imago van politici en beduidend minder op kwalitatieve wetgeving. Er is sprake van kliekjesvorming die storend/sturend werken. De politiek is in handen van een kaste van beroepspolitici die de rest van de bevolking via macht, geweld of indoctrinatie van dat beslissingsrecht afhoudt. Dat leidt tot politieke bevoogding en een moreel superioriteitsgevoel, waarbij de politiek de burgers gaat opvoeden. De staat vormt dan de burgers (in plaats van omgekeerd).

 

 

CONCLUSIE

 

Het Franse én Belgische kiessysteem zijn dringend aan een grondige wijziging toe.

 

Het bestuurlijke systeem is ouderwets, illegitiem, schadelijk en dictatoriaal.

 

Er is nood aan een frisse wind: we zijn dringend toe aan een nieuw bestuurlijk model.

 

 

VOORGESTELDE OPLOSSING

 

Voer het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF (BROV) in op alle bestuurlijke niveaus, over alle onderwerpen, zonder uitzondering.

 

Na de invoering van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF kunnen de volgende maatregelen worden gestemd:

 

 

1. de invoering van het algemeen stemgeheim voor alle verkozenen: dit knipt de dwingende band door tussen verkozenen en partijtop. Het stemgeheim gaat sturing, beïnvloeding en corruptie/stemmenhandel tegen en beëindigt het weerzinwekkende fenomeen van coalitievorming.

 

 

2. de afschaffing van de lijststem: de stem van de kiezer moet bepalend zijn in het aanduiden van de volksvertegenwoordiging in het parlement. De kandidaat met de meeste stemmen achter zijn/haar naam moet in het parlement zetelen, niet de kandidaat het hoogst op de lijst.

 

 

3. de invoer van term limits (beperkte herverkiesbaarheid): de duur van mandaten wordt ingeperkt. Dat voorkomt een kaste van beroepspolitici die een democratische werking in de weg staat.

 

 

4. de invoer van recall (= afzetprocedure): systeem waarbij mandatarissen die het publieke vertrouwen hebben beschaamd, kunnen worden afgezet.

 

 

5. de afschaffing van de (geheel ondemocratische) kiesdrempel.

 

 

6. de afschaffing van de stemplicht/opkomstplicht, vermits deze is verworden tot een garantiestelsel van stemmen én overheidsgelden voor de grote politieke partijen.  

 

 

TE VERWACHTEN POSITIEVE GEVOLGEN

 

- het bindend referendum op volksinitiatief maakt een einde aan die praktijk van standpuntenkoppeling, vermits men nu pér wetsvoorstel per burgerinitiatief kan stemmen (zie verder). In een konkordanz-democratie verschuift de aard van de debatten van machtspelletjes/personencultus naar het inhoudelijke debat: de sterkste argumenten winnen.

 

Deze maatregelen - gestemd via het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF - leiden eveneens tot:

- samenwerking (konkordanz) en inclusie: een konkordanzdemocratie functioneert niet langer via de tegenstelling coalitie-oppositie. In een konkordanz zoeken de verkozenen nu per onderwerp/per wetsvoorstel naar een meerderheid. Wetten worden gestemd op basis van wisselmeerderheden. Voor het nemen van een beslissing vindt er een grondig debat plaats tussen de verschillende belanghebbenden in een luisterende en constructieve dialoog. Politici moeten nu samenwerken in plaats van elkaar tegen te werken (inclusie ipv exclusie). Er is dan géén structurele uitsluiting van politieke partijen meer mogelijk: alle partijen worden vertegenwoordigd in de regering. In een Konkordanz democratie is uitsluiting per definitie onmogelijk, omdat - via het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF - steeds voorstellen op de maatschappelijke agenda kunnen worden geplaatst (in de mate dat er voldoende handtekeningen worden ingezameld natuurlijk).

 

- alle partijen werken nu voor het algemeen belang en niet langer voor het partijbelang, deelbelangen of het eigenbelang.

  

- lange termijnvisie + stabiliteit:  het land kijkt verder dan vier jaar vooruit, vermits alle partijen in de regering worden vertegenwoordigd.

 

- meer eerlijke politiek: de sanctie voor een partij in geval van stemmenverlies wordt in een Konkordanzsysteem beperkt tot zetelverlies. In een particratisch systeem met coalitievorming - ons huidige systeem - vergroot door stemmenverlies ook de kans op uitsluiting uit de coalitie en dus loert steeds ‘het niets/de verbanning naar de oppositie’ op de achtergrond. Dat leidt tot agressievere technieken en structurele leugenachtigheid.

 Voorbeelden van Konkordanz in de praktijk: Nebraska, Zwitserland.

 

Anders gesteld: in een konkordanz-systeem is er sprake van volkssoevereiniteit en zelfbepalingsrecht.

Daar bepalen de burgers zélf de soort staat die ze willen (en niet omgekeerd zoals nu het geval is).

 

Uiteraard kan konkordanz niet wettelijk opgelegd worden; men kan geen mensen of groepen mensen tegen hun zin dwingen tot samenwerking. Het is een kwestie van democratische cultuur. En dat begint steeds met de invoering van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF.

 

 

Is de invoer van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF realistisch? Jazeker!

Zowel Frankrijk als België zouden zich ontpoppen tot democratieën, de naam waardig.


 


 

 

Voorstellen tot democratische vernieuwing

DEMOCRATIE.NU’S VOORSTELLEN TOT DEMOCRATISCHE VERNIEUWING

  

* VOORSTEL 1: definieer zorgvuldig de begrippen

 

- ‘democratie’ vs ‘particratie’

- ‘participatie’

- ‘volksraadpleging’ (vrijblijvend) vs ‘referenda’ (bindend)

- ‘staatsreferenda’ (plebiscieten) vs ‘referenda op volksinitiatief’

 

Elke gedegen analyse begint met een heldere operationalisering van de gehanteerde begrippen. Dit ontbreekt in de conceptnota. In het debat over democratische vernieuwing heerst er een Babylonische begripsverwarring.

 

 

* VOORSTEL 2: voer het BROV in

 

 

Voor Democratie.Nu bestaat democratische vernieuwing niet enkel uit het méér betrekken van de burgers bij politiek en beleid. Burgers moeten zélf het beleid uitstippelen en zélf kunnen beslissen. Het is niet aan de overheid om te bepalen welke burgers zij willen, maar de burgers dienen de staat zélf vorm te geven. In een echte democratie participeren de burgers niet: zij beslissen soeverein en doen dat - zoveel als zij zelf nodig achten - via het bindend referendum op volksinitiatief. Betekenisvolle inspraak mag ook beslissende inspraak genoemd worden en mag niet herleid worden tot louter bezigheidstherapie.

 

Voer daarom het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF in: op alle bestuurlijke niveaus en over alle onderwerpen, dit uitzondering.

 

Na de invoering van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF kunnen de volgende maatregelen gestemd worden:

 

1. de invoering van het algemeen stemgeheim voor alle verkozenen:  Het gevolg hiervan is dat er geen dwingende band is tussen de verkozenen en de partijtop. Stemgeheim zorgt ervoor dat fenomenen zoals sturing, beïnvloeding, coalitievorming en corruptie/stemmenhandel geen kans krijgen. Of beter nog: het verbod op coalitievorming, stemafspraken en stemadviezen.

 

2. de afschaffing van de lijststem: de stem van de kiezer moet bepalend zijn in het aanduiden van de volksvertegenwoordiging in het parlement. Logischerwijs moet de kandidaat met de meeste stemmen achter zijn of haar naam in het parlement kunnen zetelen, niet de kandidaat het hoogst op de lijst.

 

3. de invoer van term limits (beperkte herverkiesbaarheid). Betekent: de duur van mandaten wordt ingeperkt.

 

4. de invoer van de recall (= afzetprocedure). Betekent: een systeem waarbij mandatarissen die het publieke vertrouwen hebben beschaamd, afgezet kunnen worden.

 

5. de afschaffing van de (ondemocratische) kiesdrempel.

 

6. de afschaffing van de stemplicht/opkomstplicht. Deze is tot op heden geëvolueerd tot een garantiestelsel van stemmen én overheidsgelden voor de grote politieke partijen.  

 

* VOORSTEL 3: HERWAARDERING VAN HET PETITIERECHT

 

Om te vermijden dat er om de haverklap referenda plaats vinden, stelt Democratie.Nu voor om een bijkomende stap in te bouwen, namelijk het verzoekschrift (petitie of burgerinitiatief).

 

Kort samengevat komt het er op neer dat zodra 1/10 van de benodigde handtekeningen voor een referendum (of momenteel nog steeds een volksraadpleging) verworven zijn, deze al voorgelegd kunnen worden aan het betreffende gewest. Dan kan het betreffende parlement het burgerwetsvoorstel (de inhoud van de volksraadpleging):

 

 

  1. goedkeuren (dan moeten de indieners geen verdere stappen meer ondernemen)
  2. afkeuren (als daar een goede reden voor is, stopt het initiatief. Als de initiatiefnemers deze afkeuring ongegrond vinden; dan kunnen zij 10 keer meer handtekeningen verzamelen en alsnog een referendum afdwingen)
  3. na amendering goedkeuren (ook hier is het mogelijk dat initiatiefnemers vinden dat de amendementen een meerwaarde zijn en dan stopt het initiatief. Of wanneer de initiatiefnemers dit ongegrond vinden, dan kunnen zij 10 keer meer handtekeningen verzamelen en alsnog een referendum afdwingen. Daarnaast kunnen zij ten alle tijde een nieuw initiatief vanaf nul opstarten)

  

Met deze voorstellen wordt het referendum een passend instrument om de voorkeuren van de burgers te kennen en deze in nieuwe passende wetgeving om te zetten.

 

 

* VOORSTEL 4: OPRICHTING DIGITAAL REFERENDUMPLATFORM

In de lijn van Schiltz’ pleidooi voor digitalisering ligt de oprichting van een online internet-platform, waarop burgers zelf referendumvoorstellen kunnen lanceren. Het doel hiervan is het democratiseren van het politieke besluitvormingsproces . Het platform brengt een dialoog over de gewenste maatschappelijke veranderingen op gang tussen zowel politici en burgers als tussen burgers onderling. Via deze mogelijkheid kunnen alle burgers een referendumvoorstel lanceren en/of ondertekenen; dit na een voorafgaande informatieverzameling en een discussie op een daartoe voorbehouden forum.

 

Drie bronnen/input die uiteindelijk tot een referendumvoorstel kunnen herwerkt worden:

 

1. de overheid is van plan een bepaalde wet te stemmen: wat denkt de burgerbevolking hier concreet over? Gaat de meerderheid akkoord? Hier neemt het referendumplatform de vorm aan van een enquête of een politieke barometer. Groot voordeel hierbij is dat dankzij het bijhorende discussieforum de mening van de burger zich niet beperkt tot een JA/NEE-antwoord, maar worden alternatieven eveneens uitvoerig toegelicht.

 

2. de overheid heeft al een bepaalde wet uitgevaardigd

Het referendumplatform laat dan toe om deze wet  - indien ze tégen de volkswil indruist - publiekelijk te amenderen. Ook kunnen de burgers hiermee aangeven dat men een bepaalde wet wenst in te trekken (cfr recall, correctief referendum, petitierecht).

 

3. burgers brengen zélf wetsvoorstellen en alternatieven aan

Indien politici daadwerkelijk oor hebben naar de verzuchtingen en inspiraties van het volk, dan kan het referendumplatform mede de politieke agenda bepalen.

 

Waarom een referendumplatform?

 

- het platform neemt de koudwatervrees voor referenda bij de burgers weg: via het referendumplatform krijgen mensen spelenderwijs meer voeling met referenda

- het platform spoort aan tot een debatcultuur: maatschappelijke beeldvorming en debat zijn een noodzaak bij de daadwerkelijke invoering  van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITATIEF (cfr zwitserland).

 

Voordelen van een referendumplatform?

 

1: politici krijgen een duidelijk beeld over hoe de bevolking werkelijk denkt over een welbepaald wetsvoorstel én de maatschappelijke onvrede en verzuring worden snel gedetecteerd.

 

2: meer gedragen en objectief betere wetgeving

- meer gedragen wetgeving: er is vanaf nu weerwerk/kritiek van het grote publiek mogelijk én het aanleveren van burgerinitiatieven is nu mogelijk

- betere wetgeving: de wijsheid die bij het collectief aan burgers aanwezig is, leidt tot objectief betere wetten (in tegenstelling tot parlementairen die niet stemmen op basis van kennis en wijsheid, maar geheel in de lijn van de fractiediscipline)

- kiezers krijgen meer informatie over de verschillende volksvertegenwoordigers en kunnen bijgevolg gerichtere keuzes maken.

 

3. betere legitimering politici: gedeelde verantwoordelijkheid

 

4. bescherming minderheden: élke minderheidsgroep - tot aan de enkeling toe - kan eigen voorstellen lanceren, deelnemen aan het debat en stemmen.

 

5. alle voorstellen, stemmingen en opinies worden op 1 overzichtelijk forum gebundeld: dit voorkomt de versplintering van initiatieven die democratische vernieuwing nastreven en vergroot de impact van de burgers.

 

6. transparante besluitvorming: alle stemgerelateerde informatie is zichtbaar (open data), wat fraude tegengaat.

 

7. het politieke engagement van de burger vergroot

- democratische vernieuwing gebeurt nu van onderuit (bottom-up ipv top down)

- het referendumplatform is niet onderhevig aan de beperkingen van tijd en ruimte: met een referedumplatform stemt men wanneer men tijd heeft en tijdens de stemming is er geen fysieke aanwezigheid vereist (bv hand opsteken)

- deze digitalisering van de politieke besluitvorming sluit nauw aan bij de leefwereld van jongeren.

 

* VOORSTEL 5: de procedures van burgerinspraak moeten worden losgekoppeld van beïnvloeding en manipulatie.

 

Professionele begeleiding/omkadering betekent een reëel gevaar op manipulatie. Daarom:

 

- burgers selecteren zélf hun technisch experten, begeleiders en advocaten

- de burgergroep dient over voldoende financiële middelen te beschikken, zodat hun woordvoerder redelijk wordt verloond

- burgers ontslaan eventueel zélf aangeleverde experts en procesbegeleiders

- burgers bepalen zélf de randvoorwaarden van de raad waarin ze zetelen

- burgers bepalen zélf de vraagstelling én de volgorde van de vragen

- er is maximale transparantie van de inkomsten en fondsen, cv van experten, enz.

 

Kort samengevat: de procedures van deze burgerinspraak dienen losgekoppeld te worden van beïnvloeding. Want degene die beslist over de begeleiding van de burgerpanels, de keuze van de te horen experten en belanghebbenden en zelf ook de conclusies schrijft, bepaalt de uitslag.

 

* VOORSTEL 6: parlementair studiebezoek aan Zwitserland.

 

Het Vlaamse parlement bezoekt de Zwitserse instellingen en laat zich inspireren door de Zwitserse democratie.

 

* VOORSTEL 7: de burger kan zich - via de normale verkiezingen - bijkomend laten vertegenwoordigen door burgers aangeduid door loting.

 

 

6. AFRONDENDE BESCHOUWINGEN

 

P.S.1: Schiltz ontkent niet de vervormende invloed van de particratie. Schiltz: “Een vaak gehoorde kritiek op het functioneren van onze democratie is de sterke particratie, ofwel de sterke machtspositie van politieke partijen, in ons land. Hun dominantie in het politiek systeem kan de indruk wekken dat de partijen zelf beslissen, en niet de kiezer, over wie in het parlement gaat zetelen, en dat ze eigenhandig de parlementaire fracties vleugellam maken door onafhankelijkheid en eigenzinnigheid af te straffen. (…) Een liberale visie op de democratie pleit voor de afschaffing van allerlei elementen of procedures die de invloed van de partij boven die van de individuele burgers plaatsen. (…) Partijen moeten die actieve burger als bondgenoot, als partner zien op de weg naar democratische vernieuwing en niet als een bedreiging.”

 

Democratie.Nu juicht dit toe: al onze voorstellen komen hieraan tegemoet. 

 

P.S. 2: Democratie.Nu’s voorstellen tot democratische vernieuwing slaan twee vliegen in één klap:

 

1. bij invoer van de directe democratie verdwijnen de huidige systeemproblemen als sneeuw voor de zon

2. politici blijven hun rol spelen (dit indien de burgers niet aangeven te willen beslissen via het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF). Hierdoor worden beroepspolitici opnieuw gelegitimeerd.

 

P.S.3. Er zijn in de wetenschappelijke literatuur allerlei maatschappelijke voordelen van directe democratie aagentoond: van een hogere economische groei en lagere staatsschuld tot efficiëntere overheidsdiensten, lagere belastingontduiking en groter politiek engagement .

 

Politici die zich verzetten tegen directe democratie zijn blijkbaar bereid die voordelen voor allen op te offeren aan de partijbelangen of hun eigenbelang.

 

Democratie.Nu bespreekt de conceptnota Burgerparticipatie van SCHILTZ

1. INLEIDING

 

Democratie.Nu is volksvertegenwoordiger Willem-Frederik Schiltz erkentelijk voor zijn conceptnota: het laat toe om gefundeerde, omstandige feedback aan te leveren op een aantal pijnpunten van ons bestuurlijke systeem.

 

Geheel in de geest van de conceptnota - actieve burgerparticipatie mét impact -  becommentarieert de beweging voor directe democratie de verschillende liberale voorstellen. Het expertisecentrum over directe democratie brengt concrete voorstellen aan die - indien daadwerkelijk geïmplementeerd - de volkssoevereiniteit invoeren.

 

Want, zo onthult het SCP-onderzoek waarop Schiltz zich beroept: “Over de praktische invulling van de democratie, de politiek dus, is men minder tevreden. Er is veel kritiek op gekozen politici en grote steun voor meer inspraak van burgers en meer directe democratie (o.a. referenda over belangrijke kwesties, het kiezen van de burgemeester).” Het SCP-onderzoek benadrukt: “Toekomstig onderzoek moet zich richten op problemen met representatie in brede zin. Eén van de zorgen over moderne westerse democratieën betreft het vraagstuk van representatie: traditionele vormen van institutionele representatie hebben aan het begin van de 21e eeuw hun vanzelfsprekendheid verloren.”

 

Om deze pijnpunten te verhelpen, levert Schiltz een aantal instrumenten aan die moeten aantonen dat - nota bene binnen de lijnen van de bestaande representatieve democratie - nog belangrijke stappen vooruit kunnen gezet worden naar meer democratie.

 

Schiltz’ conceptnota bewandelt 3 pistes.

 

2. SCHILTZ WEG NAAR DEMOCRATISCHE VERNIEUWING

 

1. pro-verkiezingen

2. sterker parlement

3. méér betekenisvolle participatie

 

- oprichten kenniscentrum ‘democratische vernieuwing’

- beleidsnota minister van binnenlands bestuur

- burgerkabinetten (deliberatie)

- afschaffing formele adviesraden

- participatief budgetteren (burgerbegroting)

- deliberatieve peiling (mini-burgertop)

- burgerinitiatief, gevolgd door een gewestelijke volksraadpleging

- transparantie via digitalisering: actieve openbaarheid van overheidsdata.

 

Democratie.Nu vraagt zich - niet geheel zonder verwondering - af: hoe kunnen deze drie pijlers werkelijk leiden tot Democratische Vernieuwing en méér democratie, wanneer we vaststellen dat de voorstellen nét deel uitmaken van het probleem?

 

3. EEN DIRECT-DEMOCRATISCHE BLIK OP SCHILTZ' VOORSTELLEN

 

1. VERKIEZINGEN ZIJN GEEN DEMOCRATIE

 

1.A. verkiezingen werden historisch ingesteld TEGEN (burger)democratie

 

Verkiezingen hebben weinig of niets met democratie te maken, wat men doorgaans ook beweert. Ons huidig politiek systeem is geëvolueerd uit een systeem, door de toenmalige heerser opgericht tégen democratie. Dit systeem werd ‘representatief’ of ‘republikeins’ genoemd en was hoofdzakelijk gebaseerd op verkiezingen. Tijdens deze omwenteling werd er in de meeste westerse landen een ‘electoraal aristocratisch’ systeem ingesteld. In vergelijking met de ‘aristocratie door erfrecht’ was dit al een indringende evolutie. Hoewel, enkel rijken en vooraanstaanden (priesters, notabelen, ...) konden zich kandidaat stellen en deelnemen aan de verkiezingen. Nadien werd het algemeen stemrecht ingevoerd. Iedereen kon nu stemmen of zich verkiesbaar stellen. Omwille van dit democratische ‘element’ verwijst men naar verkiezingen als ‘democratisch’, geheel ten onrechte (Francis Dupui-Déri).  Veel van de zogezegd 'democratische' landen vormen in feite een electorale aristocratie met daar bovenop een sterke ‘particratie’. Meer weten? Check David van Reybrouck over 'verkiezingen'.

 

1.B. verkiezingen zijn weinig geschikt voor de aanstelling van de wetgevende macht (parlement)

 

Verkiezingen hebben weinig met democratie-an-sich (= wetgevende bevoegdheid voor de burgers) te maken: het is een instrument om leiders aan te stellen. Honderd jaar voor de Franse Revolutie werden de boekaniers geleid door de begrippen vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid. In een boekanierkamp werd de kapitein verkozen. Hij kon ook bij stemming afgezet worden. De bemanning - en niet de kapitein - besliste al dan niet om een ander schip of vloot aan te vallen. Ook de oude Grieken (+/- 400 VC) kenden het verkiezingssysteem voor de aanduiding van 'de beste', namelijk om het leger aan te voeren. De wetgevende structuren echter waren gebaseerd op democratische instrumenten, vertegenwoordiging door loting en de volksvergadering. Het verkiezingssysteem voor wetgevende structuren vindt voornamelijk zijn oorsprong in de Romeinse Republiek. Meer info.

 

Verkiezingen werden bijgevolg nooit ingevoerd om het beleid/wetgeving te laten bepalen door de burgers. Bij het aanstellen van leiders zijn verkiezingen wél een aanvaardbaar systeem: bv bij de aanstelling van bekwame mensen aan het hoofd van onze instellingen (zoals rechtstreekse presidentsverkiezingen, burgemeesterverkiezingen, aanstelling van rechters, hoge overheidsfuncties), …

Het principe van verkiezingen leidt op zichzelf tot de selectie van de besten (= aristocratie) en niet tot een vertegenwoordiging door gelijken (zoals bv met loting, wat - indien juist uitgevoerd - een representatief beeld van de samenleving garandeert).

 

 

1.C. de huidige verkiezingen zijn gestoeld op ondemocratische principes

Na de verkiezing - de stijd om de stem van de burger - volgt een tweede strijd, waar de burger niet eens aan te pas komt: de strijd om de coalitie/regering.

 

 

Deze coalitievorming tijdens het verkiezingsproces is fundamenteel ondemocratisch:

- het proces is NIET TRANSPARANT: de burger heeft geen vat op de regeringsvorming: de partijtoppen - niet het volk - bepalen welke partijen in de meerderheid terechtkomen. Het regeerakkoord wordt onderhandeld ver van de openbaarheid en wordt niet door de burgers bekrachtigd.

 

- de coalitievorming (met het cordon sanitaire als bijzondere verschijningsvorm) is een POLITIEK VAN UITSLUITING: de oppositie wordt uitgesloten van beleidsvorming. Kiezers die stemden op een partij die - al dan niet toevallig - in de oppositie belanden, worden eenzijdig buiten spel gezet, vermits zij uitgesloten worden van het wetgevende werk.

 

 Met andere woorden:

- coalities vervormen de kiesuitslag

- bepaalde groepen kiezers worden systematisch en structureel uitgesloten

- ook thema's zelf worden getaboeïseerd, bijvoorbeeld de problematiek van de veiligheid en de immigratie.

 

 

1. D. DE FUNCTIES DIE ER ECHT TOE DOEN WORDEN NIET DOOR DE KIEZER VIA VERKIEZINGEN INGEVULD

De burger verkiest geen regering, burgers hebben geen vat op de regeringsformatie, noch op het regeerakkoord. Men verkiest bovendien geen overheidsfuncties: het is de partijtop die benoemt. De kiezer heeft slechts een beperkt aandeel in de samenstelling van een - a priori - vleugellam parlement.

 

2. HET PARLEMENT KAN GEEN ROL VAN BETEKENIS MEER SPELEN, VERMITS ZE DE VOORBIJE DECENNIA NAGENOEG VOLLEDIG DOOR DE PARTICRATIE WERD UITGEHOLD

 

2.A. Hoe kan een parlement sterker worden, wanneer nét de verkiezingen (en de hiermee gepaard gaande coalitievorming) de kamer van volksvertegenwoordiging in twee snijden - meerderheidsfracties vs oppositie - en dus het parlement geheel verzwakken?

 

 2.B. Officieel is het parlement de wetgevende macht. In werkelijkheid is de regering véél meer wetgever dan het parlement. Het gros van de wetten ontstaan op de tafel van de uitvoerende macht; op zich een flagrante schending van de scheiding der machten en dus van de fundamenten van de rechtsstaat. De regering staat centraal in de politieke beleidsvoering. Het parlement is in de loop van de tijd uitgehold en gedevalueerd van wetgevende macht naar een knikkende stemmachine voor de uitvoerende macht. De besluitvorming gebeurt nu buiten het parlement. Ook de dwingende Europese directieven beknotten vrije wetgevende bevoegdheid door het parlement. 

 

 2.C. Staan parlementariërs niet per definitie machteloos?

- komt een parlementariër in de oppositie terecht: hij/zij is - per definitie - uitgesloten van deelname aan het wetgevende werk

- komt een volksvertegenwoordiger in de regering terecht: hij/zij is gebonden aan een regeerakkoord, dat op de partijhoofdkwartieren werd onderhandeld en iedere democratische legitimiteit mist. 

 

2.D. Zelfs mocht het parlement nog over effectieve macht beschikken, dan nog worden alle volksvertegenwoordigers in hun stemgedrag aangestuurd door de partij(toppen). Omdat deze partijvoorzitters bepalen wie er op een verkiesbare plaats komt te staan, oefenen de politieke partijen de facto een grote macht uit over het stemgedrag van hun volksvertegenwoordigers en verworden zij tot partijsoldaten. In België en Nederland worden nagenoeg alle stemmen door parlementariërs uitgebracht volgens de partijlijn. In Nederland ligt de partijdiscipline op 99,998%.

 

Daarom rijst de vraag: vertegenwoordigt het parlement werkelijk het volk?

 

De grondwet ontkent deze stelling en ook de Raad van State benadrukt dat er van volkssoevereiniteit geen sprake kan zijn 

 

Daarom, stemmen we in werkelijkheid op een volksvertegenwoordiger of eerder

- op een PARTIJSOLDAAT, met handen en voeten gebonden aan de partijdiscipline:

                             - partijgetrouw stemgedrag wordt beloond met een verkiesbare plaats op de lijst of een zitje in het                                            parlement

- wie anders stemt dan het partijstandpunt mag zich aan repercussies verwachten: de parlementariër kan zijn verkiesbare plaats bij de volgende kiesronde of een zitje in parlement wel vergeten + hij/zij wordt uitgesoten van alle activiteiten waarvoor het bezit van de partijkaart essentieel is.

 

- een NATIE-VERTEGENWOORDIGER

 

Met andere woorden: wordt de burger niet gedwongen te ‘kiezen’ (= gedwongen mandatering) voor een - voorgeselecteerde - ‘volks’vertegenwoordiger, die zélf over weinig tot géén enkele keuzevrijheid beschikt? Vertegenwoordigen volksvertegenwoordigers het ‘algemeen belang’ of eerder het belang van ‘de natie’, ‘de partij’, deelbelangen (vb belangenbehartiging van sommige economische sectoren) en het eigenbelang (macht, inkomen, status)?

 

3. PARTICIPATIE LEIDT NIET TOT VOLKSSOEVEREINITEIT

Participatie is een misleidende term. De cijfers zijn ontnuchterend. Zoals een Amerikaanse participatie-studie onthult: slechts een fractie (!) van de participatie-initiatieven in Amerika is de term ‘participatie’ waardig. Dat leidde tot een belangrijk toetsingsinstrument: de participatieladder van Arnstein.

 

 3.A. DE PARTICIPATIELADDER VAN ARNSTEIN

 

Arnsteins participatieladder is opgebouwd uit 8 participatietrappen, gaande van non-participatie (trapladder 1 en 2) over participeren in participatie (trapladder 3, 4 en 5) tot volwaardige participatie (trapladder 6, 7 en 8).

               1. Manipulatie: onder het mom van ‘begeleiding’ en ‘ondersteuning’ worden burgers geïnformeerd,

               geadviseerd, geïndoctrineerd en gekneed naar de ideologie van de machthebber.

 

2. Therapie: hier is sprake van ‘groepstherapie’ vermomd als ‘burgerparticipatie’: burgers worden betrokken in het proces, maar de focus ligt op het ‘opvoeden’ van burgers, op het afbrengen van hun ‘pathologie’, m.a.w. op ‘disciplinering’ en ‘socialisering’ en niet op het bestrijden van de structurele klasse-ongelijkheid an-sich.

 

                à 1 en 2: non-participatie.

 

3. Informering: er is sprake van éénrichtingsverkeer: de informatie vloeit van de overheid naar de burgers in plaats van omgekeerd en veelal hanteert men hierbij een paternalistische visie op de omschrijving van maatschappelijke problemen. De oplossing van een probleem ligt vaak al klaar in de vorm van een voorgesteld plan. Doel van de participatie is om de burgers via educatie en public relations te overtuigen het aangeleverde en voorgeknede plan te aanvaarden. Er wordt geen weerwerk of onderhandeling mét impact van de burger toegestaan.

Voorbeelden: kant-en-klare draaiboeken of modelcontracten worden aangeboden onder het mom van ‘support’. Vaak is de uitleg te technisch en wordt deze informatie niet altijd even goed begrepen door de participanten. Andere ingezette instrumenten: het nieuws, pamfletten en posters.

Andere voorbeelden: peilingen, vrijblijvende vragenlijsten, buurtvergaderingen, openbare hoorzittingen. Het betreft hier illusoire participatie: burgers worden niet ernstig genomen, er wordt niets met de klachten en adviezen gedaan, burgers kunnen hun wil niet doordrukken.

 

4. Consultatie:

Vbn: peilingen, vrijblijvende vragenlijsten, buurtvergaderingen, openbare hoorzittingen. Het betreft hier illusoire participatie: burgers worden niet ernstig genomen, er wordt niets met de klachten en adviezen gedaan, burgers kunnen hun wil niet doordrukken.

 

5. Bemiddeling: hier zetelt een aantal vooraf geselecteerde burgers - niet representatief voor de ganse bevolking - in de raad. Of, het aantal zetels voor burgerparticipanten in de raden is beperkt, waardoor de burgers nooit over een meerderheid kunnen beschikken. Burgervoorstellen worden steeds weggestemd; er bestaat geen enkele mogelijkheid om de eindbeslissing te beïnvloeden.

Vbn: adviesraden, buurtraden.

 

à 3 en 4 en 5: ‘participeren in participatie’ = illusoire participatie: burgers hebben dan wel geparticipeerd, maar zij ‘profiteren’ niet: participeren is daarom niet gelijk aan zélf beslissen. Er is geen sprake van ‘wetgevende bevoegdheid’ voor de burger. Burgers mogen dan wel spreken en zich uitdrukken, het blijft louter formeel en vrijblijvend en het status quo blijft gehandhaafd. Het ontbreekt de burgers aan ‘muscle’ om de besluitvorming te beïnvloeden. Vaak is de aangeleverde informatie gebrekkig, vertekend of misleidend. Doorgaans wordt de creativiteit van de participanten de kop ingedrukt: de technici en experts dragen vooropgestelde, weinig innovatieve en zuiver bureaucratische oplossingen aan, gericht op deelbelangen. Maw: de experts of procesbegeleiders sturen de participanten al in een welbepaalde richting; de uitkomst werd al op voorhand bepaald. Burgers mogen enkel nog hun akkoord geven of toezicht houden, terwijl hen het zicht op het ganse proces ontbreekt.

 

 

6. Bemiddeling: hier vindt een eerste verdeling van de macht plaats door ‘bemiddeling’ en ‘onderhandeling’. Burgers plannen mee en beïnvloeden de eindbeslissing.

 

7. Delegatie van macht: de burgers bezetten een meederheid van zetels, ze zijn stemgerechtigd en/of kunnen hun veto stellen, er is maximale transparantie van de inkomsten, de cv van de experten is gekend. Er is beslissingsbevoegdheid voor de burger.

 

8. Burgercontrole: burgers staan aan het roer, zijn betrokken en beheersen het programma/project van begin tot einde. Ze verdelen zelf de fondsen, plannen, managen en voeren alles zelf uit. Er zijn geen sturende/storende intermediaire factoren meer.

 

à 6, 7 en 8: vanaf deze trapladders krijgen de burgers de macht om te onderhandelen met de machthebber of verkrijgen zelfs full managerial power. Het doorslaggevende criterium is: ‘van in staat zijn een doorslaggevende invloed uit te oefenen’ tot ‘geheel zélf kunnen beslissen’.

 

 

3.B. SCHILTZ’ PARTICIPATIEVOORSTELLEN IN HET LICHT VAN ARNSTEINS PARTICIPATIELADDER

 

Democratie.Nu toetst Schiltz’ participatie-voorstellen af aan de  participatieladder van Arnstein.

 

Enerzijds is Schiltz zich duidelijk bewust van deze storende, beïnvloedende factoren en levert een aantal belangrijke randvoorwaarden aan die betekenisvolle burgerparticipatie moeten garanderen, zoals:

 

- Impact: "Als je burgers bij het beleid betrekt, dan moeten ze impact hebben. Je kan geen aanbevelingen laten formuleren om ze vervolgens naast je neer te leggen. Je kan geen referendum organiseren zonder de uitslag te respecteren.”

 

- Professionele communicatie- en procesbegeleiding + goede en heldere afspraken.Er is nood aan voorspelbare besluitvormingsprocedures en een transparant proces. Er moet open toegang zijn tot kerndocumenten en gegevens; faire mogelijkheden voor belanghebbenden om input te geven op plannen en een transparant en controleerbaar systeem om de input te verwerken en te integreren in de besluitvormingsprocedure. Beide partijen - politiek en burgers - moeten dezelfde verwachtingen hebben over het proces. Zoniet kan de poging tot participatie leiden tot heel wat teleurstelling en frustratie.”

 

Anderzijds vreest Democratie.Nu dat Schiltz’ voorstellen geheel contraproductief zijn. Geen enkel voorstel beklimt trapladder 6 (volwaardige participatie).

 

Een blik op Schiltz’ participatievoorstellen:

 

* burgerkabinetten (voorstel 3) en deliberatieve peilingen (V5)

* burgerbegroting (V6)

* burgerinitiatief/gewestelijke volksraadpleging (V7) ondersteund door kenniscentra democratische vernieuwing (V1) en middels een beleidsnota, sterk omkaderd door de overheid (V2)

* digitalisering (V9 en V10) en (actieve) openbaarheid/meer transparantie (V8)

 

* Burgerkabinet: “Een burgerkabinet op het Vlaamse niveau en burgerkabinetten op het lokale niveau. Via zo’n deliberatief besluitvormingsproces worden burgers dichter bij het beleid betrokken en dat creëert meer draagvlak voor het beleid.”

 

Volgens Democratie.Nu schuilt het addertje in de (vrij expliciete) disciplinering, de consultatie, de ‘therapie-gerichte aanpak’ die valt af te lezen in zinnen zoals: Zo’n deliberatieve aanpak creëert meer draagvlak voor het beleid.”

 

Deze verborgen disciplinering is niet nieuw. Voorliggende quote van Patrick Janssens is veelzeggend: Wij moeten meer mensen op een intense wijze bij de besluitvorming betrekken. Meer mensen moeten zelf mee over hun toekomst en die van hun gemeenschap beslissen. De huidige vertegenwoordigende democratie laat dat onvoldoende toe. Ook vormen van directe democratie zullen niet volstaan. Daarom moeten we de instrumenten van de politieke participatie herdenken en verfijnen.  Bovenop de vertegenwoordigende democratie kiezen we voor verregaande vormen van participatieve democratie. Die is gemeenschapsvormend en werpt een dam op tegen onverdraagzaamheid en afbrokkeling van het sociale weefsel. We willen zo mensen weer betrekken bij wat er in hun buurt gebeurt en bij wat er over hun buurt wordt beslist. Politiek wordt met de mensen en niet alleen voor de mensen gevoerd. Een grotere vorm van betrokkenheid moet leiden tot betere besluitvorming en dus tot beter beleid. Meer betrokkenheid bij de besluitvorming leidt ook tot een grotere aanvaarding van dat beleid en tot grotere identificatie met de samenleving”. 

In deze tekst wordt directe democratie (en dus de volkssoevereiniteit) afgewezen; het alternatief is ‘participatieve democratie’ met als doel het psychologisch lijmen en sussen van de ontevreden burger. Die burger gelooft onvoldoende in de politiek, wat de besluitvorming hindert. Laat de burger dus participeren, dan zal hij terug in de politiek geloven. In de quote staat letterlijk dat die participatieve democratie de burger zal brengen tot een ‘grotere aanvaarding van het beleid en tot een grotere ‘identificatie’ met de samenleving (in casu het globale kapitalistische bestel).

Samengevat: ‘Participatie’, ‘inspraak’ en ‘deliberatie’ worden ingezet om het beleid te legitimeren én de onvrede van de bevolking te kanaliseren. Participatie stelt het gebrek aan democratie niet in vraag; het legitimeert het politieke bestel door de bevolking de indruk te geven dat ze kunnen meesturen. Hier is de participatie enkel show of windowdressing: participatie wordt ingezet om aan te tonen dat de burger deelnam aan het proces/besluitvorming, terwijl de werkelijke beslissingsmacht ongenaakbaar blijft.

 

 

* Burgertop:Zet deliberatieve peilingen of mini-burgertops op rond belangrijke beleidsthema’s om de geïnformeerde mening van de burgers te weten te komen. Het idee: peilen naar de mening van burgers wanneer ze goed geïnformeerd zijn. De burgers moeten niet zelf met creatieve oplossingen komen, maar simpelweg goed geïnformeerd hun mening geven."  

Moet de geïnformeerde burger kunnen ‘adviseren’, zoals Schiltz stelt? Of moet de geïnformeerde burger dit advies ook bindend kunnen maken en daadwerkelijk kunnen implementeren? Waarom vrijblijvend adviseren wanneer men de mening wil kunnen vertalen in beleid?

 

Schiltz is zich overigens wel bewust van de mogelijkheid tot sturing en ‘kaping’ van het participatieproces, wat échte bottom up-burgerparticipatie in de weg staat. Schiltz stelt voor om de vele formele adviesraden die op het Vlaamse en lokale niveau fel geïnstitutionaliseerd zijn en worden bevolkt door professionele mensen uit publieke instellingen en belangengroepen af te schaffen. “Bouw daarom een kenniscentrum ‘democratische vernieuwing’ uit binnen de bestaande structuren en middelen van de Vlaamse overheid, die de rol van kennismakelaar en procesbegeleider kan spelen met het oog op de verdere ontplooiing van meer democratische vernieuwing. Betekenisvolle burgerparticipatie vergt een professionele omkadering, en de Vlaamse overheid heeft hier een belangrijke rol in te spelen. Een overkoepelende beleidsnota ‘democratische vernieuwing’ van Vlaams minister van Binnenlands Bestuur is noodzakelijk met een duidelijke uiteenzetting van de ambities en een bijhorend stappenplan.”

Democratie.Nu vreest echter dat deze verborgen disciplinering en aansturing niet zal verdwijnen, maar wordt vervangen door een al even stringent overkoepelend overheidskader en aangeleverde participatie-specialisten.

 

* Burgerbegroting (participatief budgetteren): participatie waarbij burgers via een deliberatief beslissingsproces een (beperkt) deel van de publieke middelen een publieke bestemming geven. “Juist wanneer het gaat om geld is betrokkenheid van burgers essentieel. Als het menens is om burgers meer macht te geven, dan gaat het er om met hen te beslissen over het budget."

 

Democratie.Nu merkt op dat België 25 jaar achterloopt op het participatief beheren van het overheidsbudget. De voorlopers bepalen inmiddels 25% van het overheidsbudget. Ook hier loert manipulatie door weinig neutrale procesbegeleiders en aansturende, omgekochte of aangeleverde experten om de hoek.

 

Democratie.Nu stelt dat wanneer het de overheid menens is de burger meer macht te geven zij zélf de hoogte van hun belastingen moeten kunnen bepalen en via referendum kunnen bepalen hoe deze gelden worden besteed. De toewijzing van een tevoren bepaald en beperkt bedrag is te vrijblijvend. 

 

 

* Burgerinitiatief, gevolgd door een gewestelijke volksraadpleging: “De recente studie van het SCP (sociaal-cultureel planbureau) toont aan dat er een groot draagvlak is voor meer inspraak van burgers en meer directe democratie via referenda over belangrijke maatschappelijke kwesties.”

 

Schiltz leverde hiervoor een ontwerp van bijzonder decreet aan.

 

a) dit ontwerp lanceert een volksraadpleging op basis van een initiatief van de bevolking, een parlementair initiatief of een regeringsinitiatief

 

Schiltz’ organieke decreet voorziet tevens in andere procedurele afbakeningen, met name:

 

b) de grootte van de handtekeningendrempel: “Burgers kunnen zelf wetsvoorstellen indienen als ze 100.000 anderen overtuigen hun idee te steunen. Die drempel moet proportioneel zijn met het aantal inwoners. De drempel moet voldoende hoog liggen om het niet te vrijblijvend te maken, maar ook niet te hoog zodat het haalbaar blijft voor geëngageerde burgers.”

 

c) de inzet van een opkomstdrempel

 

d) de formulering van de vraag: een neutrale commissie van experten beslist over de juiste vraagstelling

 

e) de wetgever bepaalde dat welbepaalde gewestelijke aangelegenheden niet vatbaar zijn voor een volksraadpleging. Werden o.a. uitgesloten van een volksraadpleging: internationale verdragen, financiën en begroting van de Vlaamse overheid

 

f) het Vlaams Parlement moet bij stemming de uitslag van de volksraadpleging nog bekrachtigen

 

Schiltz’ conceptnota is een uitnodiging aan het Vlaams Parlement om zich te bezinnen over de wijze waarop een dergelijk bijzonder decreet vorm kan krijgen.

 

Democratie.Nu leverde echter ook een voorstel van bijzonder decreet aan in de vorm van een direct verzoekschrift aan het parlement. Dit werd echter afgewezen, zonder te worden besproken.

 

Democratie.Nu’s voorstel van bijzonder decreet wijkt fel af van Schiltz’ ontwerp van decreet op de volgende punten:

 

a) géén plebiscieten (= referendum op initiatief van de regering of het parlement, overheidsreferenda). Een plebisciet is een nepreferendum: het wordt doorgaans door de politieke elite georganiseerd op een zodanig tijdstip, met zodanige voorwaarden en een zodanige vraagstelling dat - veelal - een vooraf gewenste uitkomst wordt bereikt. Staatsreferenda worden ingezet op cruciale momenten, namelijk:

 

- om steun te verwerven voor het gevoerde beleid

- om een uitweg te vinden nadat het beleid is vastgelopen; zo ontloopt de politiek haar eigen verantwoordelijkheid (‘laat  de burger het maar oplossen’). Hierdoor kan de machthebber nooit verliezen en wordt hij nog als ‘democratisch’ bestempeld ook.

 

Plebiscieten zijn het favoriete instrument van totalitaire naties. Referenda op volksinitiatief vindt men evenwel nooit terug in autoritaire regime. In Zwitserland zijn plebiscieten uit den boze.

 

b) 100.000 is onredelijk hoog voor een vrijblijvende volksraadpleging. Een volksraadpleging staat of valt dan ook met werkbare en realistische uitvoeringsmodaliteiten. Zo is een te hoge handtekeningendrempel volledig contraproductief. 50.000 handtekeningen is ruimschoots voldoende voor een niet-bindende volksraadpleging, waarbij al heel wat mogelijke thema’s op voorhand door de grondwetgever werden uitgesloten. In Zwitserland – het direct-democratische land bij uitstek en qua inwonersaantal goed vergelijkbaar met België – voldoen 100.000 handtekeningen... om de grondwet te wijzigen! Een te hoge handtekeningendrempel ontmoedigt op voorhand elk direct-democratisch initiatief. Daarom is het niet toevallig dat er nog nooit een provinciale volksraadpleging werd georganiseerd.

 

c) géén opkomstdrempel: opkomstdrempels zijn onlogisch en overbodig. De handtekeningeninzameling op zich bewijst dat er bij de bevolking voldoende interesse bestaat om een volksraadpleging over een specifiek thema te houden. In onze buurlanden - waar er geen opkomstplicht bestaat - worden bij de verkiezing van parlement of gemeenteraad ook geen opkomstdrempels geformuleerd. Waarom voor volksraadplegingen - ook zonder opkomstplicht - dan plots wél deelnamequora invoeren? 

d) het zijn de burgers die de vraagstelling moeten bepalen (niet een commissie van ‘neutrale’ experten). Hitler bijvoorbeeld organiseerde in de jaren dertig drie plebiscieten, waarbij hij twee losstaande vragen aan elkaar koppelde.

 

e) géén uitsluiting van onderwerpen: Democratie.Nu ijvert voor de opheffing van deze inhoudelijke uitzonderingsbepalingen. Elke beperking van buitenaf is immers een aanslag op de volkssoevereiniteit. In een authentieke democratie is er geen autoriteit boven het volk en beslist het volk - rechtstreeks – indien gewenst.

 

Elke beperking is ondemocratisch en mist iedere objectieve grond.

 

Wij illustreren dit met twee voorbeelden:

 1. “Stel dat de beperking op financiële aangelegenheden wordt opgegeven, dan zullen de burgers meteen de belastingen afschaffen.” Deze vrees leeft bij de wetgever - maar is geheel ongegrond - vermits het niet strookt niet met de buitenlandse ervaringen. Zo bestaat er in Zwitserland en in Duitsland (op deelstatelijk niveau) absoluut geen beperking voor fiscale onderwerpen én toch bleven onverantwoorde belastingverlagingen uit, noch was er sprake van enige ontwrichting van het staatsbestel.

Wel integendeel: méér directe democratie op fiscaal vlak had zowel een drastische afname van de fiscale fraude, als een drastische afname van de staatsschuld tot gevolg.

 

2. Ook zal het niet mogelijk zijn om een volksraadpleging te organiseren over de internationale en supranationale afspraken van België. Dat is problematisch. Globalisering en  toegenomen internationalisering van de politiek – zowat 70% van de huidige nationale wetgeving wordt inmiddels aangestuurd vanuit Europa - gaan samen met het opgeven van de Belgische soevereiniteit (en een vergaande erosie van onze burgerrechten). Daarom is het cruciaal om over instrumenten te beschikken, teneinde dat proces alsnog te kunnen keren. In een zeker opzicht wordt het zelfs een wedren tegen de tijd. Want de globalisering bouwt aan hoog tempo voort aan allerhande oncontroleerbare supranationale instanties, die de bevoegdheid van de bestaande staatsstructuren steeds meer overnemen. Indien directe democratie niet tijdens de eerstkomende decennia wordt gerealiseerd, is de nationale staatsstructuur zelf volledig weggeveegd en blijft er helemaal niets meer over dat nog kan worden gedemocratiseerd.

 

f) een referendum moet bindend zijn, zoniet degenereert dit direct-democratische instrument tot een - wel erg dure - opiniepeiling en daarvoor werd het nu eenmaal niet ontworpen. Het volk wordt al voldoende geraadpleegd (opiniepeilingen in kranten, enquêtes, onderzoeksinstellingen). Het volk wil vooral zélf kunnen beslissen over cruciale aangelegenheden.

 

Indien het referendum niet-bindend is, kan de overheid de stemming van de volksraadpleging altijd naast zich neerleggen. Dat was niet anders bij het Ierse, Franse en Nederlandse referendum over de Europese Grondwet. Hoewel de meerderheid van het volk het voorstel van een Europese grondwet wegstemde, werd deze grondwet toch - dit maal onder de vorm van een verdrag (= ‘Lisbon Treaty’) - langs de achterdeur binnengesmokkeld. Ook het Oekraïne-referendum was een verplichting tot niets.

 

Participatie verwordt hier tot een ideologische en misleidende zet van de overheid: de openlijk autoritaire concepten waarop België werd gegrondvest zijn niet langer verdedigbaar. Het volk wordt dus voortaan niet meer uitdrukkelijk tot stilzwijgen veroordeeld; het mag voortaan iets zeggen, maar:

- over vooraf geselecteerde onderwerpen

- vrijblijvend, zonder impact

- onder begeleiding en toezicht van professionelen en 'neutrale' experten.

 

4. CONCLUSIE

 

Indien we niet leren uit buitenlandse ervaringen met participatie en de bekende valkuilen voorkomen, zal dit de kloof en het wantrouwen tussen burger en politiek toenemen. De voorgestelde remedie (participatieve democratie) zal erger blijken dan de kwaal (het gebrek aan democratie).

 

Schiltz’ voorstellen blijven binnen-paradigmatisch en betreffen vormen van symptoombestrijding. Ze pakken de wortel van het probleem niet aan: de zieke representatieve democratie in haar huidige vorm. Deze ‘representatieve’ democratie blijkt niet langer legitiem, zoals ook het onderzoek waarop Schiltz zich baseert uitwijst (zie supra). Daarom is het zinloos om binnen het huidige kader de ‘democratie’ te willen verbeteren. De uitwassen van een probleem kunnen niet worden geneutraliseerd door méér van hetzelfde: dit is een logische onmogelijkheid.

 

Daarom is het logisch dat Democratie.Nu’s voorstellen diametraal ingaan tégen de aangeleverde voorstellen. Beide partijen vertrekken vanuit twee fundamenteel verschillende paradigma’s:

 

1. Schiltz beschouwt de directe of participatieve democratie als een noodzakelijke aanvulling op de representatieve democratie, maar niet als een volwaardig alternatief.

 

2. Democratie.Nu beschouwt de directe democratie (de invoer van het bindend referendum op volksinitiatief) als de enige legitieme en democratische standaard besluitvormingsprocedure.  De representatieve democratie verdwijnt hierbij niet, maar is een middel om het bestuur praktischer te maken. Want het kan niet de bedoeling zijn dat er wekelijks referenda plaatsvinden.

De representatieve electorale democratie kan ook worden uitgebreid met vertegenwoordiging door gelote burgers. Het parlement/regering neemt nog steeds het gros van de besluiten, behalve wanneer het volk middels het ophalen van voldoende handtekeningen aangeeft zélf te willen besluiten over een specifieke kwestie. Ook kan het volk middels het bindende referendum op volksinitiatief niet-gedragen wetgeving steeds terugfluiten.

 

 5. DEMOCRATIE.NU’S VOORSTELLEN TOT DEMOCRATISCHE VERNIEUWING: lees verder 

Forum voor Democratie over referenda

Het is tijd dat we de discussie over referenda een niveau hoger tillen, betogen dr. Rutger van den Noort en dr. Thierry Baudet. Ze trekken de lijnen voor een referenda-agenda 2018.

Zoals veel politieke discussies, is ook de discussie rond het houden van referenda totaal gepolariseerd. Vernieuwing van het referendaproces is nodig om de kloof met de bevolking te verkleinen en gedragen beslissingen te nemen.

De reden om net als in Zwitserland af en toe een referendum te houden is dat tijdens Tweede Kamerverkiezingen vrijwel geen enkele Nederlander het volledig eens is met alle standpunten van de gekozen partij. Het komt dus voor dat (ondanks dat de kiezer het gemiddeld eens is met een partij) op cruciale standpunten de mening van de bevolking afwijkt van de Kamersamenstelling. Op sommige thema’s leidt ons getrapte democratische systeem dus tot een andere uitkomst dan de zogenaamde ”popular vote”: de meerderheid van de stemmen. Alle reden dus om af en toe de bevolking te bevragen op cruciale thema’s.

Meer opties

Het is een illusie dat grote vraagstukken zoals een referendum over de nexit met een simpel ja of nee kunnen worden beantwoord. Tegenstanders van referenda gebruiken dit als argument om zo’n vraagstuk niet voor te leggen aan de bevolking. De eerste vernieuwing van het proces wordt hierbij zichtbaar. Het moet mogelijk worden om referenda te houden met meer dan twee antwoorden. Zo kunnen bijvoorbeeld in de discussie over de nexit er vijf opties worden voorgelegd, uiteenlopend van een verdere versterking van de EU tot het volledig vertrekken uit de EU. Ook teruggaan naar een EEG+-scenario kan dan een van de opties zijn.

Bij een referendum met meerdere opties ontstaat, net als bij bijvoorbeeld de Franse presidentsverkiezingen, de behoefte aan een tweede ronde, waarin de twee meest gekozen opties opnieuw worden voorgelegd aan de bevolking. Als in dit voorbeeld over de nexit de meest gekozen optie is dat Nederland zich losmaakt van de EU, dan neemt deze optie het op tegen de op één na meest gekozen optie: terug naar een handelsunie. De burgers die voor een verdere versteviging van de EU zijn, zullen dan in de tweede ronde massaal op de handelsunie stemmen, omdat dit in hun ogen een gunstiger alternatief is voor een volledig nexit.

Het resultaat is een gedragen besluit, waarbij de Tweede Kamer tussen de eerste stemming en de tweede stemming voldoende tijd moet hebben voor een inhoudelijke discussie en een stemadvies richting de bevolking. De uitkomst van de tweede ronde moet uiteraard bindend zijn.

Tweerichtingsverkeer

In de verte horen we tegenstanders bezwaren opwerpen over de complexiteit van het proces. Dit is pertinente onzin met de ervaring van afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Iedere Nederlander had namelijk de keus uit 1116 kandidaten op het stembiljet, een feest van de democratie. Iedere Nederlander, jong of oud, getalenteerd of niet, heeft de juiste keus gemaakt. Een ander bezwaar is dat de complexiteit van zo’n beslissing beter door experts kan worden genomen. Het is ontegenzeggelijk waar dat de voor- en nadelen van een ingrijpende beslissing duidelijk gecommuniceerd moeten worden, maar in een democratie is het ook belangrijk dat juist de proteststem en de stem van de straat worden meegenomen in een beslissing.

De stem van een hoogopgeleide politicus is niet belangrijker dan die van een gewone Nederlander die iets vanuit zijn onderbuik vindt. Sterker nog: een dienende elite betrekt juist deze stem in zijn uiteindelijke beslissing. Overigens is dit laatste tweerichtingsverkeer. Het is luisteren en bevragen, matig beargumenteerde stellingen serieus nemen, maar ook verwachten dat er wordt doorgedacht over indirecte gevolgen van een besluit.

Regie in Den Haag

Het is een schande dat D66 als de drijvende kracht achter referenda nu zijn handen aftrekt van referenda. Het principe van een referendum wordt alleen verdedigd als de uitkomst in lijn ligt met de mening van het partijkartel. Van de andere kant moeten activistische groepen stoppen met het dreigen met een referendum over ieder onderwerp waarmee een groep in de samenleving het niet eens is.

Hiermee komen we bij een volgende stap naar volwassenheid. De Tweede Kamer moet de regie voeren over de nieuw te vormen referenda-agenda. Deze agenda bevat onderwerpen die referendabel zijn, waarbij ook de bevolking onderwerpen kan aanleveren. In veel buitenlanden wordt driemaal per jaar een rijtje beslissingen voorgelegd aan de bevolking, zonder dat iedereen in een stuip schiet. Bij het vaststellen van de agenda voor het jaar kan dan worden besloten of een referendum enkelvoudig is of gaat lopen over twee ronden, afhankelijk van de complexiteit van het onderwerp.

Ons voorstel is dat in het lopende jaar deze discussie gaat worden gevoerd in de Tweede Kamer met als doel tot een agenda voor 2018 te komen. Zonder vooruit te lopen op de inhoud van de agenda: het verdient aanbeveling dat de Tweede Kamer de intentie uitspreekt volgend jaar een aantal vragen voor te leggen aan de bevolking.

Aan het eind van 2018 kan dit proces geëvalueerd worden. Een van de vragen tijdens het laatste referendum zal helder moeten krijgen in hoeverre Nederlanders referenda willen. Ook hier dient een aantal opties te worden gegeven. Dit metaproces (een referendum over het referendumproces) is tenslotte ook onderdeel van het volwassen maken van dit proces.

Rutger van den Noort werkt in de VS voor een Nederlandse multinational. Thierry Baudet is Tweede Kamerlid voor Forum voor Democratie.

BRON: Reformatorisch Dagblad 25/03/17

NOOT van Democratie.Nu: Forum voor Democratie is de enige nieuwe Nederlandse partij, die de kiesdrempel haalde. De partij wil het Nederlandse kartel openbreken en politieke vernieuwing doorvoeren.  

Meer artikelen...

  1. gents referendum
  2. Knipsels april 2017
  3. Knipsels maart 2017
  4. bestel uw workshop!
  5. 3 wegen om de democratie in te voeren
  6. Knipsels februari 2017
  7. Mini-congres 18 februari
  8. Knipsels januari 2017
  9. De “PARTICIPATIE” ladder van Sherry R. Arnstein
  10. In antwoord op " Democratie is meer dan bolletjes kleuren"
  11. Knipsels december 2016
  12. Knipsels november 2016
  13. "Beasts and Gods" van Roslyn Fuller
  14. The use and abuse of referenda in Europe : difference between "referenda" and "plebiscites"
  15. Knipsels oktober 2016
  16. Knipsels september 2016
  17. TTIP en CETA bedreigen de democratie
  18. Was de Brexit een eerste testrit?
  19. Brexit: weer een plebisciet door diegene die de macht heeft
  20. Knipsels augustus 2016
  21. Interview met de Referendum-Partij
  22. Knipsels juli 2016
  23. Democratie wordt 21 jaar! ...9 redenen om ons te steunen!
  24. Loting als systeem voor volksvertegenwoordiging
  25. Knipsels juni 2016
  26. Knipsels mei 2016
  27. Sim Boels: ‘EEN MISLUKT OPINIESTUK’
  28. Guido De Bruyker: ‘GEEN HOERA VOOR DE DEMOCRATIE’
  29. workshop loting 19 april Gent
  30. een mislukt opiniestuk
  31. Knipsels april 2016
  32. Afwijzing direct verzoekschrift door Vlaams parlement
  33. Quotes over de NPC
  34. Bondige kritiek op het Waalse uitvoeringsdecreet
  35. Uitvoeringsdecreet wallonië
  36. reactie op Ian Buruma's opiniestuk 'Geen Hoera voor de Democratie'
  37. Knipsels maart 2016
  38. Knipsels januari 2016
  39. Stappenplan voor gemeentelijke volksraadpleging *
  40. Uitnodiging nieuwjaarsreceptie
  41. Oproep: "En u?"
  42. Agenda
  43. Uitvoeringsdecreet Democratie.Nu vzw
  44. PERSBERICHT - Kan de democratie de Vlaamse politiek heroveren?
  45. Editoriaal
  46. Gewestelijke Volksraadpleging - officiële documenten
  47. Knipsels december 2015
  48. STOP TTIP overhandigt drie milioen handtekeningen
  49. Knipsels november 2015
  50. De stamboompolitici en de particratie: België als ‘regime’ en meerpartijendictatuur
  51. Knipsels oktober 2015
  52. Drie redenen waarom wij de democratie dringend moeten invoeren
  53. Interview met Ivar Hermans, de moderator van petitie.be – Deel 2
  54. Hoe staat het met het project ‘gewestelijke volksraadpleging’?
  55. Knipsels september 2015
  56. Knipsels augustus 2015
  57. Knipsels juli 2015
  58. Knipsels juni 2015 deel 2
  59. Knipsels juni 2015
  60. Interview met Ivar Hermans, moderator van petitie.be (Deel 1)
  61. Wat is democratie?
  62. Nederlandse zusterbeweging start burgerinitiatief tegen politieke benoemingen
  63. De Wakkere Burger - nieuws mei 2015
  64. Knipsels mei 2015 deel 2
  65. Knipsels mei 2015
  66. Knipsels april 2015 deel 2
  67. Petitie voor redding van het europees burgerinitiatief gestart
  68. Knipsels april 2015
  69. Knipsels maart 2015 deel 3
  70. De Atheense erfenis – webtijdschrift Athene nr. 13
  71. Knipsels maart 2015 deel 2
  72. Knipsels maart 2015
  73. Knipsels februari 2015
  74. Uitnodiging Global Forum on Modern Direct Democracy in Tunis (mei 2015)
  75. Syriza belooft de invoering van directe democratie
  76. Uitnodiging nieuwjaarsreceptie en terugblik op 2014
  77. Wallonië werkt aan invoering volksraadpleging
  78. Knipsels Januari 2015
  79. Knipsels Kerst 2014
  80. Doneer!
  81. Knipsels december 2014
  82. Interview Arjen Nijeboer - Directe democratie is een kernstuk van de sociale driegeleding
  83. Schots referendum is katalysator tot meerdere referenda.
  84. Knipsels november 2014
  85. “De meest intense politieke periode ooit” - beschouwing over het Schots referendum
  86. Petitie.be blijft groeien – eerste mijlpalen
  87. Knipsels oktober 2014
  88. Knipsels juli 2014
  89. Campagne van Democratie.Nu over de gewestelijke volksraadpleging
  90. Hoe kan een goede gewestelijke volksraadpleging eruit zien?
  91. Hoe u in 2 minuten Petitie.be een duw in de rug kunt geven
  92. Uitnodiging ledenbijeenkomst Democratie.Nu op dinsdag 17 juni in Kessel-Lo
  93. Resultaten kandidatenonderzoek Democratie.Nu
  94. Knipsels juni 2014
  95. Les positions des partis
  96. Wat denken de kandidaten en de partijen over directe democratie?
  97. Spécial – que pensent les candidats et les partis de la démocratie directe en 2014 ?
  98. Ce que pensent candidats et partis politiques de la démocratie directe
  99. Special - wat denken de kandidaten en de partijen over directe democratie in 2014?
  100. Democratie.nu bevraagt de kandidaten voor 25 mei
  101. Nederland: vanaf eind 2014 nationale referenda mogelijk
  102. Gewestelijke volksraadplegingen worden mogelijk
  103. Diepgang - interview met Matthias Storme in De Wijzer
  104. Danube Democracy Rally: Join us on a journey of discovery
  105. Begrippen rond democratie
  106. www.petitie.be is online! - Wilt u een eerste petitie starten?
  107. Opkomst bij lokale referenda vaak hoger dan bij raadsverkiezingen
  108. De N-VA en het referendum
  109. Knipsels maart 2014
  110. Zij hebben het gezegd – politici over democratie
  111. Knipsels 02/2014
  112. Zijn verkiezingen essentieel voor democratie?
  113. Terugblik op een bewogen jaar: 2013
  114. Directe democratie maakt het volk soeverein
  115. Links rond directe democratie, participatie en burgerschap
  116. Les articles de Démocratie Directe
  117. Knipsels 09/2013
  118. Wie is er bang van confederalisme?
  119. Knipsels 12/2013
  120. Is een internetpartij een alternatief voor het bindend referendum op volksinitiatief?
  121. De Europese Unie: terugdringing van de Verlichting
  122. Heeft u een goed idee voor een petitie op Petitie.be?
  123. Witte werven
  124. Rondas over De G1000 en het Democratisch Verdriet van België
  125. Uitnodiging voor ontmoetingsdag in Gent voor leden en sympathisanten van Democratie.nu
  126. Boekbespreking David van Reybrouck – Tegen verkiezingen
  127. Wilfried Martens en de democratie
  128. Uitnodiging Nederlandse startbijeenkomst “Maak de wet!”
  129. Uitnodiging voor ontmoetingsdag voor leden en sympathisanten van Democratie.nu
  130. Er is werk voor de partijgangers van de democratie
  131. Particratie: de heerschappij van de politieke partijen
  132. De afgeremde democratie
  133. Dossier: Tax Freedom Day
  134. Geeft directe democratie ruimte aan demagogen?
  135. Is het referendum een bedreiging voor minderheidsrechten?
  136. Liquid democracy versus directe democratie: wat is beter?
  137. Wat doet Democratie.nu tegenwoordig zoal?
  138. Actio Populi: een uniek en constructief burgerinitiatief
  139. Heerst de macht van het geld in een directe democratie?
  140. Partijstandpunten omtrent directe democratie
  141. Hoe organiseer ik een referendum?
  142. Gehouden volksraadplegingen in Vlaanderen
  143. Directe democratie in Zwitserland en de Verenigde Staten
  144. De referendumsituatie in Vlaanderen
  145. Argumenten tegen directe democratie weerlegd
  146. Nederlandse Tweede Kamer keurt referendumwet goed
  147. Vraag van de maand: Zijn burgers wel bekwaam om te beslissen?
  148. Hoe IJsland met democratie uit de crisis komt
  149. Hoe komt het dat we sinds september geen nieuwsbrief meer ontvingen?
  150. Vraag van de maand: het meerderheidsprincipe
  151. Het Europees Stabiliteits Mechanisme: aanval op de democratie
  152. Knipsels 10/2012
  153. Knipsels 08/2012
  154. Europa glijdt af naar de USSR dictatuur
  155. Organiseer een referendum over de Europese toekomst
  156. Overwoekerende particratie
  157. Knipsels 07/2012
  158. Democratie.Nu op de Gentse Feesten
  159. Defining and measuring democracy
  160. IJsland: grote kans op referendum over gecrowdsourcte grondwet
  161. Ierland houdt referendum over Europese begrotingsregels en ESM
  162. Presentaties van de workshops
  163. Spaans dorp stemt voor omstreden cannabisplantage
  164. Referendum over hennepteelt
  165. Lubbeek Leeft organiseert allereerste volksraadpleging
  166. Zwitsers bergdorp verkiest rust boven 920 miljoen euro
  167. Knipsels maart 2012
  168. Waar is het Duitse goud?
  169. Zwitsers zeggen "neen" tegen meer vakantie
  170. Artikelenbundel Februari 2012
  171. Letten willen Russisch niet als tweede landstaal
  172. Grondwetsfraude omtrent artikel 195
  173. Artikelenbundel januari 2012
  174. 1ste Partijcongres van 3D
  175. Burgerinitiatieven
  176. Een Digitaal Direct Democratisch Experiment
  177. G1000: zwakke placebo
  178. Het gedroomde land van de G1000
  179. De G1000 en het Democratisch Verdriet van België
  180. Het manifest van de G1000: manifest democratofoob
  181. Hoe de digitale technologie het rechtsreeks beslissingsrecht door de burger flink kan verder helpen
  182. Korte berichten november 2011
  183. Duizend handtekeningen voor behoud Fochplein
  184. ESM, de nieuwe Europese dictator
  185. Zwitserland is België niet
  186. Moeten politici van een moreel hogere orde zijn dan de burgers?
  187. Roland Duchâtelet gaat voor consensusdemocratie.
  188. Klein maar dapper.
  189. België-Zwitserland: zoek de verschillen.
  190. Burger telt weer niet mee
  191. De Piratenpartij kaapt Berlijn
  192. De verzwegen revolutie in IJsland
  193. LDD Deinze zamelt handtekeningen in
  194. Het ontstaan van de staat volgens Oppenheimer
  195. DeWereldMorgen.be krijgt Prijs voor de Democratie 2011
  196. Duchâtelet: Een bedrijf als een ander
  197. Marokkanen willen meer democratie
  198. Klap voor Berlusconi bij Italiaanse Referenda
  199. Roger Van Houtte: Reactie op G1000
  200. Peter De Roover: Reactie op G1000 initiatief
  201. G1000 Burgerinitiatief
  202. Democracy International Conferentie
  203. Deerlijk: volksraadpleging rond zwembad Gaverbad
  204. Ruiselede: Volksraadpleging sporthal door volleybalclub Pervol
  205. Zomergem: Volksraadpleging groene long achter oude jongensschool
  206. Wervik: Volksraadpleging bouw van vredegerecht en appartementsgebouw
  207. Spaanse lente roept op voor meer democratie
  208. Democratie.nu Artikelbundel - Directe democratie, een inleiding
  209. Jos Verhulst & Arjen Nijeboer - Directe Democratie
  210. Étienne de La Boétie - Vertoog over de Vrijwillige Slavernij
  211. Facebook verwijdert accounts voor prinselijk huwelijk
  212. Schending Verdrag van Lissabon
  213. Inwoners Ijsland verwerpen terugbetalingsplan in referendum
  214. Tielt stemt voor autoverkeer markt
  215. Vrije verkiezingen Egypte
  216. Volksraadpleging KLINA Brasschaat
  217. Roland Duchâtelet: 'Besturen, Anno 2011'
  218. Burgerinitiatieven Rucphen
  219. BROV Politiek theater
  220. Op zondag 20/3 is Democratie.Nu paraat in Tielt
  221. ECAS Conferentie 17 maart
  222. De uitweg uit de Begische impasse door Bart Maddens
  223. Volksraadpleging Tielt
  224. Bart Van Coppenolle: We hebben geen federale regering nodig
  225. Nederlandse Kamer neemt stelling aan tegen meer politieke EU
  226. Zwitserland voegt complementaire geneeskunde toe aan verzekering
  227. Zwitserse wapenwet blijft behouden
  228. Inwoners Zulte stemmen tegen nieuw gemeentehuis
  229. Volksraadpleging verkeersvrije markt Tielt
  230. Burgerprotesten tegen uitblijven regering vergissen zich van doelstelling
  231. LDD pleit voor bindend referendum over autonomie Vlaanderen
  232. Partij van de Brave Burger niet opgezet met nieuwe LDD
  233. Helft Zwitsers wil uitwijzing buitenlandse criminelen
  234. Referendum over Parkstad Turnhout?
  235. Nieuwe partij wil burger bij politiek betrekken
  236. Persbericht- Democratie.Nu voert actie in Zulte
  237. Referendum in Zulte
  238. Het signaal van het Europees Burgerinitiatief
  239. Greenpeace gebruikt het burgerinitiatief
  240. Referendum in Zulte over nieuw gemeentehuis
  241. Bevolking IJsland schrijft zelf grondwet
  242. Start je eigen land
  243. Mandataris versus partij
  244. De deugdzaamheid van de kleintjes
  245. Touring wil referendum over rekeningrijden
  246. Politieke etiketten : what’s in a name?
  247. Direct democracy prevents violence
  248. De macht van het volk, een referendum nu!
  249. Organiseer referendum over voortbestaan België
  250. Onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo was rechtmatig
  251. Referendum over Vlaamse onafhankelijkheid
  252. MR wil referendum over uitbreiding Brussel
  253. De Belgische staatshervorming voorbij
  254. Staatshervorming Plan Z
  255. Over standpunt...
  256. De Oosterweelbeslissing: overwinning voor de democratie
  257. De pi-factor van De Lange Wapper
  258. Zwitserland blijft meest competitieve land
  259. Knipsels september 2010
  260. Turken houden referendum over hun grondwet
  261. Groen licht voor geheime operaties
  262. Global Citizens in Charge
  263. Prijs voor de Democratie 2010
  264. Welke democratie voor het Vlaanderen van morgen?
  265. Met nationbuilder de politieke agenda bepalen
  266. ECI - pas vanaf 2012
  267. De wereld als weerbericht
  268. 1 op 6 Belgen stemde niet
  269. Referendum op lange baan geschoven
  270. Beieren: referendum over horeca-rookverbod
  271. Confederalisme voor dummies
  272. Natuurlijke rechten en democratie
  273. De stad der zienden
  274. België IS gebarsten
  275. Morsen met de Grondwet en met internationale vergelijkingen
  276. Kiezersbedrog 2010
  277. De verloren legitimiteit van het federale parlement
  278. Europa is alles behalve demokratisch
  279. De vergrendelde democratie
  280. Zwitserse zuinigheid
  281. Confederaal België
  282. Democratie? dream on
  283. Alarmbel voor gemeentelijke autonomie
  284. Waar voor je geld-index
  285. Stijn Meuris doet even niet meer mee
  286. De mythe van de parlementaire democratie
  287. Belgen vertrouwen politici en kerk niet meer
  288. Het Zweedse referendum
  289. Institutionele vuilnisbelt
  290. Hervormingsstreven in het vizier
  291. De Zwitserse meta-democratie als blueprint voor Belgie en Eu
  292. De beste remedie tegen de tekortkomingen van de democratie is meer democratie
  293. Elektronisch Referendum Liefkenshoektrac
  294. Na Berlijn en Hamburg: ook in Bremen nieuwe referendum
  295. Direct Democracy Now!
  296. Minister Freya Van den Bossche in gesprek met Hugo Camps
  297. Gemeentevrijheid in historisch perspectief
  298. Burger mag grote werken niet lamleggen? Referenda mogen enkel in verkennende fase?
  299. Hoe de Zwitserse en de Amerikaanse directe democratie elkaar beinvloedden
  300. Directe democratische partijen
  301. IJsland : "neen", de belastingplichtigen zullen niet betalen!
  302. Workshop - Politiek zonder politici
  303. Arrest geveld inzake het beroep tegen de afgewezen volksraadpleging over districtsbesturen in Gent
  304. Diplomademocratie
  305. Initiatief mislukt om via een referendum de directe democratie te versterken
  306. Firmenspenden verbieten
  307. Gemeentevrijheid als redding van Europa?
  308. Politics without Politicians
  309. De EU schaadt de Europese idee
  310. IJsland houdt referendum over Icesave-akkoord op 6 maart
  311. De Omnibus voor directe democratie reisde door Zuidoost Europa
  312. The EU and Democracy do not match
  313. Minaretten
  314. Zwitserland stemt voor verbod op bouw minaretten
  315. Catalanen stemmen voor onafhankelijkheid in referendum
  316. Dhimmi's, democratie en dictatuur
  317. SPD-voorzitter voor nationale referenda
  318. Europees verdrag inzake inspraak van burgers op lokaal bestuur
  319. Herentals stemt over verdwijnpaal
  320. Volksraadpleging Zwijndrecht definitief van de baan
  321. Een gids door enkele documenten
  322. Global Forum on Modern Direct Democracy
  323. Onderwijsvernieuwing en Democratie
  324. Alsnog referendum in Zwijndrecht?
  325. Wakkere Antwerpenaars stoppen BAM-tanker
  326. Zwijndrecht krijg toch geen referendum
  327. Vooral hooggeschoolden stemden over Lange Wapper
  328. Stormloop aan Sportpaleis blijft uit
  329. 7 sur 7 en Democratie.Nu
  330. GVA en Democratie.Nu
  331. Enkele commentaren bij de eerste Antwerpse volksraadpleging
  332. Een nieuw referendum bij een nieuw tracé
  333. Van Peel hardnekkige tegenstander democratie
  334. Directe democratie smaakt naar meer
  335. Referendum in Waasland?
  336. De Gewone Sabotage
  337. Persaandacht Actie Democratie.Nu
  338. SP.A steunt bindende volksraadpleging niet
  339. Lange Wapper is kwelgeest voor publiek-private samenwerking
  340. Geen gewone zondag in Antwerpen
  341. Democratie.Nu in de Online Streekkrant
  342. Persmap van Democratie.Nu
  343. Persbericht van Democratie.Nu
  344. Berlijnse rechters sterken directe democratie
  345. Democratie.Nu actie nav Oosterweelvolksraadpleging
  346. Een democratische hoogdag
  347. Het referendum als democratisering van de politiek
  348. In een democratie beslissen de burgers soeverein
  349. Directe Democratie en Bart De Wever
  350. Nieuw Iers referendum op 2 oktober
  351. Invoering van het nationale referendum in Duitsland.
  352. Duitse kink in de EU-kabel?
  353. Ook referendum Oosterweel in Zwijndrecht?
  354. Zwitsers volksinitiatief over het onderwijs
  355. Blanco stem gaat niet naar meerderheid
  356. De kwelgeest Lange Wapper
  357. Pak meer blanco en ongeldige stemmen op 7 juni '09
  358. Meeste dubbelkandidaten bij LDD en VB
  359. Schijnkandidaten verspilden bijna 850.000 voorkeurstemmen
  360. Videoreportage van Mehr Demokratie: Vaterstetten stimmt ab
  361. Uitwassen van de particratie
  362. Burgerinitiatief in Nederlands Brabant
  363. Verbeterde voorwaarden voor referenda in deelstaat Bremen
  364. Global Forum on Modern Direct Democracy
  365. Democratische sprokkels uit Duitsland - mei/juni 2009
  366. Lissabon-oordeel (2) : het 'maar' uit Karlsruhe zal nog lang nazinderen
  367. Belangrijkste voordelen directe democratie
  368. Het Lissabon-oordeel uit Karlsruhe: "Als de EU een staat wordt, moet Duitsland eruit stappen"
  369. Groenland krijgt meer zelfbestuur
  370. Democratie en economie
  371. Mike Gravel: 'Never trust a representative government!'
  372. Burgemeester wil geen referendum
  373. 3.400 willen referendum over Markt in Tielt
  374. Er komt bijna zeker een referendum over verkeersvrij maken Markt in Tielt
  375. 67% van de Zwitsers zegt JA tegen complementaire geneeskunde!
  376. Milieueffectenrapport Lange Wapper werd vervalst
  377. Niemand geloofde nog in verbreding
  378. Heel veel referenda houden, kan Belgi
  379. Vertrouwen in politici en bankiers nooit lager
  380. Een verkozen parlement is overbodig en schadelijk
  381. In Zwitserland eten de partijen niet uit de staatsruif
  382. Hamburg: burgers dwingen nieuwe kieswetgeving af (Update 3 - 31 mei)
  383. Kan een ander kiesstelsel de Belgische politiek saneren?
  384. Stem massaal blanco ... om uw stem terug te krijgen
  385. Izegem : Actiecomit
  386. Oosterweelverbinding: Referendum is wellicht niet meer nodig
  387. Het einde van de grondwet?
  388. Democratische sprokkels uit Duitsland - april 2009
  389. het Schipdonkkanaal: 'Ik wist van in het begin dat het onmogelijk was'
  390. 85 procent vertrouwt politiek niet meer
  391. Thuringen: Parlement keurt referendumvoorstel 'Meer democratie in Thuringse gemeenten' goed
  392. 30/04 - The Re-Bel Initiative's inaugural public event
  393. Over de scheiding der machten
  394. Principes van een vrije en democratische samenleving. Zonder parlementsgebouw, kan dit?
  395. Overheid zonder recht, recht zonder overheid
  396. Democratische verkiezingen? De partijen hebben al beslist wie 'wij' zullen 'verkiezen'
  397. Knipsels april 2009
  398. 3 stades et 7 modalites pour la democratie
  399. Schijnkandidaten en kiezersbedrog
  400. De opmars van een wereldregering
  401. Democratie voor de elite
  402. België: Noch rechtsstaat, noch democratie
  403. Verkiezingsbedrog moet afgestraft worden
  404. Een blablabla Parlement
  405. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum - Hoofdstuk 2 - Deel 2
  406. Particratie is geen democratie
  407. Democratische sprokkels uit Duitsland - februari & maart 2009
  408. Knipsels maart 2009
  409. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum - Hoofdstuk 2 - Deel 1
  410. De 'ijzeren wet van de oligarchie' (Michels) als verklaring voor de politieke dynastie
  411. Knipsels februari 2009
  412. Referendum in Bolivia. Een reus ontwaakt
  413. Knipsels januari 2009
  414. Democratische sprokkels uit Duitsland - januari '09
  415. Partijtucht: sluipend gif voor de democratie
  416. Directe Democratie als remedie voor Belgi
  417. De logica van de democratie
  418. Bedenkingen over de scheiding der machten
  419. Democratie en natuurrecht
  420. Voorbij de staatshervorming
  421. Persbericht: Directe democratie in opmars in de wereld
  422. Democratische sprokkels uit Duitsland - december 2008
  423. politiek beu
  424. Het burger-ei: traject en publicatie lokale burgerparticipatie - 16 december 2008
  425. Austrian minister quits over EU referendum clause
  426. Knipsels december 2008
  427. Itenera Instituut: België is onbestuurbaar
  428. Referendum over stemplicht
  429. Vlaamse Regering keurt ontwerpdecreet tot wijziging van het gemeentedecreet goed
  430. Ademloos - reactie op reclameblad van BAM
  431. Knipsels november 2008
  432. Voters in 36 USA states are set to decide 153 ballot propositions in November 2008
  433. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum - Hoofdstuk 1
  434. Vrijwillige Slavernij - deel 3
  435. Vrijwillige Slavernij - deel 2
  436. Vrijwillige Slavernij - deel 1
  437. Opstand!
  438. Meer dan 150 referenda in de VS op de dag van de presidentsverkiezingen
  439. Socialistische partijen knallen superdatabank voor politie af
  440. Big Brother
  441. Prijs van "democratie": 212.364.760 euro
  442. Heeft de burger nu meer beslissingsmacht dan 10 jaar geleden?
  443. Eerste World of Direct Democracy Forum - Verslag van uit Aarau
  444. Eerste World of Direct Democracy Forum - verslag van uit Aarau
  445. Zwitserland als voorbeeld van veiligheid: veiligheid en wapenbezit gaan samen
  446. De CDU saboteert de burgerdemocratie in Thuringen
  447. No Means No
  448. Op 4 maart 2008 is de wereld voorgoed veranderd!
  449. Zwitserland en complexe institutionele thema's
  450. Knipsels oktober 2008
  451. Is de EU democratischer dan België
  452. Dehaene heeft een levensgroot probleem met de democratie
  453. Welk Vlaanderen willen we? Kijk naar Zwitserland
  454. Werkloosheid in Zwitserland fenomenaal laag
  455. Deelstaten bepalen staatshervormingen en bevoegdheidsoverhevelingen
  456. Recall van Arnold Schwarzenegger
  457. Knipsels september 2008
  458. Vier direct democratische initiatieven
  459. Steun Oosterweel referendum
  460. Knipsels augustus 2008
  461. Confederale chaos
  462. Nipte meerderheid schaart zich achter referendum Baskenland
  463. knipsels juli 2008
  464. Het hervormen van een staat
  465. Nog commentaren op de brullende Ierse tijger
  466. Het Vergeten Democratisch Verleden van Fosses-la-Ville
  467. Save Our Water Resources
  468. Dokters dienen vraag tot Wapperreferendum in
  469. Directe democratie levert meer welvaart en welzijn op
  470. Hoorcommisie over Lissabon in Vlaams Parlement
  471. De Wakkere Burger screent nieuwe inspraakprocedures
  472. NO means NO
  473. Commentaren op de brullende Ierse tijger
  474. Vivant steunt referendum voor Oosterweelverbinding
  475. Blokkeringsmemen herkennen
  476. Die verdomde Ieren toch!
  477. Waar BHV echt over gaat
  478. Geheim is iets wat we niet mogen weten.
  479. Een karikatuur van de Ierse nee-stem
  480. Nieuwe Europese Conventie.
  481. Beckerich
  482. Waarom een Iers Neen ook voor u belangrijk is
  483. Ieren stemmen verdrag van Lissabon weg
  484. België heruitgevonden
  485. Politiek blijft benoeming ambtenaren sturen.
  486. Zwitsers stemmen tegen strengere naturalisatieregels
  487. We zijn op weg naar een dictatuur in Europa!
  488. Timosjenko belooft referendum over NAVO
  489. EU bang van Iers referendum
  490. Tempelhof gaat dicht
  491. Zwitsers mogen zich uitspreken over toplonen
  492. Die vervelende democratie toch
  493. Het vrije woord en dreiging met geweld
  494. Waarom onderwijs?
  495. Kamer keurt het Verdrag van Lissabon goed
  496. Hebben we nog een Vlaams Parlement nodig?
  497. Referendum over flat tax te Obwalden
  498. Kleine berichten maart 2008
  499. Van onze correspondent in Berlijn - maart 2008
  500. Referendum blokkeert verkoop van de elektriciteitsleverancier.
  501. Hongaren stemmen tegen economische hervormingen
  502. Iers referendum wordt genegeerd.
  503. Platform Volksraadpleging EU roept op tot debat over Verdrag van Lissabon
  504. Geen referendum over grote projecten in Herent.
  505. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent de invoering van het referendum
  506. Knipsels januari 2008
  507. Verdrag van Lissabon zet Europa op de verkeerde weg
  508. Referendum over staatshervorming
  509. Het tanend democratisch ideaal van de Belgische socialisten.
  510. Luisteren politici naar u?
  511. Leysen zijn meerderheidsstelsel stuit op protest
  512. Brussel, de staatshervorming en directe democratie
  513. I want a referendum
  514. Staatsbeslag en individueel welbevinden
  515. Denkend aan Sint Kilda
  516. Federalisme en democratie
  517. Europa wil niet weten van democratie
  518. Despotisme versus volksraadpleging
  519. Stad verslikt zich andermaal in Kouter
  520. gevangenisstraf voor het inzamelen van handtekeningen voor een referendum
  521. Wie laat ons mee beslissen?
  522. Groen! wil volksraadpleging over Verdrag van Lissabon
  523. En waarom geen asymmetrische staatshervorming?
  524. Waarom doet het parlement niets?
  525. Open brief aan premier Guy Verhofstadt
  526. Hoe de Duitse kiezers in ijltempo mondiger worden
  527. Nieuws van het Referendum Platform
  528. De zetelcarrousel
  529. Denken over democratie en een onvermijdelijke staatshervorming
  530. Hugo Chavez geeft zijn plannen niet op
  531. Nieuw Deens referendum over de invoering van de euro
  532. Wij willen onze zeg!
  533. Europees Referendum Campagne 2
  534. Diverse berichten 11/2007
  535. Thaise burgers zeggen ja over een nieuwe grondwet
  536. Peruaanse boeren willen mijngigant wegstemmen in cruciaal referendum
  537. Referendum in Nijlen over verkeersproblematiek
  538. Costa Rica stemt in referendum voor handelsverdrag met Verenigde Staten
  539. Referendum over Rand kan niet
  540. Cortina kiest voor Zuid-Tirol
  541. Geen tweede referendum in Nederland
  542. Twee voorstellen van de burger in Gent
  543. Federale kieskringen bestaan zo goed als nergens.
  544. Nieuw Pierke: Dialoog over meer democratie en effici
  545. Campaigns from across the EU call for a referendum
  546. Over een echte bescherming van de minderheden
  547. Een Zwitsers (confederaal) democratisch Model voor ons Land
  548. Groeiende vraag naar referendum over het Europees Verdrag.
  549. Hamburg: Referendum over referenda
  550. Het referendum legaliseren
  551. Wij zijn de baas
  552. Raadpleging van Belgische burgers over de toekomst van Europa
  553. Democratie 2000 prijs uitgereikt versie 2007
  554. Tijd voor de tweede Belgische revolutie
  555. PS pleegt sluipende machtsgreep op geheime diensten
  556. We vertrouwen de burger niet
  557. Kanaaleilandje houdt in 2011 referendum over democratie
  558. Zwitsers eisen referendum wapenbezit
  559. Stockholms referendum over tol
  560. Leuvens stadsbestuur loopt niet warm voor participatie
  561. De politieke kaste
  562. Nederlanders willen hoe dan ook Europees referendum
  563. Voor een nieuw EU-referendum!
  564. VVD heeft opnieuw lot EU-referendum in handen
  565. Een gezonde stemming?
  566. Christen-democratie en referendum
  567. Op naar volgend EU-referendum
  568. Nieuw EU-verdrag democratisch ingevoerd?
  569. Links en rechts
  570. Vertrouwen
  571. De anti-democratische EU
  572. Volksraadpleging over de verkeerscirculatie in Kessel
  573. Platform voor Vrije Meningsuiting
  574. Referendum over de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en over de nachtvluchten
  575. De afwezige staatsburger.
  576. Naar asymmetrische staat
  577. Op zoek naar verdrag zonder referenda
  578. Referendum over Europese grondwet
  579. Référendum
  580. Geen referendum meer in vierde Burgermanifest
  581. First World Conference on Direct Democracy
  582. Reeds 16 Europese petities
  583. Een parlement zonder partijen
  584. Standpunt van de partijen omtrent (In)Directe democratie
  585. Tien Attac-principes voor een democratisch Europese Unie verdrag.
  586. knipsels-april 2007
  587. De campagne is de boodschap.
  588. Handen af van onze verkiezingen
  589. Nominaties voor Open Parachute-prijs
  590. Democratie.Nu genomineerd voor Open-Parachute prijs
  591. Voorlopig overzicht acties www.artikel33.be
  592. knipsels
  593. Tsjechisch sprookje
  594. Referendum over macht van politieke partijen
  595. Referendum Portugal: abortus niet langer een misdrijf
  596. Verslag debat: democratie in België?
  597. persbericht lancering campagne "Artikel33.be"
  598. De kiesdrempel
  599. Democratie zonder nonsens
  600. Conferentie in Berlijn 23-25 maart
  601. campagne verkiezingen 2007
  602. De burger aan de macht? Rechtstreekse democratie vanuit rechtseconomisch perspectief
  603. lezing Arthur De Decker
  604. ¿Qué es lo que pretendemos?
  605. ¿Quienes somos?
  606. Vlaanderen onafhankelijk?
  607. Nieuw nummer van Athene is uit
  608. "Democratische Donderdag" - infoavond Democratie.Nu
  609. Het razende schaap van de Franse revolutie
  610. Dedecker voor directe democratie
  611. Zwitsers stemmen voor verdere steun aan Oost-Europa
  612. Nederland en het Referendum
  613. Het referendum in België: natte droom of haalbare kaart?
  614. Vrij Informatie Netwerk
  615. Tussen controle en veiligheid
  616. Campagne voor het Europees Burgerinitiatief
  617. Zwitsers stemmen voor een strenger asielbeleid
  618. Geef de macht terug aan de burger
  619. De Belgische democratie faalt
  620. referendum over abortus
  621. Panamezen stemmen voor verbreding kanaal
  622. Miljoen EU-burgers vragen afschaffing pendelparlement
  623. knipsels
  624. Aansluiting bij Rusland
  625. Democratie.Nu lanceert Search-Democracy.net
  626. Referendum te Merchtem afgewezen
  627. Referendum op komst in Poperinge?
  628. Grondwetsherziening?
  629. Duitsland: directe democratie op bondsniveau?
  630. Nordrheinland-Westfalen : de actie is gestart.
  631. Democratie zonder politiek?
  632. Een Canadees debat
  633. Vlaams Blok voorstander van het referendum
  634. Dehaene slaat weer toe
  635. Verlies voor de groenen in Hessen
  636. Vlaamse socialisten moeten kleur bekennen
  637. Gents actiecomité roept op om ongeldig te stemmen
  638. Een belangrijke juridische overwinning voor de direkte democratie in de USA
  639. Conferentie in Boedapest en overleg in Rome
  640. Europees netwerk voor direkte democratie
  641. De komende referenda in Zwitserland
  642. Belangrijke nieuwe onderzoeksresultaten aan de universiteit van Zürich
  643. Reginald Moreels
  644. Ludo Dierickx
  645. Uittreksel toespraak Guy Verhofstadt over politieke vernieuwing
  646. Het nieuwe offensief tegen direkte democratie
  647. Welke democratie?
  648. Slaafse parlementsleden
  649. Nieuw offensief tegen de vrije meningsuiting
  650. Europese vetpotten
  651. Breed draagvlak voor het referendum in Nederland
  652. Liegen mag
  653. Vrije meningsuiting op politiek correcte wijze
  654. De representatieviteit van de verantwoordelijkheid
  655. Argumenten tegen democratie
  656. De moeizame weg naar de invoering van het volksinitiatief in Minnesota
  657. De referenda in Californië, 7 maart 2000
  658. Het republikeins genootschap
  659. Handtekeningactie voor nieuwe verkiezingen in Oostenrijk
  660. Verhofstadt en de paarse democratie
  661. Aan de verre horizont: de daadwerkelijke democratie
  662. Het wonder van de verlichting
  663. Een onthullend arrest
  664. Bedreiging van het recht op vrije meningsuiting
  665. De aanval tegen de burgerlijke vrijheden: berichten van het front
  666. Het ultieme mysterie schuilt in de ratio
  667. Seborga: we the people...
  668. Burgerzin en democratie: enkele nieuwe onderzoeksresultaten
  669. De noodzaak van de geheime stemming
  670. Di Rupo en de directe democratie
  671. Naar een Vlaams referendum op volksinitiatief?
  672. Verhofstadt-groep beraamt aanslag op democratie
  673. Democratie in België is een schijnvertoning
  674. Verzoekschrift sociale woningen
  675. Bespiegelingen bij de verkiezingen
  676. Verdacht stemadvies
  677. Van Peel spreekt
  678. Het Nederlandse Bijlmerschandaal
  679. Boeken van Daniel A. Smith en Peter Schrag over democratie
  680. Het paternalisme van de Gentse politieke klasse
  681. Autopsie van een volksinitiatief in Gent
  682. De schadelijkheid en schandelijkheid van politieke partijen
  683. Update: de huidige partijstandpunten
  684. Democratie en economie
  685. Het jaarverslag van de Vlaamse adviescommissie voor volksraadplegingen
  686. Directe democratie: hoeveel moet dat kosten?
  687. Volksraadplegingen in Vlaanderen: de stand
  688. De nieuwe wet op de volksraadplegingen
  689. België: hoe de politieke klasse de directe democratie afblokt
  690. Nederland en Berlijn: de politieke klasse tegen het referendum
  691. Correctief referendum in Nederland geblokkeerd
  692. Referendum te Ittre
  693. Het nieuwste argument tegen directe democratie
  694. Belangrijke studie over naïef cynisme
  695. Directe democratie en belastingsfraude
  696. Oregon: offensief van parlement tegen het referendum op volksinitiatief
  697. Mississippi: poging van parlement om volksinitiatief te kelderen mislukt
  698. Nordrhein-Westfalen
  699. Beieren: voldoende handtekeningen
  700. Berlijn: een zwarte dag voor de directe democratie
  701. Duitsland: naar het referendum op volksinitiatief op federaal niveau
  702. Beperkte herverkiesbaarheid
  703. Geld en volksinitiatief
  704. Directe democratie en het Zwitserse isolationisme
  705. Enkele historische gegevens in verband met directe democratie in Zwitserland
  706. Een historische kans!
  707. Sharia in Nederland?
  708. Documenten van de Verlichting (I)
  709. Slimme wetgeving
  710. Het zogenaamde politiek cynisme
  711. Referendum geëist te Fleurus
  712. Beieren: het grondwettelijk hof tegen de directe democratie
  713. Verpletterende meerderheid voor de invoering van directe democratie in Texas
  714. Italië: deelnamedrempels en de maffia
  715. New Jersey: initiatief voor de invoering van het referendum.
  716. Denver (Colorado): aanval tegen het burgerreferendum
  717. Nederlandse toestanden - deel II
  718. Paars en paars is twee: waar gaat de SP naartoe?
  719. Een anti-democratische mythe
  720. Het surrealisme van de Belgische politiek
  721. Directe democratie in Venezuela?
  722. De november-referenda in de USA
  723. Initiatief voor vrije schoolkeuze in Michigan
  724. Mark Eyskens over het referendum
  725. Politieke dictatuur in Schleswig-Holstein
  726. Duitse toestanden
  727. Berichten uit het Noorden
  728. Philadelphia II
  729. Is Europa te democratisch?
  730. Californië: volksinitiatief over electronisch stemmen
  731. Nebraska: gunstige uitspraak voor het referendum
  732. Vrije meningsuiting
  733. Directe democratie en de doodstraf
  734. Documenten van de Verlichting (II)
  735. 21 mei: referenda in Zwitserland en Italië
  736. USA: directe democratie en landsconservatie
  737. USA: een stille belastingsrevolutie?
  738. Het referendum en de Belgische grondwet
  739. Nederland: tijdelijke referendumwet ingediend
  740. Democratie invoeren in ons land
  741. Drole de guerre (2)
  742. Memes en propaganda
  743. Propaganda begrijpen
  744. Democratie als witte magie
  745. Voorstel reglementering Vlaamse volksraadpleging
  746. Wetgeving rond directe democratie
  747. U wordt waargenomen
  748. Ierland: nieuw referendum over Nice
  749. We the people...
  750. Merkwaardige initiatieven in Californië
  751. Vlaams Blok voor referendum
  752. Duitse Bundestag verwerpt directe democratie
  753. Referenda gehouden in Amsterdam, Utrecht, Son en Breugel
  754. Nederland na de verkiezingen
  755. Drole de guerre (5)
  756. U wordt opgevoed
  757. Een democratische partij
  758. Journalisten en hun stem
  759. Van democratie is geen sprake...
  760. Seattle's verzonnen toespraak & de raadpleging van het verzuurde Vlaamse volk
  761. Twee zielen in Verhofstadt's borst
  762. Balkenende tegen referendum over uitbreiding EU
  763. Parlementaire illusies
  764. Het goede leven
  765. Nieuw Gents referendum?
  766. Publieke steun voor vrij spreekrecht krimpt in USA
  767. Merkwaardig referendum in Norfolk
  768. Alliantie Spirit en SP.A krijgt het woord 'referendum' niet over de lippen
  769. Vlaams Blok wil referendum over burgerschapsproef
  770. Referendum in Duitstalig België?
  771. De standaard over het referendum
  772. Nieuw pamflet van Verhofstadt
  773. Moet berichtgeving waar zijn?
  774. Japanse burger wantrouwt politici
  775. De politieke klasse tegen het volk: Amerikaanse ervaringen
  776. Frans van den Enden: de vergeten vader van het democratisch ideaal
  777. Quo Vadis, Europa?
  778. Vrij spreekrecht voor alle burgers
  779. Geen democratie in Ekeren
  780. Geen secessie voor Hollywood en San Fernando Valley
  781. Strijd voor symbolen in Bolzano
  782. NVA tegen democratie
  783. ‘Leefbaar Nederland' voor directe democratie
  784. Marc Elchardus en de (directe) democratie
  785. Vrij spreekrecht voor alle burgers
  786. Drole de guerre
  787. Weerstand tegen democratie
  788. Het nieuwe Estatut
  789. De Grote Illusie heeft toegeslagen
  790. Ons kiessysteem is niet altijd zo democratisch
  791. Ook PS bedient 'Eigen Volk Eerst
  792. Europa heeft er een land bij
  793. persknipsels
  794. Actiecomitè wil referendum afdwingen rond parkeerbeleid
  795. Italië wijst grondwetswijziging af
  796. Géén respect
  797. De vraagstelling in volksraadpleging en referenda
  798. Het democratisch beleid in de veranderende samenleving
  799. Hoe in uw gemeente referenda mogelijk maken?
  800. Volksdictatuur
  801. Eerste online referendum in Zwitserland
  802. Ward Beysen pro directe democratie
  803. Het goede leven
  804. Liegen in Malta
  805. Ondertussen in Somaliland
  806. Oorlog of democratie
  807. Referenda in de kandidaat-lidstaten
  808. Peilingen (België)
  809. Peilingen (internationaal)
  810. Directe democratie: effecten op de geïnformeerdheid van de burger
  811. Geluk en zelfbeschikking
  812. Bart Somers
  813. Uniek referendumstelsel in Amsterdam
  814. Onze progressieve pers
  815. Wetsvoorstel voor niet-bindend referendum in Luxemburg
  816. Hamburg: vakbonden bekomen referendum tegen privatisering
  817. Vier Fransen op vijf voorstander van democratie
  818. Britten voor referendum over Europese grondwet
  819. Het particratisch argument
  820. De Antwerpse perikelen vanuit democratisch oogpunt
  821. Verzwijgen is goud
  822. Notities bij de voorbije verkiezingen
  823. Quotes uit de politiek
  824. Ervaringen met het gemeentelijk referendum in Duitsland: een inventaris van de "duivelse details"
  825. Partijdige televisie
  826. Europese peilingen
  827. Democratie smaakt naar meer
  828. Catalonië stemt voor meer autonomie
  829. Eerste burgerinitiatief volgens nieuw gemeentedecreet
  830. Voor een meer menselijke en meer democratische samenleving
  831. Tegen het paternalisme! Voor vertrouwen in het volk!
  832. Geen verlengde minderjarigheid voor de burgers!
  833. De échte vernieuwing: directe democratie in Zwitserland
  834. Interview met Bruno S. Frey (DE)
  835. Nieuw Europees netwerk voor directe democratie verbindt 19 landen
  836. Het Witte Manifest
  837. reactie op ¨Van der Maelen acht invoering referendum na 2003 haalbaar"
  838. Wie neemt verkeerde beslissingen?
  839. Voor wie is het referendum bedreigend?
  840. Geweld, democratie en multiculturaliteit
  841. Petitie "Europees parlement op een plek"
  842. Montenegro kiest voor onafhankelijkheid
  843. What we do
  844. What we want
  845. Who we are
  846. Qu’est-ce que nous faisons?
  847. Qu’est-ce que nous voulons?
  848. Qui sommes nous?
  849. Nieuwe functies op de website
  850. Referenda en de wil van de burgers
  851. NEWSLETTER #15
  852. Burgerinitiatief mogelijk bij gemeenteraden en districten
  853. Enkele presentaties uit Nederland
  854. Uitnodiging voor de eerste presentatie in Nederland van de campagne voor het Europees Burgerinitiati
  855. Mensenrechten en democratie
  856. Darwinisme en democratie
  857. Democratie bij de Atheners
  858. NEWSLETTER #14
  859. Bepaalt de burger weldra mee de politieke agenda?
  860. Français
  861. Athene nr. 8 is uit - Het parlementaire stelsel
  862. mail ons
  863. Conferentie in Brussel 23-24 maart
  864. Montenegro plant eerst afscheidingsreferendum en dan snel EU-lidmaatschap
  865. Buurtbevraging in Mechelen
  866. Iedere partij haar Vlaamse Grondwet
  867. Decisive weeks lying ahead
  868. Direct democracy
  869. Omdat een andere politiek nodig is
  870. Democratie.Nu heeft u nodig!
  871. Democracy International Newsletter #13
  872. Vrij spreekrecht is absoluut
  873. The European Citizens’ Initiative
  874. Economie, democratie en het geluk
  875. Democratie maakt gelukkig
  876. Kom mee betogen!
  877. Oproep voor een nieuwe, Democratische conventie
  878. Nederland introduceert Burgerinitiatief
  879. Vlaams Parlement ontzegt burger uitspraak over Europese grondwet
  880. Nieuwsoverzicht van www.directe-democratie.nu
  881. Time for Citizens to take the Initiative
  882. Stappenplan naar gemeentelijke referenda
  883. Voor de vrijheid van meningsuiting
  884. Over de vrijheid van meningsuiting
  885. Vlaanderen moet veto tegen volksraadpleging herroepen
  886. Democracy International lanceert oproep voor een democratische Conventie
  887. credits
  888. 5 stemmen tegen 10 stemmen voor
  889. DI NEWSLETTER #12
  890. Van particratie naar democratie
  891. De mythe van de Goede Dictator
  892. Vrijheid, democratie & secessie
  893. Politieke klasse blijft doodsbang voor oordeel volk
  894. Meerderheid Nederlanders voor referendum over EU- toetreding van Turkije
  895. Belg verliest zijn geloof in het EU-lidmaatschap
  896. Schwarzenegger en directe democratie
  897. Congo houdt referendum over nieuwe grondwet
  898. Is België echt een democratie?
  899. Zwitsers kiezen voor verbod transgene teelt
  900. Het dierbare België
  901. DI-NEWSLETTER #11
  902. De kikker en de politiek
  903. Historiek tot 2002
  904. Referendum bij Picanol over het generatiepact
  905. Laten we de stemplicht afschaffen.
  906. Historiek tot 2005
  907. Wat is en doet Democratie.nu ?
  908. Organisatie van WIT
  909. Wat is directe democratie?
  910. Newsletter #10 http://www.democracy-international.org
  911. Het einde van de particratie?
  912. Democratie.nu-nieuwsbrief 57
  913. Democratie.nu-nieuwsbrief 58
  914. Democratie.nu-nieuwsbrief 59
  915. Democratie.nu-nieuwsbrief 61
  916. Geen Volksraadpleging? Stop dan Ratificatie!
  917. Aangeleerde hulpeloosheid
  918. STOP de ratificatie van de Europese Grondwet in het Vlaams Parlement
  919. Telt Ieders mening mee?
  920. Kenianen wijzen nieuwe grondwet af
  921. N-VA slikt voorstel in
  922. Het complotdenken ondergraaft de democratie
  923. Het pad van de innerlijke opstand
  924. Bevolking met kluitje in het riet
  925. Over eindtermen en burgerzin
  926. Wij vragen hoorzittingen, een debat en een volksraadpleging.
  927. 'Truc met het volk' is boerenbedrog
  928. Schwarzenegger bijt in het zand
  929. Wijsheid voor de massa?
  930. over deze website
  931. History
  932. Toelichting door Jef Sleeckx van het verzoekschrift Debunne-Sleeckx-Van Outrive op 8 november 2005
  933. Hoe doden we een volksbesluit?
  934. Brazilianen wijzen verbod op vuurwapens van de hand
  935. Wahlstreik!
  936. politiek algemeen
  937. Reactie op "Het probleem met de wakkere burger"
  938. boeken en artikels
  939. Interview Jos Verhulst
  940. Het verdiepen van de democratie
  941. Persbericht Democratie.nu
  942. Witte Werf maart 1999
  943. Witte Werf mei 1999
  944. Witte Werf augustus 1999
  945. Witte Werf oktober 1999
  946. Witte Werf november 1999
  947. Witte Werf december 1999
  948. Witte Werf april 2000
  949. Witte Werf mei 2000
  950. Witte Werf december 2001
  951. Witte Werf februari 2002
  952. Witte Werf juni 2002
  953. Witte Werf oktober 2002
  954. Witte Werf december 2002
  955. Witte Werf april 2003
  956. Witte Werf juli 2003
  957. Witte Werf november 2003
  958. Witte Werf januari 1999
  959. Witte Werf januari 2000
  960. Over particratie, meerderheid en oppositie
  961. Witte Werf januari 2004
  962. Verzoekschrift komt op dinsdag 8 november aan bod
  963. Wit Bericht 05/09/2001
  964. Wit Bericht 23/03/2002
  965. Wit Bericht 10/04/2002
  966. Wit Bericht 20/04/2002
  967. Wit Bericht 17/05/2002
  968. Wit Bericht 11/09/2002
  969. Wit Bericht 02/01/2003
  970. Wit Bericht 19/01/2003
  971. Wit Bericht 25/01/2003