Nieuws

Democratie.Nu bespreekt de conceptnota Burgerparticipatie van SCHILTZ

1. INLEIDING

 

Democratie.Nu is volksvertegenwoordiger Willem-Frederik Schiltz erkentelijk voor zijn conceptnota: het laat toe om gefundeerde, omstandige feedback aan te leveren op een aantal pijnpunten van ons bestuurlijke systeem. 

 

 

Geheel in de geest van de conceptnota - actieve burgerparticipatie mét impact -  becommentarieert de beweging voor directe democratie de verschillende liberale voorstellen. Het expertisecentrum over directe democratie brengt concrete voorstellen aan die - indien daadwerkelijk geïmplementeerd - de volkssoevereiniteit invoeren.

 

Want, zo onthult het SCP-onderzoek waarop Schiltz zich beroept: “Over de praktische invulling van de democratie, de politiek dus, is men minder tevreden. Er is veel kritiek op gekozen politici en grote steun voor meer inspraak van burgers en meer directe democratie (o.a. referenda over belangrijke kwesties, het kiezen van de burgemeester).” Het SCP-onderzoek benadrukt: “Toekomstig onderzoek moet zich richten op problemen met representatie in brede zin. Eén van de zorgen over moderne westerse democratieën betreft het vraagstuk van representatie: traditionele vormen van institutionele representatie hebben aan het begin van de 21e eeuw hun vanzelfsprekendheid verloren.”

 

Om deze pijnpunten te verhelpen, levert Schiltz een aantal instrumenten aan die moeten aantonen dat - nota bene binnen de lijnen van de bestaande representatieve democratie - nog belangrijke stappen vooruit kunnen gezet worden naar meer democratie.

 

Schiltz’ conceptnota bewandelt 3 pistes.

 

2. SCHILTZ WEG NAAR DEMOCRATISCHE VERNIEUWING

 

1. pro-verkiezingen

2. sterker parlement

3. méér betekenisvolle participatie

 

- oprichten kenniscentrum ‘democratische vernieuwing’

- beleidsnota minister van binnenlands bestuur

- burgerkabinetten (deliberatie)

- afschaffing formele adviesraden

- participatief budgetteren (burgerbegroting)

- deliberatieve peiling (mini-burgertop)

- burgerinitiatief, gevolgd door een gewestelijke volksraadpleging

- transparantie via digitalisering: actieve openbaarheid van overheidsdata.

 

Democratie.Nu vraagt zich - niet geheel zonder verwondering - af: hoe kunnen deze drie pijlers werkelijk leiden tot Democratische Vernieuwing en méér democratie, wanneer we vaststellen dat de voorstellen nét deel uitmaken van het probleem?

 

3. EEN DIRECT-DEMOCRATISCHE BLIK OP SCHILTZ' VOORSTELLEN

 

1. VERKIEZINGEN ZIJN GEEN DEMOCRATIE

 

1.A. verkiezingen werden historisch ingesteld TEGEN (burger)democratie

 

Verkiezingen hebben weinig of niets met democratie te maken, wat men doorgaans ook beweert. Ons huidig politiek systeem is geëvolueerd uit een systeem, door de toenmalige heerser opgericht tégen democratie. Dit systeem werd ‘representatief’ of ‘republikeins’ genoemd en was hoofdzakelijk gebaseerd op verkiezingen. Tijdens deze omwenteling werd er in de meeste westerse landen een ‘electoraal aristocratisch’ systeem ingesteld. In vergelijking met de ‘aristocratie door erfrecht’ was dit al een indringende evolutie. Hoewel, enkel rijken en vooraanstaanden (priesters, notabelen, ...) konden zich kandidaat stellen en deelnemen aan de verkiezingen. Nadien werd het algemeen stemrecht ingevoerd. Iedereen kon nu stemmen of zich verkiesbaar stellen. Omwille van dit democratische ‘element’ verwijst men naar verkiezingen als ‘democratisch’, geheel ten onrechte (Francis Dupui-Déri).  Veel van de zogezegd 'democratische' landen vormen in feite een electorale aristocratie met daar bovenop een sterke ‘particratie’. Meer weten? Check David van Reybrouck over 'verkiezingen'.

 

1.B. verkiezingen zijn weinig geschikt voor de aanstelling van de wetgevende macht (parlement)

 

Verkiezingen hebben weinig met democratie-an-sich (= wetgevende bevoegdheid voor de burgers) te maken: het is een instrument om leiders aan te stellen. Honderd jaar voor de Franse Revolutie werden de boekaniers geleid door de begrippen vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid. In een boekanierkamp werd de kapitein verkozen. Hij kon ook bij stemming afgezet worden. De bemanning - en niet de kapitein - besliste al dan niet om een ander schip of vloot aan te vallen. Ook de oude Grieken (+/- 400 VC) kenden het verkiezingssysteem voor de aanduiding van 'de beste', namelijk om het leger aan te voeren. De wetgevende structuren echter waren gebaseerd op democratische instrumenten, vertegenwoordiging door loting en de volksvergadering. Het verkiezingssysteem voor wetgevende structuren vindt voornamelijk zijn oorsprong in de Romeinse Republiek. Meer info.

 

Verkiezingen werden bijgevolg nooit ingevoerd om het beleid/wetgeving te laten bepalen door de burgers. Bij het aanstellen van leiders zijn verkiezingen wél een aanvaardbaar systeem: bv bij de aanstelling van bekwame mensen aan het hoofd van onze instellingen (zoals rechtstreekse presidentsverkiezingen, burgemeesterverkiezingen, aanstelling van rechters, hoge overheidsfuncties), …

Het principe van verkiezingen leidt op zichzelf tot de selectie van de besten (= aristocratie) en niet tot een vertegenwoordiging door gelijken (zoals bv met loting, wat - indien juist uitgevoerd - een representatief beeld van de samenleving garandeert).

 

 

1.C. de huidige verkiezingen zijn gestoeld op ondemocratische principes

Na de verkiezing - de stijd om de stem van de burger - volgt een tweede strijd, waar de burger niet eens aan te pas komt: de strijd om de coalitie/regering.

 

 

Deze coalitievorming tijdens het verkiezingsproces is fundamenteel ondemocratisch:

- het proces is NIET TRANSPARANT: de burger heeft geen vat op de regeringsvorming: de partijtoppen - niet het volk - bepalen welke partijen in de meerderheid terechtkomen. Het regeerakkoord wordt onderhandeld ver van de openbaarheid en wordt niet door de burgers bekrachtigd.

 

- de coalitievorming (met het cordon sanitaire als bijzondere verschijningsvorm) is een POLITIEK VAN UITSLUITING: de oppositie wordt uitgesloten van beleidsvorming. Kiezers die stemden op een partij die - al dan niet toevallig - in de oppositie belanden, worden eenzijdig buiten spel gezet, vermits zij uitgesloten worden van het wetgevende werk.

 

 Met andere woorden:

- coalities vervormen de kiesuitslag

- bepaalde groepen kiezers worden systematisch en structureel uitgesloten

- ook thema's zelf worden getaboeïseerd, bijvoorbeeld de problematiek van de veiligheid en de immigratie.

 

 

1. D. DE FUNCTIES DIE ER ECHT TOE DOEN WORDEN NIET DOOR DE KIEZER VIA VERKIEZINGEN INGEVULD

De burger verkiest geen regering, burgers hebben geen vat op de regeringsformatie, noch op het regeerakkoord. Men verkiest bovendien geen overheidsfuncties: het is de partijtop die benoemt. De kiezer heeft slechts een beperkt aandeel in de samenstelling van een - a priori - vleugellam parlement.

 

2. HET PARLEMENT KAN GEEN ROL VAN BETEKENIS MEER SPELEN, VERMITS ZE DE VOORBIJE DECENNIA NAGENOEG VOLLEDIG DOOR DE PARTICRATIE WERD UITGEHOLD

 

2.A. Hoe kan een parlement sterker worden, wanneer nét de verkiezingen (en de hiermee gepaard gaande coalitievorming) de kamer van volksvertegenwoordiging in twee snijden - meerderheidsfracties vs oppositie - en dus het parlement geheel verzwakken?

 

 2.B. Officieel is het parlement de wetgevende macht. In werkelijkheid is de regering véél meer wetgever dan het parlement. Het gros van de wetten ontstaan op de tafel van de uitvoerende macht; op zich een flagrante schending van de scheiding der machten en dus van de fundamenten van de rechtsstaat. De regering staat centraal in de politieke beleidsvoering. Het parlement is in de loop van de tijd uitgehold en gedevalueerd van wetgevende macht naar een knikkende stemmachine voor de uitvoerende macht. De besluitvorming gebeurt nu buiten het parlement. Ook de dwingende Europese directieven beknotten vrije wetgevende bevoegdheid door het parlement. 

 

 2.C. Staan parlementariërs niet per definitie machteloos?

- komt een parlementariër in de oppositie terecht: hij/zij is - per definitie - uitgesloten van deelname aan het wetgevende werk

- komt een volksvertegenwoordiger in de regering terecht: hij/zij is gebonden aan een regeerakkoord, dat op de partijhoofdkwartieren werd onderhandeld en iedere democratische legitimiteit mist. 

 

2.D. Zelfs mocht het parlement nog over effectieve macht beschikken, dan nog worden alle volksvertegenwoordigers in hun stemgedrag aangestuurd door de partij(toppen). Omdat deze partijvoorzitters bepalen wie er op een verkiesbare plaats komt te staan, oefenen de politieke partijen de facto een grote macht uit over het stemgedrag van hun volksvertegenwoordigers en verworden zij tot partijsoldaten. In België en Nederland worden nagenoeg alle stemmen door parlementariërs uitgebracht volgens de partijlijn. In Nederland ligt de partijdiscipline op 99,998%.

 

Daarom rijst de vraag: vertegenwoordigt het parlement werkelijk het volk?

 

De grondwet ontkent deze stelling en ook de Raad van State benadrukt dat er van volkssoevereiniteit geen sprake kan zijn 

 

Daarom, stemmen we in werkelijkheid op een volksvertegenwoordiger of eerder

- op een PARTIJSOLDAAT, met handen en voeten gebonden aan de partijdiscipline:

                             - partijgetrouw stemgedrag wordt beloond met een verkiesbare plaats op de lijst of een zitje in het                                            parlement

- wie anders stemt dan het partijstandpunt mag zich aan repercussies verwachten: de parlementariër kan zijn verkiesbare plaats bij de volgende kiesronde of een zitje in parlement wel vergeten + hij/zij wordt uitgesoten van alle activiteiten waarvoor het bezit van de partijkaart essentieel is.

 

- een NATIE-VERTEGENWOORDIGER

 

Met andere woorden: wordt de burger niet gedwongen te ‘kiezen’ (= gedwongen mandatering) voor een - voorgeselecteerde - ‘volks’vertegenwoordiger, die zélf over weinig tot géén enkele keuzevrijheid beschikt? Vertegenwoordigen volksvertegenwoordigers het ‘algemeen belang’ of eerder het belang van ‘de natie’, ‘de partij’, deelbelangen (vb belangenbehartiging van sommige economische sectoren) en het eigenbelang (macht, inkomen, status)?

 

3. PARTICIPATIE LEIDT NIET TOT VOLKSSOEVEREINITEIT

Participatie is een misleidende term. De cijfers zijn ontnuchterend. Zoals een Amerikaanse participatie-studie onthult: slechts een fractie (!) van de participatie-initiatieven in Amerika is de term ‘participatie’ waardig. Dat leidde tot een belangrijk toetsingsinstrument: de participatieladder van Arnstein.

 

 3.A. DE PARTICIPATIELADDER VAN ARNSTEIN

 

Arnsteins participatieladder is opgebouwd uit 8 participatietrappen, gaande van non-participatie (trapladder 1 en 2) over participeren in participatie (trapladder 3, 4 en 5) tot volwaardige participatie (trapladder 6, 7 en 8).

               1. Manipulatie: onder het mom van ‘begeleiding’ en ‘ondersteuning’ worden burgers geïnformeerd,

               geadviseerd, geïndoctrineerd en gekneed naar de ideologie van de machthebber.

 

2. Therapie: hier is sprake van ‘groepstherapie’ vermomd als ‘burgerparticipatie’: burgers worden betrokken in het proces, maar de focus ligt op het ‘opvoeden’ van burgers, op het afbrengen van hun ‘pathologie’, m.a.w. op ‘disciplinering’ en ‘socialisering’ en niet op het bestrijden van de structurele klasse-ongelijkheid an-sich.

 

                à 1 en 2: non-participatie.

 

3. Informering: er is sprake van éénrichtingsverkeer: de informatie vloeit van de overheid naar de burgers in plaats van omgekeerd en veelal hanteert men hierbij een paternalistische visie op de omschrijving van maatschappelijke problemen. De oplossing van een probleem ligt vaak al klaar in de vorm van een voorgesteld plan. Doel van de participatie is om de burgers via educatie en public relations te overtuigen het aangeleverde en voorgeknede plan te aanvaarden. Er wordt geen weerwerk of onderhandeling mét impact van de burger toegestaan.

Voorbeelden: kant-en-klare draaiboeken of modelcontracten worden aangeboden onder het mom van ‘support’. Vaak is de uitleg te technisch en wordt deze informatie niet altijd even goed begrepen door de participanten. Andere ingezette instrumenten: het nieuws, pamfletten en posters.

Andere voorbeelden: peilingen, vrijblijvende vragenlijsten, buurtvergaderingen, openbare hoorzittingen. Het betreft hier illusoire participatie: burgers worden niet ernstig genomen, er wordt niets met de klachten en adviezen gedaan, burgers kunnen hun wil niet doordrukken.

 

4. Consultatie:

Vbn: peilingen, vrijblijvende vragenlijsten, buurtvergaderingen, openbare hoorzittingen. Het betreft hier illusoire participatie: burgers worden niet ernstig genomen, er wordt niets met de klachten en adviezen gedaan, burgers kunnen hun wil niet doordrukken.

 

5. Bemiddeling: hier zetelt een aantal vooraf geselecteerde burgers - niet representatief voor de ganse bevolking - in de raad. Of, het aantal zetels voor burgerparticipanten in de raden is beperkt, waardoor de burgers nooit over een meerderheid kunnen beschikken. Burgervoorstellen worden steeds weggestemd; er bestaat geen enkele mogelijkheid om de eindbeslissing te beïnvloeden.

Vbn: adviesraden, buurtraden.

 

à 3 en 4 en 5: ‘participeren in participatie’ = illusoire participatie: burgers hebben dan wel geparticipeerd, maar zij ‘profiteren’ niet: participeren is daarom niet gelijk aan zélf beslissen. Er is geen sprake van ‘wetgevende bevoegdheid’ voor de burger. Burgers mogen dan wel spreken en zich uitdrukken, het blijft louter formeel en vrijblijvend en het status quo blijft gehandhaafd. Het ontbreekt de burgers aan ‘muscle’ om de besluitvorming te beïnvloeden. Vaak is de aangeleverde informatie gebrekkig, vertekend of misleidend. Doorgaans wordt de creativiteit van de participanten de kop ingedrukt: de technici en experts dragen vooropgestelde, weinig innovatieve en zuiver bureaucratische oplossingen aan, gericht op deelbelangen. Maw: de experts of procesbegeleiders sturen de participanten al in een welbepaalde richting; de uitkomst werd al op voorhand bepaald. Burgers mogen enkel nog hun akkoord geven of toezicht houden, terwijl hen het zicht op het ganse proces ontbreekt.

 

 

6. Bemiddeling: hier vindt een eerste verdeling van de macht plaats door ‘bemiddeling’ en ‘onderhandeling’. Burgers plannen mee en beïnvloeden de eindbeslissing.

 

7. Delegatie van macht: de burgers bezetten een meederheid van zetels, ze zijn stemgerechtigd en/of kunnen hun veto stellen, er is maximale transparantie van de inkomsten, de cv van de experten is gekend. Er is beslissingsbevoegdheid voor de burger.

 

8. Burgercontrole: burgers staan aan het roer, zijn betrokken en beheersen het programma/project van begin tot einde. Ze verdelen zelf de fondsen, plannen, managen en voeren alles zelf uit. Er zijn geen sturende/storende intermediaire factoren meer.

 

à 6, 7 en 8: vanaf deze trapladders krijgen de burgers de macht om te onderhandelen met de machthebber of verkrijgen zelfs full managerial power. Het doorslaggevende criterium is: ‘van in staat zijn een doorslaggevende invloed uit te oefenen’ tot ‘geheel zélf kunnen beslissen’.

 

 

3.B. SCHILTZ’ PARTICIPATIEVOORSTELLEN IN HET LICHT VAN ARNSTEINS PARTICIPATIELADDER

 

Democratie.Nu toetst Schiltz’ participatie-voorstellen af aan de  participatieladder van Arnstein.

 

Enerzijds is Schiltz zich duidelijk bewust van deze storende, beïnvloedende factoren en levert een aantal belangrijke randvoorwaarden aan die betekenisvolle burgerparticipatie moeten garanderen, zoals:

 

- Impact: "Als je burgers bij het beleid betrekt, dan moeten ze impact hebben. Je kan geen aanbevelingen laten formuleren om ze vervolgens naast je neer te leggen. Je kan geen referendum organiseren zonder de uitslag te respecteren.”

 

- Professionele communicatie- en procesbegeleiding + goede en heldere afspraken.Er is nood aan voorspelbare besluitvormingsprocedures en een transparant proces. Er moet open toegang zijn tot kerndocumenten en gegevens; faire mogelijkheden voor belanghebbenden om input te geven op plannen en een transparant en controleerbaar systeem om de input te verwerken en te integreren in de besluitvormingsprocedure. Beide partijen - politiek en burgers - moeten dezelfde verwachtingen hebben over het proces. Zoniet kan de poging tot participatie leiden tot heel wat teleurstelling en frustratie.”

 

Anderzijds vreest Democratie.Nu dat Schiltz’ voorstellen geheel contraproductief zijn. Geen enkel voorstel beklimt trapladder 6 (volwaardige participatie).

 

Een blik op Schiltz’ participatievoorstellen:

 

* burgerkabinetten (voorstel 3) en deliberatieve peilingen (V5)

* burgerbegroting (V6)

* burgerinitiatief/gewestelijke volksraadpleging (V7) ondersteund door kenniscentra democratische vernieuwing (V1) en middels een beleidsnota, sterk omkaderd door de overheid (V2)

* digitalisering (V9 en V10) en (actieve) openbaarheid/meer transparantie (V8)

 

* Burgerkabinet: “Een burgerkabinet op het Vlaamse niveau en burgerkabinetten op het lokale niveau. Via zo’n deliberatief besluitvormingsproces worden burgers dichter bij het beleid betrokken en dat creëert meer draagvlak voor het beleid.”

 

Volgens Democratie.Nu schuilt het addertje in de (vrij expliciete) disciplinering, de consultatie, de ‘therapie-gerichte aanpak’ die valt af te lezen in zinnen zoals: Zo’n deliberatieve aanpak creëert meer draagvlak voor het beleid.”

 

Deze verborgen disciplinering is niet nieuw. Voorliggende quote van Patrick Janssens is veelzeggend: Wij moeten meer mensen op een intense wijze bij de besluitvorming betrekken. Meer mensen moeten zelf mee over hun toekomst en die van hun gemeenschap beslissen. De huidige vertegenwoordigende democratie laat dat onvoldoende toe. Ook vormen van directe democratie zullen niet volstaan. Daarom moeten we de instrumenten van de politieke participatie herdenken en verfijnen.  Bovenop de vertegenwoordigende democratie kiezen we voor verregaande vormen van participatieve democratie. Die is gemeenschapsvormend en werpt een dam op tegen onverdraagzaamheid en afbrokkeling van het sociale weefsel. We willen zo mensen weer betrekken bij wat er in hun buurt gebeurt en bij wat er over hun buurt wordt beslist. Politiek wordt met de mensen en niet alleen voor de mensen gevoerd. Een grotere vorm van betrokkenheid moet leiden tot betere besluitvorming en dus tot beter beleid. Meer betrokkenheid bij de besluitvorming leidt ook tot een grotere aanvaarding van dat beleid en tot grotere identificatie met de samenleving”. 

In deze tekst wordt directe democratie (en dus de volkssoevereiniteit) afgewezen; het alternatief is ‘participatieve democratie’ met als doel het psychologisch lijmen en sussen van de ontevreden burger. Die burger gelooft onvoldoende in de politiek, wat de besluitvorming hindert. Laat de burger dus participeren, dan zal hij terug in de politiek geloven. In de quote staat letterlijk dat die participatieve democratie de burger zal brengen tot een ‘grotere aanvaarding van het beleid en tot een grotere ‘identificatie’ met de samenleving (in casu het globale kapitalistische bestel).

Samengevat: ‘Participatie’, ‘inspraak’ en ‘deliberatie’ worden ingezet om het beleid te legitimeren én de onvrede van de bevolking te kanaliseren. Participatie stelt het gebrek aan democratie niet in vraag; het legitimeert het politieke bestel door de bevolking de indruk te geven dat ze kunnen meesturen. Hier is de participatie enkel show of windowdressing: participatie wordt ingezet om aan te tonen dat de burger deelnam aan het proces/besluitvorming, terwijl de werkelijke beslissingsmacht ongenaakbaar blijft.

 

 

* Burgertop:Zet deliberatieve peilingen of mini-burgertops op rond belangrijke beleidsthema’s om de geïnformeerde mening van de burgers te weten te komen. Het idee: peilen naar de mening van burgers wanneer ze goed geïnformeerd zijn. De burgers moeten niet zelf met creatieve oplossingen komen, maar simpelweg goed geïnformeerd hun mening geven."  

Moet de geïnformeerde burger kunnen ‘adviseren’, zoals Schiltz stelt? Of moet de geïnformeerde burger dit advies ook bindend kunnen maken en daadwerkelijk kunnen implementeren? Waarom vrijblijvend adviseren wanneer men de mening wil kunnen vertalen in beleid?

 

Schiltz is zich overigens wel bewust van de mogelijkheid tot sturing en ‘kaping’ van het participatieproces, wat échte bottom up-burgerparticipatie in de weg staat. Schiltz stelt voor om de vele formele adviesraden die op het Vlaamse en lokale niveau fel geïnstitutionaliseerd zijn en worden bevolkt door professionele mensen uit publieke instellingen en belangengroepen af te schaffen. “Bouw daarom een kenniscentrum ‘democratische vernieuwing’ uit binnen de bestaande structuren en middelen van de Vlaamse overheid, die de rol van kennismakelaar en procesbegeleider kan spelen met het oog op de verdere ontplooiing van meer democratische vernieuwing. Betekenisvolle burgerparticipatie vergt een professionele omkadering, en de Vlaamse overheid heeft hier een belangrijke rol in te spelen. Een overkoepelende beleidsnota ‘democratische vernieuwing’ van Vlaams minister van Binnenlands Bestuur is noodzakelijk met een duidelijke uiteenzetting van de ambities en een bijhorend stappenplan.”

Democratie.Nu vreest echter dat deze verborgen disciplinering en aansturing niet zal verdwijnen, maar wordt vervangen door een al even stringent overkoepelend overheidskader en aangeleverde participatie-specialisten.

 

* Burgerbegroting (participatief budgetteren): participatie waarbij burgers via een deliberatief beslissingsproces een (beperkt) deel van de publieke middelen een publieke bestemming geven. “Juist wanneer het gaat om geld is betrokkenheid van burgers essentieel. Als het menens is om burgers meer macht te geven, dan gaat het er om met hen te beslissen over het budget."

 

Democratie.Nu merkt op dat België 25 jaar achterloopt op het participatief beheren van het overheidsbudget. De voorlopers bepalen inmiddels 25% van het overheidsbudget. Ook hier loert manipulatie door weinig neutrale procesbegeleiders en aansturende, omgekochte of aangeleverde experten om de hoek.

 

Democratie.Nu stelt dat wanneer het de overheid menens is de burger meer macht te geven zij zélf de hoogte van hun belastingen moeten kunnen bepalen en via referendum kunnen bepalen hoe deze gelden worden besteed. De toewijzing van een tevoren bepaald en beperkt bedrag is te vrijblijvend. 

 

 

* Burgerinitiatief, gevolgd door een gewestelijke volksraadpleging: “De recente studie van het SCP (sociaal-cultureel planbureau) toont aan dat er een groot draagvlak is voor meer inspraak van burgers en meer directe democratie via referenda over belangrijke maatschappelijke kwesties.”

 

Schiltz leverde hiervoor een ontwerp van bijzonder decreet aan.

 

a) dit ontwerp lanceert een volksraadpleging op basis van een initiatief van de bevolking, een parlementair initiatief of een regeringsinitiatief

 

Schiltz’ organieke decreet voorziet tevens in andere procedurele afbakeningen, met name:

 

b) de grootte van de handtekeningendrempel: “Burgers kunnen zelf wetsvoorstellen indienen als ze 100.000 anderen overtuigen hun idee te steunen. Die drempel moet proportioneel zijn met het aantal inwoners. De drempel moet voldoende hoog liggen om het niet te vrijblijvend te maken, maar ook niet te hoog zodat het haalbaar blijft voor geëngageerde burgers.”

 

c) de inzet van een opkomstdrempel

 

d) de formulering van de vraag: een neutrale commissie van experten beslist over de juiste vraagstelling

 

e) de wetgever bepaalde dat welbepaalde gewestelijke aangelegenheden niet vatbaar zijn voor een volksraadpleging. Werden o.a. uitgesloten van een volksraadpleging: internationale verdragen, financiën en begroting van de Vlaamse overheid

 

f) het Vlaams Parlement moet bij stemming de uitslag van de volksraadpleging nog bekrachtigen

 

Schiltz’ conceptnota is een uitnodiging aan het Vlaams Parlement om zich te bezinnen over de wijze waarop een dergelijk bijzonder decreet vorm kan krijgen.

 

Democratie.Nu leverde echter ook een voorstel van bijzonder decreet aan in de vorm van een direct verzoekschrift aan het parlement. Dit werd echter afgewezen, zonder te worden besproken.

 

Democratie.Nu’s voorstel van bijzonder decreet wijkt fel af van Schiltz’ ontwerp van decreet op de volgende punten:

 

a) géén plebiscieten (= referendum op initiatief van de regering of het parlement, overheidsreferenda). Een plebisciet is een nepreferendum: het wordt doorgaans door de politieke elite georganiseerd op een zodanig tijdstip, met zodanige voorwaarden en een zodanige vraagstelling dat - veelal - een vooraf gewenste uitkomst wordt bereikt. Staatsreferenda worden ingezet op cruciale momenten, namelijk:

 

- om steun te verwerven voor het gevoerde beleid

- om een uitweg te vinden nadat het beleid is vastgelopen; zo ontloopt de politiek haar eigen verantwoordelijkheid (‘laat  de burger het maar oplossen’). Hierdoor kan de machthebber nooit verliezen en wordt hij nog als ‘democratisch’ bestempeld ook.

 

Plebiscieten zijn het favoriete instrument van totalitaire naties. Referenda op volksinitiatief vindt men evenwel nooit terug in autoritaire regime. In Zwitserland zijn plebiscieten uit den boze.

 

b) 100.000 is onredelijk hoog voor een vrijblijvende volksraadpleging. Een volksraadpleging staat of valt dan ook met werkbare en realistische uitvoeringsmodaliteiten. Zo is een te hoge handtekeningendrempel volledig contraproductief. 50.000 handtekeningen is ruimschoots voldoende voor een niet-bindende volksraadpleging, waarbij al heel wat mogelijke thema’s op voorhand door de grondwetgever werden uitgesloten. In Zwitserland – het direct-democratische land bij uitstek en qua inwonersaantal goed vergelijkbaar met België – voldoen 100.000 handtekeningen... om de grondwet te wijzigen! Een te hoge handtekeningendrempel ontmoedigt op voorhand elk direct-democratisch initiatief. Daarom is het niet toevallig dat er nog nooit een provinciale volksraadpleging werd georganiseerd.

 

c) géén opkomstdrempel: opkomstdrempels zijn onlogisch en overbodig. De handtekeningeninzameling op zich bewijst dat er bij de bevolking voldoende interesse bestaat om een volksraadpleging over een specifiek thema te houden. In onze buurlanden - waar er geen opkomstplicht bestaat - worden bij de verkiezing van parlement of gemeenteraad ook geen opkomstdrempels geformuleerd. Waarom voor volksraadplegingen - ook zonder opkomstplicht - dan plots wél deelnamequora invoeren? 

d) het zijn de burgers die de vraagstelling moeten bepalen (niet een commissie van ‘neutrale’ experten). Hitler bijvoorbeeld organiseerde in de jaren dertig drie plebiscieten, waarbij hij twee losstaande vragen aan elkaar koppelde.

 

e) géén uitsluiting van onderwerpen: Democratie.Nu ijvert voor de opheffing van deze inhoudelijke uitzonderingsbepalingen. Elke beperking van buitenaf is immers een aanslag op de volkssoevereiniteit. In een authentieke democratie is er geen autoriteit boven het volk en beslist het volk - rechtstreeks – indien gewenst.

 

Elke beperking is ondemocratisch en mist iedere objectieve grond.

 

Wij illustreren dit met twee voorbeelden:

 1. “Stel dat de beperking op financiële aangelegenheden wordt opgegeven, dan zullen de burgers meteen de belastingen afschaffen.” Deze vrees leeft bij de wetgever - maar is geheel ongegrond - vermits het niet strookt niet met de buitenlandse ervaringen. Zo bestaat er in Zwitserland en in Duitsland (op deelstatelijk niveau) absoluut geen beperking voor fiscale onderwerpen én toch bleven onverantwoorde belastingverlagingen uit, noch was er sprake van enige ontwrichting van het staatsbestel.

Wel integendeel: méér directe democratie op fiscaal vlak had zowel een drastische afname van de fiscale fraude, als een drastische afname van de staatsschuld tot gevolg.

 

2. Ook zal het niet mogelijk zijn om een volksraadpleging te organiseren over de internationale en supranationale afspraken van België. Dat is problematisch. Globalisering en  toegenomen internationalisering van de politiek – zowat 70% van de huidige nationale wetgeving wordt inmiddels aangestuurd vanuit Europa - gaan samen met het opgeven van de Belgische soevereiniteit (en een vergaande erosie van onze burgerrechten). Daarom is het cruciaal om over instrumenten te beschikken, teneinde dat proces alsnog te kunnen keren. In een zeker opzicht wordt het zelfs een wedren tegen de tijd. Want de globalisering bouwt aan hoog tempo voort aan allerhande oncontroleerbare supranationale instanties, die de bevoegdheid van de bestaande staatsstructuren steeds meer overnemen. Indien directe democratie niet tijdens de eerstkomende decennia wordt gerealiseerd, is de nationale staatsstructuur zelf volledig weggeveegd en blijft er helemaal niets meer over dat nog kan worden gedemocratiseerd.

 

f) een referendum moet bindend zijn, zoniet degenereert dit direct-democratische instrument tot een - wel erg dure - opiniepeiling en daarvoor werd het nu eenmaal niet ontworpen. Het volk wordt al voldoende geraadpleegd (opiniepeilingen in kranten, enquêtes, onderzoeksinstellingen). Het volk wil vooral zélf kunnen beslissen over cruciale aangelegenheden.

 

Indien het referendum niet-bindend is, kan de overheid de stemming van de volksraadpleging altijd naast zich neerleggen. Dat was niet anders bij het Ierse, Franse en Nederlandse referendum over de Europese Grondwet. Hoewel de meerderheid van het volk het voorstel van een Europese grondwet wegstemde, werd deze grondwet toch - dit maal onder de vorm van een verdrag (= ‘Lisbon Treaty’) - langs de achterdeur binnengesmokkeld. Ook het Oekraïne-referendum was een verplichting tot niets.

 

Participatie verwordt hier tot een ideologische en misleidende zet van de overheid: de openlijk autoritaire concepten waarop België werd gegrondvest zijn niet langer verdedigbaar. Het volk wordt dus voortaan niet meer uitdrukkelijk tot stilzwijgen veroordeeld; het mag voortaan iets zeggen, maar:

- over vooraf geselecteerde onderwerpen

- vrijblijvend, zonder impact

- onder begeleiding en toezicht van professionelen en 'neutrale' experten.

 

4. CONCLUSIE

 

Indien we niet leren uit buitenlandse ervaringen met participatie en de bekende valkuilen voorkomen, zal dit de kloof en het wantrouwen tussen burger en politiek toenemen. De voorgestelde remedie (participatieve democratie) zal erger blijken dan de kwaal (het gebrek aan democratie).

 

Schiltz’ voorstellen blijven binnen-paradigmatisch en betreffen vormen van symptoombestrijding. Ze pakken de wortel van het probleem niet aan: de zieke representatieve democratie in haar huidige vorm. Deze ‘representatieve’ democratie blijkt niet langer legitiem, zoals ook het onderzoek waarop Schiltz zich baseert uitwijst (zie supra). Daarom is het zinloos om binnen het huidige kader de ‘democratie’ te willen verbeteren. De uitwassen van een probleem kunnen niet worden geneutraliseerd door méér van hetzelfde: dit is een logische onmogelijkheid.

 

Daarom is het logisch dat Democratie.Nu’s voorstellen diametraal ingaan tégen de aangeleverde voorstellen. Beide partijen vertrekken vanuit twee fundamenteel verschillende paradigma’s:

 

1. Schiltz beschouwt de directe of participatieve democratie als een noodzakelijke aanvulling op de representatieve democratie, maar niet als een volwaardig alternatief.

 

2. Democratie.Nu beschouwt de directe democratie (de invoer van het bindend referendum op volksinitiatief) als de enige legitieme en democratische standaard besluitvormingsprocedure.  De representatieve democratie verdwijnt hierbij niet, maar is een middel om het bestuur praktischer te maken. Want het kan niet de bedoeling zijn dat er wekelijks referenda plaatsvinden.

De representatieve electorale democratie kan ook worden uitgebreid met vertegenwoordiging door gelote burgers. Het parlement/regering neemt nog steeds het gros van de besluiten, behalve wanneer het volk middels het ophalen van voldoende handtekeningen aangeeft zélf te willen besluiten over een specifieke kwestie. Ook kan het volk middels het bindende referendum op volksinitiatief niet-gedragen wetgeving steeds terugfluiten.

 

 5. DEMOCRATIE.NU’S VOORSTELLEN TOT DEMOCRATISCHE VERNIEUWING: lees verder 

 

door: David Joëts

Forum voor Democratie over referenda

Het is tijd dat we de discussie over referenda een niveau hoger tillen, betogen dr. Rutger van den Noort en dr. Thierry Baudet. Ze trekken de lijnen voor een referenda-agenda 2018.

Zoals veel politieke discussies, is ook de discussie rond het houden van referenda totaal gepolariseerd. Vernieuwing van het referendaproces is nodig om de kloof met de bevolking te verkleinen en gedragen beslissingen te nemen.

De reden om net als in Zwitserland af en toe een referendum te houden is dat tijdens Tweede Kamerverkiezingen vrijwel geen enkele Nederlander het volledig eens is met alle standpunten van de gekozen partij. Het komt dus voor dat (ondanks dat de kiezer het gemiddeld eens is met een partij) op cruciale standpunten de mening van de bevolking afwijkt van de Kamersamenstelling. Op sommige thema’s leidt ons getrapte democratische systeem dus tot een andere uitkomst dan de zogenaamde ”popular vote”: de meerderheid van de stemmen. Alle reden dus om af en toe de bevolking te bevragen op cruciale thema’s.

Meer opties

Het is een illusie dat grote vraagstukken zoals een referendum over de nexit met een simpel ja of nee kunnen worden beantwoord. Tegenstanders van referenda gebruiken dit als argument om zo’n vraagstuk niet voor te leggen aan de bevolking. De eerste vernieuwing van het proces wordt hierbij zichtbaar. Het moet mogelijk worden om referenda te houden met meer dan twee antwoorden. Zo kunnen bijvoorbeeld in de discussie over de nexit er vijf opties worden voorgelegd, uiteenlopend van een verdere versterking van de EU tot het volledig vertrekken uit de EU. Ook teruggaan naar een EEG+-scenario kan dan een van de opties zijn.

Bij een referendum met meerdere opties ontstaat, net als bij bijvoorbeeld de Franse presidentsverkiezingen, de behoefte aan een tweede ronde, waarin de twee meest gekozen opties opnieuw worden voorgelegd aan de bevolking. Als in dit voorbeeld over de nexit de meest gekozen optie is dat Nederland zich losmaakt van de EU, dan neemt deze optie het op tegen de op één na meest gekozen optie: terug naar een handelsunie. De burgers die voor een verdere versteviging van de EU zijn, zullen dan in de tweede ronde massaal op de handelsunie stemmen, omdat dit in hun ogen een gunstiger alternatief is voor een volledig nexit.

Het resultaat is een gedragen besluit, waarbij de Tweede Kamer tussen de eerste stemming en de tweede stemming voldoende tijd moet hebben voor een inhoudelijke discussie en een stemadvies richting de bevolking. De uitkomst van de tweede ronde moet uiteraard bindend zijn.

Tweerichtingsverkeer

In de verte horen we tegenstanders bezwaren opwerpen over de complexiteit van het proces. Dit is pertinente onzin met de ervaring van afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Iedere Nederlander had namelijk de keus uit 1116 kandidaten op het stembiljet, een feest van de democratie. Iedere Nederlander, jong of oud, getalenteerd of niet, heeft de juiste keus gemaakt. Een ander bezwaar is dat de complexiteit van zo’n beslissing beter door experts kan worden genomen. Het is ontegenzeggelijk waar dat de voor- en nadelen van een ingrijpende beslissing duidelijk gecommuniceerd moeten worden, maar in een democratie is het ook belangrijk dat juist de proteststem en de stem van de straat worden meegenomen in een beslissing.

De stem van een hoogopgeleide politicus is niet belangrijker dan die van een gewone Nederlander die iets vanuit zijn onderbuik vindt. Sterker nog: een dienende elite betrekt juist deze stem in zijn uiteindelijke beslissing. Overigens is dit laatste tweerichtingsverkeer. Het is luisteren en bevragen, matig beargumenteerde stellingen serieus nemen, maar ook verwachten dat er wordt doorgedacht over indirecte gevolgen van een besluit.

Regie in Den Haag

Het is een schande dat D66 als de drijvende kracht achter referenda nu zijn handen aftrekt van referenda. Het principe van een referendum wordt alleen verdedigd als de uitkomst in lijn ligt met de mening van het partijkartel. Van de andere kant moeten activistische groepen stoppen met het dreigen met een referendum over ieder onderwerp waarmee een groep in de samenleving het niet eens is.

Hiermee komen we bij een volgende stap naar volwassenheid. De Tweede Kamer moet de regie voeren over de nieuw te vormen referenda-agenda. Deze agenda bevat onderwerpen die referendabel zijn, waarbij ook de bevolking onderwerpen kan aanleveren. In veel buitenlanden wordt driemaal per jaar een rijtje beslissingen voorgelegd aan de bevolking, zonder dat iedereen in een stuip schiet. Bij het vaststellen van de agenda voor het jaar kan dan worden besloten of een referendum enkelvoudig is of gaat lopen over twee ronden, afhankelijk van de complexiteit van het onderwerp.

Ons voorstel is dat in het lopende jaar deze discussie gaat worden gevoerd in de Tweede Kamer met als doel tot een agenda voor 2018 te komen. Zonder vooruit te lopen op de inhoud van de agenda: het verdient aanbeveling dat de Tweede Kamer de intentie uitspreekt volgend jaar een aantal vragen voor te leggen aan de bevolking.

Aan het eind van 2018 kan dit proces geëvalueerd worden. Een van de vragen tijdens het laatste referendum zal helder moeten krijgen in hoeverre Nederlanders referenda willen. Ook hier dient een aantal opties te worden gegeven. Dit metaproces (een referendum over het referendumproces) is tenslotte ook onderdeel van het volwassen maken van dit proces.

Rutger van den Noort werkt in de VS voor een Nederlandse multinational. Thierry Baudet is Tweede Kamerlid voor Forum voor Democratie.

BRON: Reformatorisch Dagblad 25/03/17

NOOT van Democratie.Nu: Forum voor Democratie is de enige nieuwe Nederlandse partij, die de kiesdrempel haalde. De partij wil het Nederlandse kartel openbreken en politieke vernieuwing doorvoeren.  

gents referendum

GENT - Vrijdag wordt een stapel van meer dan 26.000 handtekeningen ingediend om een referendum te vragen over het circulatieplan van Gent. Dat meldt de actiegroep Intelligent Mobiel, die de afgelopen maanden de handtekeningen inzamelde. Het referendum zal waarschijnlijk voor september zijn.

De actiegroep, een samenwerking tussen enkele Gentse burgers en de Gentse N-VA, wil een referendum houden over het nieuwe circulatieplan, dat op 3 april van start gaat. Daarvoor waren de handtekeningen nodig van tien procent van alle inwoners van Gent. Dat wil zeggen: 26.000 geldige handtekeningen van Gentenaars ouder dan 16 jaar. 

De vraag die wordt voorgesteld voor het referendum is Vindt u dat Gent en de Gentenaars beter worden van het voorliggende circulatieplan: ja of neen? Maar de formulering of inhoud van de vraag kan nog aangepast worden in de gemeenteraad.

De gemeenteraad heeft ook het laatste woord over de datum en de vraag die gesteld wordt. Na het indienen van de handtekeningen is ongeveer twee maanden tijd nodig voor het tellen en voor de verplichte informatiecampagne voor het referendum. 

N-VA verklaarde al een referendum te willen in juni, maar het stadsbestuur mikt op september. De zomervakantie is geen optie, omdat veel Gentenaars dan niet thuis zijn. Later dan oktober kan niet. Een jaar voor de volgende verkiezingen, in oktober 2018, mag volgens de wet geen referendum worden gehouden.

Derde referendum

Als er genoeg geldige handtekeningen zijn wordt dit het derde referendum in Gent  Naast het referendum over de Belfort-parking in 1997, was er ook in 1999 een Gents referendum. Het plan was toen om De Lijn te dwingen haar gebruikers in tien jaar te verdubbelen. Op 25 april 1999 werd gestemd, maar omdat slechts 22 procent - niet de nodige veertig procent - van de stemgerechtigde inwoners opdaagde, werden de stemmen niet geteld.

Voor een geldig resultaat is, in tegenstelling tot de vorige referenda, nu geen veertig procent van de stemgerechtigden meer nodig. Vandaag volstaat in een stad als Gent een opkomst van tien procent van de stemgerechtigde inwoners. Als 25.000 Gentenaars gaan stemmen, moet dus worden geteld. Bij minder niet.

BRON: de Gentenaar, 22/03/2017 

NOOT van Democratie.Nu: N-VA wil op gemeentelijk vlak een referendum afdwingen. Op het Vlaamse niveau echter blokkeert de N-VA de wettelijke implementatie van ons grondwettelijk recht op gewestelijke volksraadplegingen.

 

Knipsels april 2017

 

Lees meer: Knipsels april 2017

Knipsels maart 2017

 

Lees meer: Knipsels maart 2017

Meer artikelen...

  1. bestel uw workshop!
  2. 3 wegen om de democratie in te voeren
  3. Knipsels februari 2017
  4. Mini-congres 18 februari
  5. Knipsels januari 2018
  6. De “PARTICIPATIE” ladder van Sherry R. Arnstein
  7. In antwoord op " Democratie is meer dan bolletjes kleuren"
  8. Knipsels december 2016
  9. Knipsels november 2016
  10. "Beasts and Gods" van Roslyn Fuller
  11. The use and abuse of referenda in Europe : difference between "referenda" and "plebiscites"
  12. Knipsels oktober 2016
  13. Knipsels september 2016
  14. TTIP en CETA bedreigen de democratie
  15. Was de Brexit een eerste testrit?
  16. Brexit: weer een plebisciet door diegene die de macht heeft
  17. Knipsels augustus 2016
  18. Interview met de Referendum-Partij
  19. Knipsels juli 2016
  20. Democratie wordt 21 jaar! 8 redenen om ons te steunen!
  21. Loting als systeem voor volksvertegenwoordiging
  22. Knipsels juni 2016
  23. Knipsels mei 2016
  24. Sim Boels: ‘EEN MISLUKT OPINIESTUK’
  25. Guido De Bruyker: ‘GEEN HOERA VOOR DE DEMOCRATIE’
  26. workshop loting 19 april Gent
  27. een mislukt opiniestuk
  28. Knipsels april 2016
  29. Afwijzing direct verzoekschrift door Vlaams parlement
  30. Quotes over de NPC
  31. Bondige kritiek op het Waalse uitvoeringsdecreet
  32. Uitvoeringsdecreet wallonië
  33. reactie op Ian Buruma's opiniestuk 'Geen Hoera voor de Democratie'
  34. Knipsels maart 2016
  35. Knipsels januari 2016
  36. Stappenplan voor gemeentelijke volksraadpleging *
  37. Uitnodiging nieuwjaarsreceptie
  38. Oproep: "En u?"
  39. Agenda
  40. Uitvoeringsdecreet Democratie.Nu vzw
  41. PERSBERICHT - Kan de democratie de Vlaamse politiek heroveren?
  42. Editoriaal
  43. Gewestelijke Volksraadpleging - officiële documenten
  44. Knipsels december 2015
  45. STOP TTIP overhandigt drie milioen handtekeningen
  46. Knipsels november 2015
  47. De stamboompolitici en de particratie: België als ‘regime’ en meerpartijendictatuur
  48. Knipsels oktober 2015
  49. Drie redenen waarom wij de democratie dringend moeten invoeren
  50. Interview met Ivar Hermans, de moderator van petitie.be – Deel 2
  51. Hoe staat het met het project ‘gewestelijke volksraadpleging’?
  52. Knipsels september 2015
  53. Knipsels augustus 2015
  54. Knipsels juli 2015
  55. Knipsels juni 2015 deel 2
  56. Knipsels juni 2015
  57. Interview met Ivar Hermans, moderator van petitie.be (Deel 1)
  58. Wat is democratie?
  59. Nederlandse zusterbeweging start burgerinitiatief tegen politieke benoemingen
  60. De Wakkere Burger - nieuws mei 2015
  61. Knipsels mei 2015 deel 2
  62. Knipsels mei 2015
  63. Knipsels april 2015 deel 2
  64. Petitie voor redding van het europees burgerinitiatief gestart
  65. Knipsels april 2015
  66. Knipsels maart 2015 deel 3
  67. De Atheense erfenis – webtijdschrift Athene nr. 13
  68. Knipsels maart 2015 deel 2
  69. Knipsels maart 2015
  70. Knipsels februari 2015
  71. Uitnodiging Global Forum on Modern Direct Democracy in Tunis (mei 2015)
  72. Syriza belooft de invoering van directe democratie
  73. Uitnodiging nieuwjaarsreceptie en terugblik op 2014
  74. Wallonië werkt aan invoering volksraadpleging
  75. Knipsels Januari 2015
  76. Knipsels Kerst 2014
  77. Doneer!
  78. Knipsels december 2014
  79. Interview Arjen Nijeboer - Directe democratie is een kernstuk van de sociale driegeleding
  80. Schots referendum is katalysator tot meerdere referenda.
  81. Knipsels november 2014
  82. “De meest intense politieke periode ooit” - beschouwing over het Schots referendum
  83. Petitie.be blijft groeien – eerste mijlpalen
  84. Knipsels oktober 2014
  85. Knipsels juli 2014
  86. Campagne van Democratie.Nu over de gewestelijke volksraadpleging
  87. Hoe kan een goede gewestelijke volksraadpleging eruit zien?
  88. Hoe u in 2 minuten Petitie.be een duw in de rug kunt geven
  89. Uitnodiging ledenbijeenkomst Democratie.Nu op dinsdag 17 juni in Kessel-Lo
  90. Resultaten kandidatenonderzoek Democratie.Nu
  91. Knipsels juni 2014
  92. Les positions des partis
  93. Wat denken de kandidaten en de partijen over directe democratie?
  94. Spécial – que pensent les candidats et les partis de la démocratie directe en 2014 ?
  95. Ce que pensent candidats et partis politiques de la démocratie directe
  96. Special - wat denken de kandidaten en de partijen over directe democratie in 2014?
  97. Democratie.nu bevraagt de kandidaten voor 25 mei
  98. Nederland: vanaf eind 2014 nationale referenda mogelijk
  99. Gewestelijke volksraadplegingen worden mogelijk
  100. Diepgang - interview met Matthias Storme in De Wijzer
  101. Danube Democracy Rally: Join us on a journey of discovery
  102. Begrippen rond democratie
  103. www.petitie.be is online! - Wilt u een eerste petitie starten?
  104. Opkomst bij lokale referenda vaak hoger dan bij raadsverkiezingen
  105. De N-VA en het referendum
  106. Knipsels maart 2014
  107. Zij hebben het gezegd – politici over democratie
  108. Knipsels 02/2014
  109. Zijn verkiezingen essentieel voor democratie?
  110. Terugblik op een bewogen jaar: 2013
  111. Directe democratie maakt het volk soeverein
  112. Links rond directe democratie, participatie en burgerschap
  113. Les articles de Démocratie Directe
  114. Knipsels 09/2013
  115. Wie is er bang van confederalisme?
  116. Knipsels 12/2013
  117. Is een internetpartij een alternatief voor het bindend referendum op volksinitiatief?
  118. De Europese Unie: terugdringing van de Verlichting
  119. Heeft u een goed idee voor een petitie op Petitie.be?
  120. Witte werven
  121. Rondas over De G1000 en het Democratisch Verdriet van België
  122. Uitnodiging voor ontmoetingsdag in Gent voor leden en sympathisanten van Democratie.nu
  123. Boekbespreking David van Reybrouck – Tegen verkiezingen
  124. Wilfried Martens en de democratie
  125. Uitnodiging Nederlandse startbijeenkomst “Maak de wet!”
  126. Uitnodiging voor ontmoetingsdag voor leden en sympathisanten van Democratie.nu
  127. Er is werk voor de partijgangers van de democratie
  128. Particratie: de heerschappij van de politieke partijen
  129. De afgeremde democratie
  130. Dossier: Tax Freedom Day
  131. Geeft directe democratie ruimte aan demagogen?
  132. Is het referendum een bedreiging voor minderheidsrechten?
  133. Liquid democracy versus directe democratie: wat is beter?
  134. Wat doet Democratie.nu tegenwoordig zoal?
  135. Actio Populi: een uniek en constructief burgerinitiatief
  136. Heerst de macht van het geld in een directe democratie?
  137. Partijstandpunten omtrent directe democratie
  138. Hoe organiseer ik een referendum?
  139. Gehouden volksraadplegingen in Vlaanderen
  140. Directe democratie in Zwitserland en de Verenigde Staten
  141. De referendumsituatie in Vlaanderen
  142. Argumenten tegen directe democratie weerlegd
  143. Nederlandse Tweede Kamer keurt referendumwet goed
  144. Vraag van de maand: Zijn burgers wel bekwaam om te beslissen?
  145. Hoe IJsland met democratie uit de crisis komt
  146. Hoe komt het dat we sinds september geen nieuwsbrief meer ontvingen?
  147. Vraag van de maand: het meerderheidsprincipe
  148. Het Europees Stabiliteits Mechanisme: aanval op de democratie
  149. Knipsels 10/2012
  150. Knipsels 08/2012
  151. Europa glijdt af naar de USSR dictatuur
  152. Organiseer een referendum over de Europese toekomst
  153. Overwoekerende particratie
  154. Knipsels 07/2012
  155. Democratie.Nu op de Gentse Feesten
  156. Defining and measuring democracy
  157. IJsland: grote kans op referendum over gecrowdsourcte grondwet
  158. Ierland houdt referendum over Europese begrotingsregels en ESM
  159. Presentaties van de workshops
  160. Spaans dorp stemt voor omstreden cannabisplantage
  161. Referendum over hennepteelt
  162. Lubbeek Leeft organiseert allereerste volksraadpleging
  163. Zwitsers bergdorp verkiest rust boven 920 miljoen euro
  164. Knipsels maart 2012
  165. Waar is het Duitse goud?
  166. Zwitsers zeggen "neen" tegen meer vakantie
  167. Artikelenbundel Februari 2012
  168. Letten willen Russisch niet als tweede landstaal
  169. Grondwetsfraude omtrent artikel 195
  170. Artikelenbundel januari 2012
  171. 1ste Partijcongres van 3D
  172. Burgerinitiatieven
  173. Een Digitaal Direct Democratisch Experiment
  174. G1000: zwakke placebo
  175. Het gedroomde land van de G1000
  176. De G1000 en het Democratisch Verdriet van België
  177. Het manifest van de G1000: manifest democratofoob
  178. Hoe de digitale technologie het rechtsreeks beslissingsrecht door de burger flink kan verder helpen
  179. Korte berichten november 2011
  180. Duizend handtekeningen voor behoud Fochplein
  181. ESM, de nieuwe Europese dictator
  182. Zwitserland is België niet
  183. Moeten politici van een moreel hogere orde zijn dan de burgers?
  184. Roland Duchâtelet gaat voor consensusdemocratie.
  185. Klein maar dapper.
  186. België-Zwitserland: zoek de verschillen.
  187. Burger telt weer niet mee
  188. De Piratenpartij kaapt Berlijn
  189. De verzwegen revolutie in IJsland
  190. LDD Deinze zamelt handtekeningen in
  191. Het ontstaan van de staat volgens Oppenheimer
  192. DeWereldMorgen.be krijgt Prijs voor de Democratie 2011
  193. Duchâtelet: Een bedrijf als een ander
  194. Marokkanen willen meer democratie
  195. Klap voor Berlusconi bij Italiaanse Referenda
  196. Roger Van Houtte: Reactie op G1000
  197. Peter De Roover: Reactie op G1000 initiatief
  198. G1000 Burgerinitiatief
  199. Democracy International Conferentie
  200. Deerlijk: volksraadpleging rond zwembad Gaverbad
  201. Ruiselede: Volksraadpleging sporthal door volleybalclub Pervol
  202. Zomergem: Volksraadpleging groene long achter oude jongensschool
  203. Wervik: Volksraadpleging bouw van vredegerecht en appartementsgebouw
  204. Spaanse lente roept op voor meer democratie
  205. Democratie.nu Artikelbundel - Directe democratie, een inleiding
  206. Jos Verhulst & Arjen Nijeboer - Directe Democratie
  207. Étienne de La Boétie - Vertoog over de Vrijwillige Slavernij
  208. Facebook verwijdert accounts voor prinselijk huwelijk
  209. Schending Verdrag van Lissabon
  210. Inwoners Ijsland verwerpen terugbetalingsplan in referendum
  211. Tielt stemt voor autoverkeer markt
  212. Vrije verkiezingen Egypte
  213. Volksraadpleging KLINA Brasschaat
  214. Roland Duchâtelet: 'Besturen, Anno 2011'
  215. Burgerinitiatieven Rucphen
  216. BROV Politiek theater
  217. Op zondag 20/3 is Democratie.Nu paraat in Tielt
  218. ECAS Conferentie 17 maart
  219. De uitweg uit de Begische impasse door Bart Maddens
  220. Volksraadpleging Tielt
  221. Bart Van Coppenolle: We hebben geen federale regering nodig
  222. Nederlandse Kamer neemt stelling aan tegen meer politieke EU
  223. Zwitserland voegt complementaire geneeskunde toe aan verzekering
  224. Zwitserse wapenwet blijft behouden
  225. Inwoners Zulte stemmen tegen nieuw gemeentehuis
  226. Volksraadpleging verkeersvrije markt Tielt
  227. Burgerprotesten tegen uitblijven regering vergissen zich van doelstelling
  228. LDD pleit voor bindend referendum over autonomie Vlaanderen
  229. Partij van de Brave Burger niet opgezet met nieuwe LDD
  230. Helft Zwitsers wil uitwijzing buitenlandse criminelen
  231. Referendum over Parkstad Turnhout?
  232. Nieuwe partij wil burger bij politiek betrekken
  233. Persbericht- Democratie.Nu voert actie in Zulte
  234. Referendum in Zulte
  235. Het signaal van het Europees Burgerinitiatief
  236. Greenpeace gebruikt het burgerinitiatief
  237. Referendum in Zulte over nieuw gemeentehuis
  238. Bevolking IJsland schrijft zelf grondwet
  239. Start je eigen land
  240. Mandataris versus partij
  241. De deugdzaamheid van de kleintjes
  242. Touring wil referendum over rekeningrijden
  243. Politieke etiketten : what’s in a name?
  244. Direct democracy prevents violence
  245. De macht van het volk, een referendum nu!
  246. Organiseer referendum over voortbestaan België
  247. Onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo was rechtmatig
  248. Referendum over Vlaamse onafhankelijkheid
  249. MR wil referendum over uitbreiding Brussel
  250. De Belgische staatshervorming voorbij
  251. Staatshervorming Plan Z
  252. Over standpunt...
  253. De Oosterweelbeslissing: overwinning voor de democratie
  254. De pi-factor van De Lange Wapper
  255. Zwitserland blijft meest competitieve land
  256. Knipsels september 2010
  257. Turken houden referendum over hun grondwet
  258. Groen licht voor geheime operaties
  259. Global Citizens in Charge
  260. Prijs voor de Democratie 2010
  261. Welke democratie voor het Vlaanderen van morgen?
  262. Met nationbuilder de politieke agenda bepalen
  263. ECI - pas vanaf 2012
  264. De wereld als weerbericht
  265. 1 op 6 Belgen stemde niet
  266. Referendum op lange baan geschoven
  267. Beieren: referendum over horeca-rookverbod
  268. Confederalisme voor dummies
  269. Natuurlijke rechten en democratie
  270. De stad der zienden
  271. België IS gebarsten
  272. Morsen met de Grondwet en met internationale vergelijkingen
  273. Kiezersbedrog 2010
  274. De verloren legitimiteit van het federale parlement
  275. Europa is alles behalve demokratisch
  276. De vergrendelde democratie
  277. Zwitserse zuinigheid
  278. Confederaal België
  279. Democratie? dream on
  280. Alarmbel voor gemeentelijke autonomie
  281. Waar voor je geld-index
  282. Stijn Meuris doet even niet meer mee
  283. De mythe van de parlementaire democratie
  284. Belgen vertrouwen politici en kerk niet meer
  285. Het Zweedse referendum
  286. Institutionele vuilnisbelt
  287. Hervormingsstreven in het vizier
  288. De Zwitserse meta-democratie als blueprint voor Belgie en Eu
  289. De beste remedie tegen de tekortkomingen van de democratie is meer democratie
  290. Elektronisch Referendum Liefkenshoektrac
  291. Na Berlijn en Hamburg: ook in Bremen nieuwe referendum
  292. Direct Democracy Now!
  293. Minister Freya Van den Bossche in gesprek met Hugo Camps
  294. Gemeentevrijheid in historisch perspectief
  295. Burger mag grote werken niet lamleggen? Referenda mogen enkel in verkennende fase?
  296. Hoe de Zwitserse en de Amerikaanse directe democratie elkaar beinvloedden
  297. Directe democratische partijen
  298. IJsland : "neen", de belastingplichtigen zullen niet betalen!
  299. Workshop - Politiek zonder politici
  300. Arrest geveld inzake het beroep tegen de afgewezen volksraadpleging over districtsbesturen in Gent
  301. Diplomademocratie
  302. Initiatief mislukt om via een referendum de directe democratie te versterken
  303. Firmenspenden verbieten
  304. Gemeentevrijheid als redding van Europa?
  305. Politics without Politicians
  306. De EU schaadt de Europese idee
  307. IJsland houdt referendum over Icesave-akkoord op 6 maart
  308. De Omnibus voor directe democratie reisde door Zuidoost Europa
  309. The EU and Democracy do not match
  310. Minaretten
  311. Zwitserland stemt voor verbod op bouw minaretten
  312. Catalanen stemmen voor onafhankelijkheid in referendum
  313. Dhimmi's, democratie en dictatuur
  314. SPD-voorzitter voor nationale referenda
  315. Europees verdrag inzake inspraak van burgers op lokaal bestuur
  316. Herentals stemt over verdwijnpaal
  317. Volksraadpleging Zwijndrecht definitief van de baan
  318. Een gids door enkele documenten
  319. Global Forum on Modern Direct Democracy
  320. Onderwijsvernieuwing en Democratie
  321. Alsnog referendum in Zwijndrecht?
  322. Wakkere Antwerpenaars stoppen BAM-tanker
  323. Zwijndrecht krijg toch geen referendum
  324. Vooral hooggeschoolden stemden over Lange Wapper
  325. Stormloop aan Sportpaleis blijft uit
  326. 7 sur 7 en Democratie.Nu
  327. GVA en Democratie.Nu
  328. Enkele commentaren bij de eerste Antwerpse volksraadpleging
  329. Een nieuw referendum bij een nieuw tracé
  330. Van Peel hardnekkige tegenstander democratie
  331. Directe democratie smaakt naar meer
  332. Referendum in Waasland?
  333. De Gewone Sabotage
  334. Persaandacht Actie Democratie.Nu
  335. SP.A steunt bindende volksraadpleging niet
  336. Lange Wapper is kwelgeest voor publiek-private samenwerking
  337. Geen gewone zondag in Antwerpen
  338. Democratie.Nu in de Online Streekkrant
  339. Persmap van Democratie.Nu
  340. Persbericht van Democratie.Nu
  341. Berlijnse rechters sterken directe democratie
  342. Democratie.Nu actie nav Oosterweelvolksraadpleging
  343. Een democratische hoogdag
  344. Het referendum als democratisering van de politiek
  345. In een democratie beslissen de burgers soeverein
  346. Directe Democratie en Bart De Wever
  347. Nieuw Iers referendum op 2 oktober
  348. Invoering van het nationale referendum in Duitsland.
  349. Duitse kink in de EU-kabel?
  350. Ook referendum Oosterweel in Zwijndrecht?
  351. Zwitsers volksinitiatief over het onderwijs
  352. Blanco stem gaat niet naar meerderheid
  353. De kwelgeest Lange Wapper
  354. Pak meer blanco en ongeldige stemmen op 7 juni '09
  355. Meeste dubbelkandidaten bij LDD en VB
  356. Schijnkandidaten verspilden bijna 850.000 voorkeurstemmen
  357. Videoreportage van Mehr Demokratie: Vaterstetten stimmt ab
  358. Uitwassen van de particratie
  359. Burgerinitiatief in Nederlands Brabant
  360. Verbeterde voorwaarden voor referenda in deelstaat Bremen
  361. Global Forum on Modern Direct Democracy
  362. Democratische sprokkels uit Duitsland - mei/juni 2009
  363. Lissabon-oordeel (2) : het 'maar' uit Karlsruhe zal nog lang nazinderen
  364. Belangrijkste voordelen directe democratie
  365. Het Lissabon-oordeel uit Karlsruhe: "Als de EU een staat wordt, moet Duitsland eruit stappen"
  366. Groenland krijgt meer zelfbestuur
  367. Democratie en economie
  368. Mike Gravel: 'Never trust a representative government!'
  369. Burgemeester wil geen referendum
  370. 3.400 willen referendum over Markt in Tielt
  371. Er komt bijna zeker een referendum over verkeersvrij maken Markt in Tielt
  372. 67% van de Zwitsers zegt JA tegen complementaire geneeskunde!
  373. Milieueffectenrapport Lange Wapper werd vervalst
  374. Niemand geloofde nog in verbreding
  375. Heel veel referenda houden, kan Belgi
  376. Vertrouwen in politici en bankiers nooit lager
  377. Een verkozen parlement is overbodig en schadelijk
  378. In Zwitserland eten de partijen niet uit de staatsruif
  379. Hamburg: burgers dwingen nieuwe kieswetgeving af (Update 3 - 31 mei)
  380. Kan een ander kiesstelsel de Belgische politiek saneren?
  381. Stem massaal blanco ... om uw stem terug te krijgen
  382. Izegem : Actiecomit
  383. Oosterweelverbinding: Referendum is wellicht niet meer nodig
  384. Het einde van de grondwet?
  385. Democratische sprokkels uit Duitsland - april 2009
  386. het Schipdonkkanaal: 'Ik wist van in het begin dat het onmogelijk was'
  387. 85 procent vertrouwt politiek niet meer
  388. Thuringen: Parlement keurt referendumvoorstel 'Meer democratie in Thuringse gemeenten' goed
  389. 30/04 - The Re-Bel Initiative's inaugural public event
  390. Over de scheiding der machten
  391. Principes van een vrije en democratische samenleving. Zonder parlementsgebouw, kan dit?
  392. Overheid zonder recht, recht zonder overheid
  393. Democratische verkiezingen? De partijen hebben al beslist wie 'wij' zullen 'verkiezen'
  394. Knipsels april 2009
  395. 3 stades et 7 modalites pour la democratie
  396. Schijnkandidaten en kiezersbedrog
  397. De opmars van een wereldregering
  398. Democratie voor de elite
  399. België: Noch rechtsstaat, noch democratie
  400. Verkiezingsbedrog moet afgestraft worden
  401. Een blablabla Parlement
  402. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum - Hoofdstuk 2 - Deel 2
  403. Particratie is geen democratie
  404. Democratische sprokkels uit Duitsland - februari & maart 2009
  405. Knipsels maart 2009
  406. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum - Hoofdstuk 2 - Deel 1
  407. De 'ijzeren wet van de oligarchie' (Michels) als verklaring voor de politieke dynastie
  408. Knipsels februari 2009
  409. Referendum in Bolivia. Een reus ontwaakt
  410. Knipsels januari 2009
  411. Democratische sprokkels uit Duitsland - januari '09
  412. Partijtucht: sluipend gif voor de democratie
  413. Directe Democratie als remedie voor Belgi
  414. De logica van de democratie
  415. Bedenkingen over de scheiding der machten
  416. Democratie en natuurrecht
  417. Voorbij de staatshervorming
  418. Persbericht: Directe democratie in opmars in de wereld
  419. Democratische sprokkels uit Duitsland - december 2008
  420. politiek beu
  421. Het burger-ei: traject en publicatie lokale burgerparticipatie - 16 december 2008
  422. Austrian minister quits over EU referendum clause
  423. Knipsels december 2008
  424. Itenera Instituut: België is onbestuurbaar
  425. Referendum over stemplicht
  426. Vlaamse Regering keurt ontwerpdecreet tot wijziging van het gemeentedecreet goed
  427. Ademloos - reactie op reclameblad van BAM
  428. Knipsels november 2008
  429. Voters in 36 USA states are set to decide 153 ballot propositions in November 2008
  430. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent het referendum - Hoofdstuk 1
  431. Vrijwillige Slavernij - deel 3
  432. Vrijwillige Slavernij - deel 2
  433. Vrijwillige Slavernij - deel 1
  434. Opstand!
  435. Meer dan 150 referenda in de VS op de dag van de presidentsverkiezingen
  436. Socialistische partijen knallen superdatabank voor politie af
  437. Big Brother
  438. Prijs van "democratie": 212.364.760 euro
  439. Heeft de burger nu meer beslissingsmacht dan 10 jaar geleden?
  440. Eerste World of Direct Democracy Forum - Verslag van uit Aarau
  441. Eerste World of Direct Democracy Forum - verslag van uit Aarau
  442. Zwitserland als voorbeeld van veiligheid: veiligheid en wapenbezit gaan samen
  443. De CDU saboteert de burgerdemocratie in Thuringen
  444. No Means No
  445. Op 4 maart 2008 is de wereld voorgoed veranderd!
  446. Zwitserland en complexe institutionele thema's
  447. Knipsels oktober 2008
  448. Is de EU democratischer dan België
  449. Dehaene heeft een levensgroot probleem met de democratie
  450. Welk Vlaanderen willen we? Kijk naar Zwitserland
  451. Werkloosheid in Zwitserland fenomenaal laag
  452. Deelstaten bepalen staatshervormingen en bevoegdheidsoverhevelingen
  453. Recall van Arnold Schwarzenegger
  454. Knipsels september 2008
  455. Vier direct democratische initiatieven
  456. Steun Oosterweel referendum
  457. Knipsels augustus 2008
  458. Confederale chaos
  459. Nipte meerderheid schaart zich achter referendum Baskenland
  460. knipsels juli 2008
  461. Het hervormen van een staat
  462. Nog commentaren op de brullende Ierse tijger
  463. Het Vergeten Democratisch Verleden van Fosses-la-Ville
  464. Save Our Water Resources
  465. Dokters dienen vraag tot Wapperreferendum in
  466. Directe democratie levert meer welvaart en welzijn op
  467. Hoorcommisie over Lissabon in Vlaams Parlement
  468. De Wakkere Burger screent nieuwe inspraakprocedures
  469. NO means NO
  470. Commentaren op de brullende Ierse tijger
  471. Vivant steunt referendum voor Oosterweelverbinding
  472. Blokkeringsmemen herkennen
  473. Die verdomde Ieren toch!
  474. Waar BHV echt over gaat
  475. Geheim is iets wat we niet mogen weten.
  476. Een karikatuur van de Ierse nee-stem
  477. Nieuwe Europese Conventie.
  478. Beckerich
  479. Waarom een Iers Neen ook voor u belangrijk is
  480. Ieren stemmen verdrag van Lissabon weg
  481. België heruitgevonden
  482. Politiek blijft benoeming ambtenaren sturen.
  483. Zwitsers stemmen tegen strengere naturalisatieregels
  484. We zijn op weg naar een dictatuur in Europa!
  485. Timosjenko belooft referendum over NAVO
  486. EU bang van Iers referendum
  487. Tempelhof gaat dicht
  488. Zwitsers mogen zich uitspreken over toplonen
  489. Die vervelende democratie toch
  490. Het vrije woord en dreiging met geweld
  491. Waarom onderwijs?
  492. Kamer keurt het Verdrag van Lissabon goed
  493. Hebben we nog een Vlaams Parlement nodig?
  494. Referendum over flat tax te Obwalden
  495. Kleine berichten maart 2008
  496. Van onze correspondent in Berlijn - maart 2008
  497. Referendum blokkeert verkoop van de elektriciteitsleverancier.
  498. Hongaren stemmen tegen economische hervormingen
  499. Iers referendum wordt genegeerd.
  500. Platform Volksraadpleging EU roept op tot debat over Verdrag van Lissabon
  501. Geen referendum over grote projecten in Herent.
  502. Directe democratie: feiten, argumenten en ervaringen omtrent de invoering van het referendum
  503. Knipsels januari 2008
  504. Verdrag van Lissabon zet Europa op de verkeerde weg
  505. Referendum over staatshervorming
  506. Het tanend democratisch ideaal van de Belgische socialisten.
  507. Luisteren politici naar u?
  508. Leysen zijn meerderheidsstelsel stuit op protest
  509. Brussel, de staatshervorming en directe democratie
  510. I want a referendum
  511. Staatsbeslag en individueel welbevinden
  512. Denkend aan Sint Kilda
  513. Federalisme en democratie
  514. Europa wil niet weten van democratie
  515. Despotisme versus volksraadpleging
  516. Stad verslikt zich andermaal in Kouter
  517. gevangenisstraf voor het inzamelen van handtekeningen voor een referendum
  518. Wie laat ons mee beslissen?
  519. Groen! wil volksraadpleging over Verdrag van Lissabon
  520. En waarom geen asymmetrische staatshervorming?
  521. Waarom doet het parlement niets?
  522. Open brief aan premier Guy Verhofstadt
  523. Hoe de Duitse kiezers in ijltempo mondiger worden
  524. Nieuws van het Referendum Platform
  525. De zetelcarrousel
  526. Denken over democratie en een onvermijdelijke staatshervorming
  527. Hugo Chavez geeft zijn plannen niet op
  528. Nieuw Deens referendum over de invoering van de euro
  529. Wij willen onze zeg!
  530. Europees Referendum Campagne 2
  531. Diverse berichten 11/2007
  532. Thaise burgers zeggen ja over een nieuwe grondwet
  533. Peruaanse boeren willen mijngigant wegstemmen in cruciaal referendum
  534. Referendum in Nijlen over verkeersproblematiek
  535. Costa Rica stemt in referendum voor handelsverdrag met Verenigde Staten
  536. Referendum over Rand kan niet
  537. Cortina kiest voor Zuid-Tirol
  538. Geen tweede referendum in Nederland
  539. Twee voorstellen van de burger in Gent
  540. Federale kieskringen bestaan zo goed als nergens.
  541. Nieuw Pierke: Dialoog over meer democratie en effici
  542. Campaigns from across the EU call for a referendum
  543. Over een echte bescherming van de minderheden
  544. Een Zwitsers (confederaal) democratisch Model voor ons Land
  545. Groeiende vraag naar referendum over het Europees Verdrag.
  546. Hamburg: Referendum over referenda
  547. Het referendum legaliseren
  548. Wij zijn de baas
  549. Raadpleging van Belgische burgers over de toekomst van Europa
  550. Democratie 2000 prijs uitgereikt versie 2007
  551. Tijd voor de tweede Belgische revolutie
  552. PS pleegt sluipende machtsgreep op geheime diensten
  553. We vertrouwen de burger niet
  554. Kanaaleilandje houdt in 2011 referendum over democratie
  555. Zwitsers eisen referendum wapenbezit
  556. Stockholms referendum over tol
  557. Leuvens stadsbestuur loopt niet warm voor participatie
  558. De politieke kaste
  559. Nederlanders willen hoe dan ook Europees referendum
  560. Voor een nieuw EU-referendum!
  561. VVD heeft opnieuw lot EU-referendum in handen
  562. Een gezonde stemming?
  563. Christen-democratie en referendum
  564. Op naar volgend EU-referendum
  565. Nieuw EU-verdrag democratisch ingevoerd?
  566. Links en rechts
  567. Vertrouwen
  568. De anti-democratische EU
  569. Volksraadpleging over de verkeerscirculatie in Kessel
  570. Platform voor Vrije Meningsuiting
  571. Referendum over de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en over de nachtvluchten
  572. De afwezige staatsburger.
  573. Naar asymmetrische staat
  574. Op zoek naar verdrag zonder referenda
  575. Referendum over Europese grondwet
  576. Référendum
  577. Geen referendum meer in vierde Burgermanifest
  578. First World Conference on Direct Democracy
  579. Reeds 16 Europese petities
  580. Een parlement zonder partijen
  581. Standpunt van de partijen omtrent (In)Directe democratie
  582. Tien Attac-principes voor een democratisch Europese Unie verdrag.
  583. knipsels-april 2007
  584. De campagne is de boodschap.
  585. Handen af van onze verkiezingen
  586. Nominaties voor Open Parachute-prijs
  587. Democratie.Nu genomineerd voor Open-Parachute prijs
  588. Voorlopig overzicht acties www.artikel33.be
  589. knipsels
  590. Tsjechisch sprookje
  591. Referendum over macht van politieke partijen
  592. Referendum Portugal: abortus niet langer een misdrijf
  593. Verslag debat: democratie in België?
  594. persbericht lancering campagne "Artikel33.be"
  595. De kiesdrempel
  596. Democratie zonder nonsens
  597. Conferentie in Berlijn 23-25 maart
  598. campagne verkiezingen 2007
  599. De burger aan de macht? Rechtstreekse democratie vanuit rechtseconomisch perspectief
  600. lezing Arthur De Decker
  601. ¿Qué es lo que pretendemos?
  602. ¿Quienes somos?
  603. Vlaanderen onafhankelijk?
  604. Nieuw nummer van Athene is uit
  605. "Democratische Donderdag" - infoavond Democratie.Nu
  606. Het razende schaap van de Franse revolutie
  607. Dedecker voor directe democratie
  608. Zwitsers stemmen voor verdere steun aan Oost-Europa
  609. Nederland en het Referendum
  610. Het referendum in België: natte droom of haalbare kaart?
  611. Vrij Informatie Netwerk
  612. Tussen controle en veiligheid
  613. Campagne voor het Europees Burgerinitiatief
  614. Zwitsers stemmen voor een strenger asielbeleid
  615. Geef de macht terug aan de burger
  616. De Belgische democratie faalt
  617. referendum over abortus
  618. Panamezen stemmen voor verbreding kanaal
  619. Miljoen EU-burgers vragen afschaffing pendelparlement
  620. knipsels
  621. Aansluiting bij Rusland
  622. Democratie.Nu lanceert Search-Democracy.net
  623. Referendum te Merchtem afgewezen
  624. Referendum op komst in Poperinge?
  625. Grondwetsherziening?
  626. Duitsland: directe democratie op bondsniveau?
  627. Nordrheinland-Westfalen : de actie is gestart.
  628. Democratie zonder politiek?
  629. Een Canadees debat
  630. Vlaams Blok voorstander van het referendum
  631. Dehaene slaat weer toe
  632. Verlies voor de groenen in Hessen
  633. Vlaamse socialisten moeten kleur bekennen
  634. Gents actiecomité roept op om ongeldig te stemmen
  635. Een belangrijke juridische overwinning voor de direkte democratie in de USA
  636. Conferentie in Boedapest en overleg in Rome
  637. Europees netwerk voor direkte democratie
  638. De komende referenda in Zwitserland
  639. Belangrijke nieuwe onderzoeksresultaten aan de universiteit van Zürich
  640. Reginald Moreels
  641. Ludo Dierickx
  642. Uittreksel toespraak Guy Verhofstadt over politieke vernieuwing
  643. Het nieuwe offensief tegen direkte democratie
  644. Welke democratie?
  645. Slaafse parlementsleden
  646. Nieuw offensief tegen de vrije meningsuiting
  647. Europese vetpotten
  648. Breed draagvlak voor het referendum in Nederland
  649. Liegen mag
  650. Vrije meningsuiting op politiek correcte wijze
  651. De representatieviteit van de verantwoordelijkheid
  652. Argumenten tegen democratie
  653. De moeizame weg naar de invoering van het volksinitiatief in Minnesota
  654. De referenda in Californië, 7 maart 2000
  655. Het republikeins genootschap
  656. Handtekeningactie voor nieuwe verkiezingen in Oostenrijk
  657. Verhofstadt en de paarse democratie
  658. Aan de verre horizont: de daadwerkelijke democratie
  659. Het wonder van de verlichting
  660. Een onthullend arrest
  661. Bedreiging van het recht op vrije meningsuiting
  662. De aanval tegen de burgerlijke vrijheden: berichten van het front
  663. Het ultieme mysterie schuilt in de ratio
  664. Seborga: we the people...
  665. Burgerzin en democratie: enkele nieuwe onderzoeksresultaten
  666. De noodzaak van de geheime stemming
  667. Di Rupo en de directe democratie
  668. Naar een Vlaams referendum op volksinitiatief?
  669. Verhofstadt-groep beraamt aanslag op democratie
  670. Democratie in België is een schijnvertoning
  671. Verzoekschrift sociale woningen
  672. Bespiegelingen bij de verkiezingen
  673. Verdacht stemadvies
  674. Van Peel spreekt
  675. Het Nederlandse Bijlmerschandaal
  676. Boeken van Daniel A. Smith en Peter Schrag over democratie
  677. Het paternalisme van de Gentse politieke klasse
  678. Autopsie van een volksinitiatief in Gent
  679. De schadelijkheid en schandelijkheid van politieke partijen
  680. Update: de huidige partijstandpunten
  681. Democratie en economie
  682. Het jaarverslag van de Vlaamse adviescommissie voor volksraadplegingen
  683. Directe democratie: hoeveel moet dat kosten?
  684. Volksraadplegingen in Vlaanderen: de stand
  685. De nieuwe wet op de volksraadplegingen
  686. België: hoe de politieke klasse de directe democratie afblokt
  687. Nederland en Berlijn: de politieke klasse tegen het referendum
  688. Correctief referendum in Nederland geblokkeerd
  689. Referendum te Ittre
  690. Het nieuwste argument tegen directe democratie
  691. Belangrijke studie over naïef cynisme
  692. Directe democratie en belastingsfraude
  693. Oregon: offensief van parlement tegen het referendum op volksinitiatief
  694. Mississippi: poging van parlement om volksinitiatief te kelderen mislukt
  695. Nordrhein-Westfalen
  696. Beieren: voldoende handtekeningen
  697. Berlijn: een zwarte dag voor de directe democratie
  698. Duitsland: naar het referendum op volksinitiatief op federaal niveau
  699. Beperkte herverkiesbaarheid
  700. Geld en volksinitiatief
  701. Directe democratie en het Zwitserse isolationisme
  702. Enkele historische gegevens in verband met directe democratie in Zwitserland
  703. Een historische kans!
  704. Sharia in Nederland?
  705. Documenten van de Verlichting (I)
  706. Slimme wetgeving
  707. Het zogenaamde politiek cynisme
  708. Referendum geëist te Fleurus
  709. Beieren: het grondwettelijk hof tegen de directe democratie
  710. Verpletterende meerderheid voor de invoering van directe democratie in Texas
  711. Italië: deelnamedrempels en de maffia
  712. New Jersey: initiatief voor de invoering van het referendum.
  713. Denver (Colorado): aanval tegen het burgerreferendum
  714. Nederlandse toestanden - deel II
  715. Paars en paars is twee: waar gaat de SP naartoe?
  716. Een anti-democratische mythe
  717. Het surrealisme van de Belgische politiek
  718. Directe democratie in Venezuela?
  719. De november-referenda in de USA
  720. Initiatief voor vrije schoolkeuze in Michigan
  721. Mark Eyskens over het referendum
  722. Politieke dictatuur in Schleswig-Holstein
  723. Duitse toestanden
  724. Berichten uit het Noorden
  725. Philadelphia II
  726. Is Europa te democratisch?
  727. Californië: volksinitiatief over electronisch stemmen
  728. Nebraska: gunstige uitspraak voor het referendum
  729. Vrije meningsuiting
  730. Directe democratie en de doodstraf
  731. Documenten van de Verlichting (II)
  732. 21 mei: referenda in Zwitserland en Italië
  733. USA: directe democratie en landsconservatie
  734. USA: een stille belastingsrevolutie?
  735. Het referendum en de Belgische grondwet
  736. Nederland: tijdelijke referendumwet ingediend
  737. Democratie invoeren in ons land
  738. Drole de guerre (2)
  739. Memes en propaganda
  740. Propaganda begrijpen
  741. Democratie als witte magie
  742. Voorstel reglementering Vlaamse volksraadpleging
  743. Wetgeving rond directe democratie
  744. U wordt waargenomen
  745. Ierland: nieuw referendum over Nice
  746. We the people...
  747. Merkwaardige initiatieven in Californië
  748. Vlaams Blok voor referendum
  749. Duitse Bundestag verwerpt directe democratie
  750. Referenda gehouden in Amsterdam, Utrecht, Son en Breugel
  751. Nederland na de verkiezingen
  752. Drole de guerre (5)
  753. U wordt opgevoed
  754. Een democratische partij
  755. Journalisten en hun stem
  756. Van democratie is geen sprake...
  757. Seattle's verzonnen toespraak & de raadpleging van het verzuurde Vlaamse volk
  758. Twee zielen in Verhofstadt's borst
  759. Balkenende tegen referendum over uitbreiding EU
  760. Parlementaire illusies
  761. Het goede leven
  762. Nieuw Gents referendum?
  763. Publieke steun voor vrij spreekrecht krimpt in USA
  764. Merkwaardig referendum in Norfolk
  765. Alliantie Spirit en SP.A krijgt het woord 'referendum' niet over de lippen
  766. Vlaams Blok wil referendum over burgerschapsproef
  767. Referendum in Duitstalig België?
  768. De standaard over het referendum
  769. Nieuw pamflet van Verhofstadt
  770. Moet berichtgeving waar zijn?
  771. Japanse burger wantrouwt politici
  772. De politieke klasse tegen het volk: Amerikaanse ervaringen
  773. Frans van den Enden: de vergeten vader van het democratisch ideaal
  774. Quo Vadis, Europa?
  775. Vrij spreekrecht voor alle burgers
  776. Geen democratie in Ekeren
  777. Geen secessie voor Hollywood en San Fernando Valley
  778. Strijd voor symbolen in Bolzano
  779. NVA tegen democratie
  780. ‘Leefbaar Nederland' voor directe democratie
  781. Marc Elchardus en de (directe) democratie
  782. Vrij spreekrecht voor alle burgers
  783. Drole de guerre
  784. Weerstand tegen democratie
  785. Het nieuwe Estatut
  786. De Grote Illusie heeft toegeslagen
  787. Ons kiessysteem is niet altijd zo democratisch
  788. Ook PS bedient 'Eigen Volk Eerst
  789. Europa heeft er een land bij
  790. persknipsels
  791. Actiecomitè wil referendum afdwingen rond parkeerbeleid
  792. Italië wijst grondwetswijziging af
  793. Géén respect
  794. De vraagstelling in volksraadpleging en referenda
  795. Het democratisch beleid in de veranderende samenleving
  796. Hoe in uw gemeente referenda mogelijk maken?
  797. Volksdictatuur
  798. Eerste online referendum in Zwitserland
  799. Ward Beysen pro directe democratie
  800. Het goede leven
  801. Liegen in Malta
  802. Ondertussen in Somaliland
  803. Oorlog of democratie
  804. Referenda in de kandidaat-lidstaten
  805. Peilingen (België)
  806. Peilingen (internationaal)
  807. Directe democratie: effecten op de geïnformeerdheid van de burger
  808. Geluk en zelfbeschikking
  809. Bart Somers
  810. Uniek referendumstelsel in Amsterdam
  811. Onze progressieve pers
  812. Wetsvoorstel voor niet-bindend referendum in Luxemburg
  813. Hamburg: vakbonden bekomen referendum tegen privatisering
  814. Vier Fransen op vijf voorstander van democratie
  815. Britten voor referendum over Europese grondwet
  816. Het particratisch argument
  817. De Antwerpse perikelen vanuit democratisch oogpunt
  818. Verzwijgen is goud
  819. Notities bij de voorbije verkiezingen
  820. Quotes uit de politiek
  821. Ervaringen met het gemeentelijk referendum in Duitsland: een inventaris van de "duivelse details"
  822. Partijdige televisie
  823. Europese peilingen
  824. Democratie smaakt naar meer
  825. Catalonië stemt voor meer autonomie
  826. Eerste burgerinitiatief volgens nieuw gemeentedecreet
  827. Voor een meer menselijke en meer democratische samenleving
  828. Tegen het paternalisme! Voor vertrouwen in het volk!
  829. Geen verlengde minderjarigheid voor de burgers!
  830. De échte vernieuwing: directe democratie in Zwitserland
  831. Interview met Bruno S. Frey (DE)
  832. Nieuw Europees netwerk voor directe democratie verbindt 19 landen
  833. Het Witte Manifest
  834. reactie op ¨Van der Maelen acht invoering referendum na 2003 haalbaar"
  835. Wie neemt verkeerde beslissingen?
  836. Voor wie is het referendum bedreigend?
  837. Geweld, democratie en multiculturaliteit
  838. Petitie "Europees parlement op een plek"
  839. Montenegro kiest voor onafhankelijkheid
  840. What we do
  841. What we want
  842. Who we are
  843. Qu’est-ce que nous faisons?
  844. Qu’est-ce que nous voulons?
  845. Qui sommes nous?
  846. Nieuwe functies op de website
  847. Referenda en de wil van de burgers
  848. NEWSLETTER #15
  849. Burgerinitiatief mogelijk bij gemeenteraden en districten
  850. Enkele presentaties uit Nederland
  851. Uitnodiging voor de eerste presentatie in Nederland van de campagne voor het Europees Burgerinitiati
  852. Mensenrechten en democratie
  853. Darwinisme en democratie
  854. Democratie bij de Atheners
  855. NEWSLETTER #14
  856. Bepaalt de burger weldra mee de politieke agenda?
  857. Français
  858. Athene nr. 8 is uit - Het parlementaire stelsel
  859. mail ons
  860. Conferentie in Brussel 23-24 maart
  861. Montenegro plant eerst afscheidingsreferendum en dan snel EU-lidmaatschap
  862. Buurtbevraging in Mechelen
  863. Iedere partij haar Vlaamse Grondwet
  864. Decisive weeks lying ahead
  865. Direct democracy
  866. Omdat een andere politiek nodig is
  867. Democratie.Nu heeft u nodig!
  868. Democracy International Newsletter #13
  869. Vrij spreekrecht is absoluut
  870. The European Citizens’ Initiative
  871. Economie, democratie en het geluk
  872. Democratie maakt gelukkig
  873. Kom mee betogen!
  874. Oproep voor een nieuwe, Democratische conventie
  875. Nederland introduceert Burgerinitiatief
  876. Vlaams Parlement ontzegt burger uitspraak over Europese grondwet
  877. Nieuwsoverzicht van www.directe-democratie.nu
  878. Time for Citizens to take the Initiative
  879. Stappenplan naar gemeentelijke referenda
  880. Voor de vrijheid van meningsuiting
  881. Over de vrijheid van meningsuiting
  882. Vlaanderen moet veto tegen volksraadpleging herroepen
  883. Democracy International lanceert oproep voor een democratische Conventie
  884. credits
  885. 5 stemmen tegen 10 stemmen voor
  886. DI NEWSLETTER #12
  887. Van particratie naar democratie
  888. De mythe van de Goede Dictator
  889. Vrijheid, democratie & secessie
  890. Politieke klasse blijft doodsbang voor oordeel volk
  891. Meerderheid Nederlanders voor referendum over EU- toetreding van Turkije
  892. Belg verliest zijn geloof in het EU-lidmaatschap
  893. Schwarzenegger en directe democratie
  894. Congo houdt referendum over nieuwe grondwet
  895. Is België echt een democratie?
  896. Zwitsers kiezen voor verbod transgene teelt
  897. Het dierbare België
  898. DI-NEWSLETTER #11
  899. De kikker en de politiek
  900. Historiek tot 2002
  901. Referendum bij Picanol over het generatiepact
  902. Laten we de stemplicht afschaffen.
  903. Historiek tot 2005
  904. Wat is en doet Democratie.nu ?
  905. Organisatie van WIT
  906. Wat is directe democratie?
  907. Newsletter #10 http://www.democracy-international.org
  908. Het einde van de particratie?
  909. Democratie.nu-nieuwsbrief 57
  910. Democratie.nu-nieuwsbrief 58
  911. Democratie.nu-nieuwsbrief 59
  912. Democratie.nu-nieuwsbrief 61
  913. Geen Volksraadpleging? Stop dan Ratificatie!
  914. Aangeleerde hulpeloosheid
  915. STOP de ratificatie van de Europese Grondwet in het Vlaams Parlement
  916. Telt Ieders mening mee?
  917. Kenianen wijzen nieuwe grondwet af
  918. N-VA slikt voorstel in
  919. Het complotdenken ondergraaft de democratie
  920. Het pad van de innerlijke opstand
  921. Bevolking met kluitje in het riet
  922. Over eindtermen en burgerzin
  923. Wij vragen hoorzittingen, een debat en een volksraadpleging.
  924. 'Truc met het volk' is boerenbedrog
  925. Schwarzenegger bijt in het zand
  926. Wijsheid voor de massa?
  927. over deze website
  928. History
  929. Toelichting door Jef Sleeckx van het verzoekschrift Debunne-Sleeckx-Van Outrive op 8 november 2005
  930. Hoe doden we een volksbesluit?
  931. Brazilianen wijzen verbod op vuurwapens van de hand
  932. Wahlstreik!
  933. politiek algemeen
  934. Reactie op "Het probleem met de wakkere burger"
  935. boeken en artikels
  936. Interview Jos Verhulst
  937. Het verdiepen van de democratie
  938. Persbericht Democratie.nu
  939. Witte Werf maart 1999
  940. Witte Werf mei 1999
  941. Witte Werf augustus 1999
  942. Witte Werf oktober 1999
  943. Witte Werf november 1999
  944. Witte Werf december 1999
  945. Witte Werf april 2000
  946. Witte Werf mei 2000
  947. Witte Werf december 2001
  948. Witte Werf februari 2002
  949. Witte Werf juni 2002
  950. Witte Werf oktober 2002
  951. Witte Werf december 2002
  952. Witte Werf april 2003
  953. Witte Werf juli 2003
  954. Witte Werf november 2003
  955. Witte Werf januari 1999
  956. Witte Werf januari 2000
  957. Over particratie, meerderheid en oppositie
  958. Witte Werf januari 2004
  959. Verzoekschrift komt op dinsdag 8 november aan bod
  960. Wit Bericht 05/09/2001
  961. Wit Bericht 23/03/2002
  962. Wit Bericht 10/04/2002
  963. Wit Bericht 20/04/2002
  964. Wit Bericht 17/05/2002
  965. Wit Bericht 11/09/2002
  966. Wit Bericht 02/01/2003
  967. Wit Bericht 19/01/2003
  968. Wit Bericht 25/01/2003